ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Narx, miqdor, qiymat; qiymatga doir masalalar; unumdorlik

Darslar 129–133 · 5 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 3-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
123

Qiymatga doir masalalar yechish

Darslik: 4-qism, 123-dars, 40–42-betlar
MaqsadIkki xil tovar va qaytim bilan qiymatga doir masalalar; sxema va jadval.
Yangi so‘zlar
qaytim · changejami · in totaltovar · goodsto‘lov · payment
Tushuntirish

Masalada ikki xil tovar bo‘lsa, har birining qiymatini alohida topamiz, keyin ularni qo‘shamiz. Agar umumiy qiymat va bitta tovarning qiymati ma’lum bo‘lsa, ikkinchisini ayirish bilan topamiz. Qaytim = berilgan pul – xarid qiymati. Shartni p, n, C ustunli jadvalga yozsak, masala aniq ko‘rinadi.

12121212n = C : p48 : 12 = 4

soni n = 4 dona

Ko‘paytirish: jami = bir qism × qismlar soni; bo‘lish — teskari amal

🎒 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Daftar va ruchka sotib olish uchun ikkala narxni qo‘shamiz. Ko‘proq pul to‘lasak, do‘kon farqini qaytaradi.

Kim ishlatadi

Kassirlar, xaridorlar

Bugun sinab ko‘ring

O‘yinchoq 4 tanga, kitob 5 tanga. Siz 10 tanga to‘ladingiz. Qaytim qancha?

Namunalar
tovarpnC
sabzi3 000515 000
piyoz2 500410 000
Dehqon 5 kg sabzini 3 000 so‘m/kg dan va 4 kg piyozni 2 500 so‘m/kg dan sotdi. Tushum: 3 000 × 5 + 2 500 × 4 = 15 000 + 10 000 = 25 000 so‘m.
3 000?15 000
Non va 3 ta somsa uchun 15 000 so‘m to‘landi, non 3 000 so‘m. Somsalar qiymati 15 000 – 3 000 = 12 000, bitta somsa 12 000 : 3 = 4 000 so‘m.
Sinfda faoliyat

«Bozor stoli»: guruhlar narx ro‘yxati tuzadi (3–4 ta mahsulot). Boshqa guruh «xarid savati» aytadi, sotuvchilar jami qiymatni va 100 000 so‘mdan qaytimni hisoblaydi.

Mashq
1
Madina 2 kg olma (11 000 so‘m/kg) va 3 kg nok (14 000 so‘m/kg) sotib oldi. Jami necha so‘m to‘ladi?
2
Katta tort va 5 ta pirojniy uchun 95 000 so‘m to‘landi. Tort 70 000 so‘m. Bitta pirojniy necha so‘m turadi?
3
Aziza sotuvchiga 100 000 so‘m berdi va 3 kg uzum (22 000 so‘m/kg) oldi. Qaytim necha so‘m?
4
Sharbat 7 000 so‘m/dona. Sardor 7 dona sharbat olib, 50 000 so‘m berdi. Qaytim necha so‘m?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBobomning oq doiralariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →