125
Unumdorlik
Darslik: 4-qism, 125-dars, 46–48-betlar
MaqsadMehnat unumdorligi tushunchasi; ish hajmi A = w × t va unumdorlik w = A : t.
Yangi so‘zlar
unumdorlik · rate of workish hajmi · amount of workdona/soat · pieces per hourusta · craftsman
Tushuntirish
Vaqt birligida bajarilgan ish unumdorlik deyiladi. U dona/soat, kg/minut, m/s kabi birliklarda yoziladi. Masalan, mashina soatiga 250 quti qadoqlasa, uning unumdorligi 250 quti/soat. Unumdorlik w, vaqt t, butun ish hajmi A harfi bilan belgilanadi. Ish hajmini topish uchun unumdorlikni vaqtga ko‘paytiramiz: A = w × t. Unumdorlikni topish uchun ish hajmini vaqtga bo‘lamiz: w = A : t.
Namunalar
Mashina soatiga 250 quti qadoqlaydi (w = 250 quti/soat). 6 soatda A = 250 × 6 = 1 500 quti qadoqlaydi.
Tikuvchi 20 kunda 160 ta ko‘ylak tikdi. Uning unumdorligi w = 160 : 20 = 8 ko‘ylak/kun.
Sinfda faoliyat
«Daqiqada nechta?»: bolalar 1 minut davomida chiroyli qilib so‘z yozadi (yoki sakraydi). Natijani sanab, o‘z unumdorligini so‘z/minut (sakrash/minut) da topadi va 5 minutdagi ish hajmini taxmin qiladi.
Mashq
1
Novvoy soatiga 45 ta non yopadi. 8 soatda nechta non yopadi?
360
2
Fabrika 12 kunda 600 ta kitob chop etdi. Fabrikaning unumdorligi necha kitob/kun?
50
3
Nasos minutiga 30 l suv uzatadi. 15 minutda necha litr suv uzatadi?
450
4
Dastgoh 9 soatda 63 ta detal yasadi. Uning unumdorligi necha detal/soat?
7