ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Tenglik va tengsizliklar, sonli nurda amallar, sodda tenglamalar

Darslar 107–110 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 3-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
103

Sodda tenglamalar

Darslik: 3-qism, 103-dars, 107–108-betlar
MaqsadSodda tenglamalar: noma’lum komponentni topish, ildiz, tekshirish.
Yangi so‘zlar
ildiz · rootnoma’lum · unknowntekshirish · checkingkomponent · component
Tushuntirish

Sodda tenglama – chap tomonida bitta amal turgan tenglama. Noma’lum sonni topish uchun amal komponentlarini eslaymiz. Noma’lum qo‘shiluvchi = yig‘indi − ma’lum qo‘shiluvchi. Noma’lum kamayuvchi = ayirma + ayriluvchi. Noma’lum ayriluvchi = kamayuvchi − ayirma. Noma’lum ko‘paytuvchi = ko‘paytma : ma’lum ko‘paytuvchi. Noma’lum bo‘linuvchi = bo‘linma × bo‘luvchi. Noma’lum bo‘luvchi = bo‘linuvchi : bo‘linma. Tenglamani to‘g‘ri tenglikka aylantiradigan son – ildiz. Tekshirish: ildizni tenglamaga qo‘yib hisoblaymiz.

x + a = sx = s − a
x − a = dx = d + a
a − x = dx = a − d
x × a = px = p : a
x : a = qx = a × q
a : x = qx = a : q
x + 6 = 10x = 10 − 6 = 4Tekshirish: 4 + 6 = 10 ✔

x + 6 = 10 → x = 4

Noma’lum qo‘shiluvchi = yig‘indi − ma’lum qo‘shiluvchi

🕵️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bola ba’zi stikerlarni orqasiga yashirib, 5 tasini ko‘rsatadi. Jami 12 ta. Yashirin son 12 − 5 dan topiladi.

Kim ishlatadi

Olimlar, tergovchilar

Bugun sinab ko‘ring

Son o‘ylab, uni ikkiga ko‘paytiring va natijani do‘stingizga ayting. U sizning sonni topa oladimi?

Namunalar
x300900
x + 300 = 900 → x = 900 − 300 = 600. Tekshirish: 600 + 300 = 900.
48 : t = 6 → t = 48 : 6 = 8. Tekshirish: 48 : 8 = 6. z − 180 = 320 → z = 320 + 180 = 500.
Sinfda faoliyat

«Tenglama zanjiri»: har bir bola tenglama yozadi, yonidagi bola uni yechadi va ildizni tekshirib, o‘ng tomondagi bolaga yangi tenglama beradi.

Mashq
1
x + 14 205 = 50 000 tenglamani yeching.
2
720 − y = 340 tenglamani yeching.
3
z − 240 = 360 tenglamani yeching.
4
54 : t = 9 tenglamani yeching.
5
Spektaklda 60 nafar qo‘shiqchi qatnashdi: 24 nafar erkak va x nafar ayol. x ni tenglama bilan toping.
24x60
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliOshxonadagi kamalakHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →