106
Koordinata burchagida nuqtalar yasash
Darslik: 3-qism, 106-dars, 115–116-betlar
MaqsadKoordinata burchagida nuqtalar yasash va ularni tutashtirib shakl hosil qilish.
Yangi so‘zlar
nuqta yasash · plot a pointtutashtirmoq · to joinshifr · codeuch · vertex
Tushuntirish
Nuqtani yasash uchun 0 dan OX bo‘ylab birinchi koordinata qadar o‘ngga, so‘ng OY yo‘nalishida ikkinchi koordinata qadar yuqoriga yuramiz va nuqta qo‘yamiz. Nuqtalarni berilgan tartibda siniq chiziq bilan tutashtirsak, shakl hosil bo‘ladi. Shaklni nuqtalar ro‘yxati bilan «shifrlash» mumkin: faqat uchlarining koordinatalarini yozamiz. Bir xil ikkinchi koordinatali nuqtalar gorizontal chiziqda, bir xil birinchi koordinatali nuqtalar vertikal chiziqda yotadi.
Namunalar
(2; 1) → (2; 4) → (5; 4) → (5; 1) → (2; 1): hosil bo‘lgan shakl – tomoni 3 birlik bo‘lgan kvadrat. Perimetri 4 × 3 = 12.
(4; 1), (4; 3), (4; 6) nuqtalarning birinchi koordinatasi bir xil – ular vertikal to‘g‘ri chiziqda yotadi.
Sinfda faoliyat
«Rasm shifri»: bolalar katakli daftarda oddiy shakl (uy, yulduz, gul) chizadi, uchlarining koordinatalarini yozadi. Shifrni juftlikka beradi, juftlik uni koordinata burchagida yasab, shaklni topadi.
Mashq
1
(1; 1), (1; 4), (4; 4), (4; 1) nuqtalar ketma-ket tutashtirilsa, kvadrat hosil bo‘ladi. Uning perimetri necha birlik?
12
2
(1; 1) va (5; 1) nuqtalarni tutashtiruvchi kesma necha birlik uzunlikda?
4
3
To‘g‘ri to‘rtburchakning uchlari A(1; 2), B(1; 5), C(6; 5). To‘rtinchi uch D ning koordinatalarini yozing.
(6; 2)
4
(4; 1), (4; 3), (4; 6) nuqtalar qanday chiziqda yotadi?
Vertikal to‘g‘ri chiziqda
5
Kotiba 3 minutda 180 ta so‘z teradi. U 900 ta so‘zni necha minutda teradi?
15