ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Tengsizliklar sonli nurda, koordinata burchagi, o‘qli simmetriya

Darslar 111–114 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 3-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
105

Koordinata burchagi

Darslik: 3-qism, 105-dars, 112–114-betlar
MaqsadKoordinata burchagi: OX va OY o‘qlari; nuqtaning koordinatalari (x; y).
Yangi so‘zlar
koordinata burchagi · coordinate gridOX o‘qi · OX axis (horizontal)OY o‘qi · OY axis (vertical)sanoq boshi · origin
Tushuntirish

Tekislikdagi nuqtaning o‘rnini aniq aytish uchun ikkita koordinata nuri chiziladi: biri gorizontal (OX o‘qi), ikkinchisi vertikal (OY o‘qi). Ular 0 nuqtada, ya’ni sanoq boshida to‘g‘ri burchak hosil qiladi; shu shakl koordinata burchagi deyiladi. Nuqtaning o‘rni ikkita son bilan yoziladi: avval OX bo‘yicha qadamlar soni, keyin OY bo‘yicha. A(7; 4) nuqtaga borish uchun 0 dan 7 qadam o‘ngga, keyin 4 qadam yuqoriga yuramiz. Sonlar tartibi muhim: (7; 4) va (4; 7) – turli nuqtalar.

xy123456781234560B
024681002468xy

A(4; 3)

Avval x (o‘ngga), keyin y (yuqoriga)

📍 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kinoteatrda o‘rindiq ikkita son bilan topiladi: 3-qator, 5-o‘rin. Ikkita son joyning aniq o‘rnini ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Uchuvchilar, xaritachilar

Bugun sinab ko‘ring

Daftar sahifasidan katak tanlang va burchakdan necha katak o‘ngda va yuqorida ekanini ayting.

Namunalar
B(3; 5): 3 qadam o‘ngga, 5 qadam yuqoriga – jami 3 + 5 = 8 qadam.
xy123456781234560
(2; 0), (5; 0), (8; 0) nuqtalarning ikkinchi koordinatasi 0, shuning uchun ularning hammasi OX o‘qida yotadi. (0; 3), (0; 5) nuqtalar esa OY o‘qida.
Sinfda faoliyat

«Dengiz jangi»: katakli maydonda har bir bola yashirin kema (3 ta nuqta) joylashtiradi. Juftlik koordinatalarni aytib («(4; 2)») topishga harakat qiladi. Birinchi son gorizontal, ikkinchi son vertikal ekanini eslatamiz.

Mashq
1
A(7; 4) nuqtaga borish uchun jami nechta qadam yurish kerak (avval o‘ngga, keyin yuqoriga)?
2
(3; 5) nuqtada gorizontal bo‘yicha qadamlar soni nechta?
3
Uchlari A(2; 1), B(2; 4), C(7; 4), D(7; 1) bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchakning yuzi necha kvadrat birlik? (AB = 3, BC = 5)
xy123456781234560ABCD
4
(5; 0) nuqta qaysi o‘qda yotadi?
5
Xaritada 1 mm haqiqatda 200 m. Ikki obyekt xaritada 15 mm masofada. Haqiqiy masofa necha metr?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliOmborxonadagi chir-chirHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →