Omborxonadagi chir-chir
🔍 Haftaning sirri: Omborxonada kim chirillayapti?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba: salat va «chir-chir»
Dushanba. Kechqurun onam bilan tayyorladik. Salat — bir necha mahsulotni aralashtirib qilinadigan yengil taom. larni oqar suvda yaxshilab , keyin onam bo‘laklab berdi, men esa ezib qo‘ymaslik uchun sekin aralashtirdim. Xom sabzavotda ko‘p, shuning uchun salatni ovqatdan sal oldin tayyorlaymiz. Sabzavotlarimiz omborxonada, salqin va qorong‘i joyda turadi. Soat 19:30 da sabzi olgani omborxonaga bordim. Birdan ichkaridan ingichka «chir-chir-chir» degan ovoz eshitildi! Onamga aytdim, u hech narsa eshitmadi: suv shovullab oqayotgan edi. Omborxonada kim chirillayapti?
Topshiriq: Sabzavot qayerda saqlanadi? «salat» so‘zini yig‘.
Harflarni tartib bilan bosib, so‘zni yig‘ing
🔍 Iz: Kechqurun omborxonadan ingichka, takrorlanadigan «chir-chir-chir» ovozi keladi.
Seshanba: ingichka ovoz
Seshanba. Fanlar darsida qanday hosil bo‘lishini o‘rgandik. Nodira opa rezina tasmani tortib qo‘yib yubordi: u ovoz chiqardi. Jism qancha tez tebransa, tovush shuncha ingichka bo‘ladi: chivin qanotini sekundiga yuzlab marta qoqadi, shuning uchun ovozi ingichka; arining ovozi esa pastroq. Tebranish katta bo‘lsa, tovush kuchli bo‘ladi. Tovush havoda bo‘lib tarqaladi. Anvar: «Kosmosda havo yo‘q, u yerda tovush ham yo‘q!» — dedi. Men esa omborxonadagi ovozni esladim: u chivinnikiga o‘xshab ingichka edi. Demak, uni juda tez tebranadigan kichkina narsa chiqaradi!
Topshiriq: Qaysi hayvonning ovozi ingichkaroq?
🔍 Iz: Ovoz ingichka, chivinnikiga o‘xshaydi: uni kichkina, juda tez tebranadigan narsa chiqaradi.
Ovoz qayerdan keladi?
Seshanba kechqurun Aziz bilan omborxona devorini katak qog‘ozga chizdik. pol bo‘ylab, tepaga qarab ketadi. Ular 0 nuqtada, ya’ni da to‘g‘ri burchak hosil qiladi: bu . Nuqtaning o‘rni ikki son bilan yoziladi: avval OX bo‘yicha, keyin OY bo‘yicha. Ovoz eng baland eshitilgan joy A(4; 1) bo‘ldi: 0 dan 4 qadam o‘ngga, keyin 1 qadam yuqoriga. Ya’ni pastki tokchada. (4; 1) va (1; 4) — boshqa-boshqa nuqtalar, sonlar tartibi muhim! Aziz A nuqtaga qizil nuqta qo‘ydi.
Topshiriq: B nuqtasi (2; 5). U qayerda?
🔍 Iz: Ovoz eng baland A(4; 1) nuqtadan eshitiladi: pastki tokchadan.
Chorshanba: kim chirillaydi?
Chorshanba. O‘qish darsida tartib va halollik haqida gaplashdik. Sarishta bola narsalarini joyida saqlaydi va vaqtini tejaydi. Darslikda «G‘aroyib tanlov» ertagi bor, men uni takrorlamayman. «»ga ma’nodosh so‘z — musobaqa. «Merosga kim munosib?» rivoyatidan esa shuni o‘rgandik: bo‘lish jazodan qo‘rqqanimiz uchun emas, imiz tinch bo‘lishi uchun. Kechqurun omborxonadan yana «chir-chir» eshitildi. Men Azizdan shubhalandim, u esa: «Men emasman, vijdonim bilan aytaman!» — dedi. Haqiqatan, ovoz kelganda dadam, onam, Aziz va men hammamiz stol atrofida choy ichayotgan edik.
Topshiriq: Haqiqiy halollik nimadan kelib chiqadi?
🔍 Iz: Ovoz kelganda hammamiz stol atrofida edik: uni odam chiqarmagan.
Try again! You can do it!
Payshanba. Ingliz tili darsida musiqa asboblarini o‘rgandik. String — : guitar, violin, dutar; torlar tebranadi. Wind — : flute, recorder, nay; havo naychadan o‘tadi. Percussion — : drum, doira; ularni uramiz. Gap: «A doira is a percussion instrument.» Zarina nayni birinchi marta , lekin ovoz chiqmadi. Anvar: «Try again! You can do it!» Uchinchi urinishda ovoz chiqdi! «Well done!» — dedik. Sh tovushi: shark, fish, ship, shell, shoe. Men omborxona sirini aytdim. Zarina: «Balki u asbobdir?» Lekin omborxonada dutor ham, doira ham yo‘q!
Topshiriq: Asboblarni guruhlarga ajrat.
So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)
Mosh nimani eshitadi?
Payshanba kechqurun omborxona oldida yana jim o‘tirdim. Mosh ham men bilan edi. Har safar «chir-chir» eshitilganda u quloqlarini o‘sha tomonga burib, pastki tokchaga tikilardi. Fanlar darsida quloqning tuzilishini o‘rgangan edik: tovush ni titratadi, signal orqali miyaga boradi. Hayvonlar turlicha eshitadi: fil katta qulog‘i bilan eshitadi va sovutadi, ilon yer titrashini sezadi, chirildoqning qulog‘i esa old oyoqlarida! Mosh juda ingichka tovushni ham eshitar ekan. Eshitishni asrash uchun ni past ovozda taqamiz.
Topshiriq: Fil katta qulog‘ini nima uchun ishlatadi?
🔍 Iz: Har «chir» da Mosh qulog‘ini pastki tokchaga buradi: mushuk ingichka tovushni yaxshi eshitadi.
Juma: do‘stlik loyihasi
Juma. Ona tili darsida do‘stlik haqida kichik matn yozdik. Nima uchun aynan shu insonni do‘st tutdim? Anvar halol, Zarina . Yaxshi do‘st bo‘lish uchun lar kerak: rost so‘z, sabr, mehr. Matnimda «uchta do‘stim bor: Anvar, Zarina va Mosh» deb yozdim. Matndagi «uchta» — sanoq son, «birinchi» esa tartib son. Sonlarni uch xil yozamiz: so‘z bilan — uchinchi sinf; bilan — 3-sinf, chiziqcha bilan; bilan — III sinf, chiziqchasiz. XX — yigirmanchi asr.
Topshiriq: Qaysi yozuv to‘g‘ri?
Juma: nechta «chir»?
Juma kechqurun omborxona oldida o‘tirib, bir daqiqada nechta «chir» eshitilishini sanadim: to‘qqizta! Dadam sonli nurda tengsizlikni ko‘rsatdi. y ≥ 8 «y sakkizga teng yoki undan katta» deb o‘qiladi: 8 ning o‘zi va undan o‘ngdagi barcha sonlar . 8 ni to‘ldirilgan nuqta bilan va nurni o‘ngga davom ettiramiz. x < 5 bo‘lsa, 5 bo‘sh doirachada, yechimlar 1; 2; 3; 4. Mening to‘qqizta «chir»im y ≥ 8 ga mos! Keyin chiroqni yoqdim: ovoz darhol to‘xtadi. O‘chirsam, yana boshlandi. U uyalchan: yorug‘ va shovqinni yoqtirmaydi.
Topshiriq: Qaysi son y ≥ 8 tengsizlikning yechimi emas?
🔍 Iz: Yorug‘lik yoqilsa yoki shovqin bo‘lsa, ovoz to‘xtaydi; qorong‘i va jimlikda yana boshlanadi.
