127
Unumdorlikka doir masalalar yechish
Darslik: 4-qism, 127-dars, 52–54-betlar
MaqsadIkki bosqichli va ikki obyektli unumdorlik masalalarini jadval bilan yechish.
Yangi so‘zlar
bosqich · stageisrof · wastehafta · weeksutka · day (24 hours)
Tushuntirish
Ish ikki bosqichda bajarilsa, har bir bosqichning ish hajmini alohida topamiz (A = w × t) va qo‘shamiz. Agar ish tezligi o‘zgarmasa, ikkinchi bosqichga kerak vaqtni birinchi bosqich bo‘yicha topilgan unumdorlik orqali aniqlaymiz. Bir sutkada 24 soat borligini unutmaymiz.
Namunalar
Usta 4 kunda kuniga 12 ta idish, keyin 3 kunda kuniga 15 ta idish yasadi. Jami: 12 × 4 + 15 × 3 = 48 + 45 = 93 ta idish.
Bog‘bonlar 3 soatda 450 m² maysa o‘rdi. Unumdorlik: 450 : 3 = 150 m²/soat. Yana 750 m² uchun 750 : 150 = 5 soat kerak.
Sinfda faoliyat
«Ikki bosqich»: har bir bola qo‘lini 1 minut davomida bir tezlikda, keyin 1 minut boshqa tezlikda ishlatib, qog‘ozga nuqta qo‘yadi. Jami nuqtalar sonini jadval orqali topadi.
Mashq
1
Bog‘bonlar 3 soatda 450 m² maysa o‘rdi. Xuddi shu unumdorlik bilan yana 750 m² maysani necha soatda o‘rishadi?
5
2
Quvurning ikki joyi teshilgan: birinchi teshikdan soatiga 5 l, ikkinchisidan 9 l suv oqadi. Bir sutkada jami necha litr suv isrof bo‘ladi?
336
3
Qadoqlovchi 3 soat davomida soatiga 40 quti, keyin 2 soat davomida soatiga 55 quti qadoqladi. Jami necha quti qadoqladi?
230
4
Dastgoh kuniga 8 soat ishlaydi, soatiga 36 m mato to‘qiydi. U besh kunlik ish haftasida necha metr mato to‘qiydi?
1440
5
Bir ishchi soatiga 7 ta, ikkinchisi 9 ta detal yasaydi. Ular 6 soatda birgalikda nechta detal yasaydi?
96