103
Sodda tenglamalar
Darslik: 3-qism, 103-dars, 107–108-betlar
MaqsadSodda tenglamalar: noma’lum komponentni topish, ildiz, tekshirish.
Yangi so‘zlar
ildiz · rootnoma’lum · unknowntekshirish · checkingkomponent · component
Tushuntirish
Sodda tenglama – chap tomonida bitta amal turgan tenglama. Noma’lum sonni topish uchun amal komponentlarini eslaymiz. Noma’lum qo‘shiluvchi = yig‘indi − ma’lum qo‘shiluvchi. Noma’lum kamayuvchi = ayirma + ayriluvchi. Noma’lum ayriluvchi = kamayuvchi − ayirma. Noma’lum ko‘paytuvchi = ko‘paytma : ma’lum ko‘paytuvchi. Noma’lum bo‘linuvchi = bo‘linma × bo‘luvchi. Noma’lum bo‘luvchi = bo‘linuvchi : bo‘linma. Tenglamani to‘g‘ri tenglikka aylantiradigan son – ildiz. Tekshirish: ildizni tenglamaga qo‘yib hisoblaymiz.
Namunalar
x + 300 = 900 → x = 900 − 300 = 600. Tekshirish: 600 + 300 = 900.
48 : t = 6 → t = 48 : 6 = 8. Tekshirish: 48 : 8 = 6. z − 180 = 320 → z = 320 + 180 = 500.
Sinfda faoliyat
«Tenglama zanjiri»: har bir bola tenglama yozadi, yonidagi bola uni yechadi va ildizni tekshirib, o‘ng tomondagi bolaga yangi tenglama beradi.
Mashq
1
x + 14 205 = 50 000 tenglamani yeching.
35795
2
720 − y = 340 tenglamani yeching.
380
3
z − 180 = 320 tenglamani yeching.
500
4
48 : t = 6 tenglamani yeching.
8
5
Spektaklda 60 nafar qo‘shiqchi qatnashdi: 24 nafar erkak va x nafar ayol. x ni tenglama bilan toping.
36