Shanba: lagan naqshi
Shanba. Maktabda Navro‘zga tayyorlanyapmiz. Tarbiya darsida nima ekanini o‘rgandik: kattalardan kichiklarga, bir dan keyingisiga o‘tadigan odat va qoidalar. Kulol loydan idish yasab, xumdonda pishiradi va bilan bezaydi. Rishton va G‘ijduvon laganlari naqshi va rangi bilan farq qiladi. Nodira opa lagan rasmini ko‘rsatdi: uni buklasak, ikki yarmi ustma-ust tushadi. Bu — simmetriya o‘qi! Kvadratda 4 ta o‘q bor, to‘g‘ri to‘rtburchakda 2 ta. Zarina qog‘ozdan simmetrik lola kesdi. Sonlar ham simmetrik bo‘ladi: 454 chapdan ham, o‘ngdan ham bir xil o‘qiladi.
Topshiriq: Kvadratda nechta simmetriya o‘qi bor?
Yakshanba: Navro‘z va sir
Yakshanba, 21-mart — Navro‘z! Hovlimizda kechasi bilan pishgan sumalak hidi anqirdi, kattalar uni navbat bilan aralashtirgan edi. Daftarimga barcha izlarni yozdim. Ovoz ingichka — uni kichkina, juda tez tebranadigan narsa chiqaradi. Uni odam chiqarmagan: hamma stol atrofida edi. U pastki tokchada, A(4; 1) nuqtada. Mosh quloq tutadi. U yorug‘lik va shovqinda jim bo‘ladi. «Chir-chir» — bu chirildoq! Dadam bilan sabzi qutisini siljitsak, orqasida kichkina qo‘ng‘ir chirildoq o‘tirardi! Biz uni bog‘ga olib chiqib, o‘t orasiga qo‘ydik: bahor keldi. Ertadan bayram ta’tili boshlanadi!
Topshiriq: Qaysi iz buni odam chiqarmaganini ko‘rsatdi?
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 7 ta fanni birlashtirdi.
0 / 13 yulduz
Topilgan izlar
- Kechqurun omborxonadan ingichka, takrorlanadigan «chir-chir-chir» ovozi keladi.
- Ovoz ingichka, chivinnikiga o‘xshaydi: uni kichkina, juda tez tebranadigan narsa chiqaradi.
- Ovoz eng baland A(4; 1) nuqtadan eshitiladi: pastki tokchadan.
- Ovoz kelganda hammamiz stol atrofida edik: uni odam chiqarmagan.
- Har «chir» da Mosh qulog‘ini pastki tokchaga buradi: mushuk ingichka tovushni yaxshi eshitadi.
- Yorug‘lik yoqilsa yoki shovqin bo‘lsa, ovoz to‘xtaydi; qorong‘i va jimlikda yana boshlanadi.
Yulduzli savollar
Koordinata burchagida A(4; 1) nuqta qayerda?
Nay qaysi guruh asbobi?
O‘ylab ko‘r: nega ingichka tovush kechqurun, jimjitlikda yaxshi eshitiladi?
Hikoyadagi darslar
- MatematikaTengsizliklarni sonli nur yordamida yechish
- MatematikaKoordinata burchagi
- MatematikaKoordinata burchagida nuqtalar yasash
- MatematikaO‘qli simmetriya
- MatematikaSimmetrik shakllar
- Ona tiliIjodkorlik soati. Loyiha ishi: do‘stlik
- Ona tiliSonlarning imlosi
- O‘qish savodxonligiG‘aroyib tanlov
- O‘qish savodxonligiMerosga kim munosib?
- Ingliz tiliHikoya: yangi narsalarni sinab ko‘ring. You can do it! Sh tovushi
- Ingliz tiliCLIL Musiqa: bu qanday musiqa asbobi?
- Tabiiy fanlarTovush nima?
- Tabiiy fanlarEshitish kimga kerak?
- TarbiyaAn’analar — xalq xotirasidir (1)
- TexnologiyaSalat tayyorlaymiz