122
Qiymatga doir masalalar yechish
Darslik: 4-qism, 122-dars, 37–39-betlar
MaqsadQiymat formulasi C = p × n, p = C : n, n = C : p va miqdor–qiymat jadvali bilan masalalar yechish.
Yangi so‘zlar
formula · formulajadval · tablenoma’lum · unknownsxema · diagram
Tushuntirish
Qiymat odatda C, narx p, miqdor n harfi bilan belgilanadi. Formula: C = p × n. Undan p = C : n va n = C : p kelib chiqadi. Uchta kattalikdan ikkitasi ma’lum bo‘lsa, uchinchisini topamiz. Narx bir xil bo‘lsa, miqdor 1, 2, 3 … marta ortganda qiymat ham shuncha marta ortadi – buni jadvalda yozish qulay.
Namunalar
Narx 8 000 so‘m/kg. Jadval: 1 kg – 8 000; 2 kg – 16 000; 3 kg – 24 000; 4 kg – 32 000 so‘m. Har safar qiymat 8 000 ga ortadi.
Bitta qalam 1 800 so‘m, bir quti qalam esa 36 000 so‘m. Qutida n = 36 000 : 1 800 = 20 ta qalam bor.
Sinfda faoliyat
«Formula uchburchagi»: uch guruh doskaga C, p, n harflarini yozadi. O‘qituvchi bitta kattalikni yopadi, bolalar qolgan ikkitasi yordamida uni topish amalini aytadi (ko‘paytirish yoki bo‘lish).
Mashq
1
Narx 9 000 so‘m/dona, miqdor 7 dona. Qiymat (C) necha so‘m?
63000
2
6 m gazlama uchun 72 000 so‘m to‘landi. Narxi necha so‘m/m?
12000
3
Narx 6 000 so‘m/kg, qiymat 48 000 so‘m. Necha kg sotib olingan?
8
4
4 ta bir xil paxta ko‘ylak uchun 88 000 so‘m to‘landi. Bitta ko‘ylak necha so‘m turadi?
22000