123
Qiymatga doir masalalar yechish
Darslik: 4-qism, 123-dars, 40–42-betlar
MaqsadIkki xil tovar va qaytim bilan qiymatga doir masalalar; sxema va jadval.
Yangi so‘zlar
qaytim · changejami · in totaltovar · goodsto‘lov · payment
Tushuntirish
Masalada ikki xil tovar bo‘lsa, har birining qiymatini alohida topamiz, keyin ularni qo‘shamiz. Agar umumiy qiymat va bitta tovarning qiymati ma’lum bo‘lsa, ikkinchisini ayirish bilan topamiz. Qaytim = berilgan pul – xarid qiymati. Shartni p, n, C ustunli jadvalga yozsak, masala aniq ko‘rinadi.
Namunalar
Dehqon 5 kg sabzini 3 000 so‘m/kg dan va 4 kg piyozni 2 500 so‘m/kg dan sotdi. Tushum: 3 000 × 5 + 2 500 × 4 = 15 000 + 10 000 = 25 000 so‘m.
Non va 3 ta somsa uchun 15 000 so‘m to‘landi, non 3 000 so‘m. Somsalar qiymati 15 000 – 3 000 = 12 000, bitta somsa 12 000 : 3 = 4 000 so‘m.
Sinfda faoliyat
«Bozor stoli»: guruhlar narx ro‘yxati tuzadi (3–4 ta mahsulot). Boshqa guruh «xarid savati» aytadi, sotuvchilar jami qiymatni va 100 000 so‘mdan qaytimni hisoblaydi.
Mashq
1
Madina 2 kg olma (11 000 so‘m/kg) va 3 kg nok (14 000 so‘m/kg) sotib oldi. Jami necha so‘m to‘ladi?
64000
2
Katta tort va 5 ta pirojniy uchun 95 000 so‘m to‘landi. Tort 70 000 so‘m. Bitta pirojniy necha so‘m turadi?
5000
3
Aziza sotuvchiga 100 000 so‘m berdi va 3 kg uzum (22 000 so‘m/kg) oldi. Qaytim necha so‘m?
34000
4
Sharbat 7 000 so‘m/dona. Sardor 7 dona sharbat olib, 50 000 so‘m berdi. Qaytim necha so‘m?
1000