ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Parallel va perpendikular chiziqlar, koordinata nuri

Darslar 103–106 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 3-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
99

Koordinata nuri yordamida taqqoslash

Darslik: 3-qism, 99-dars, 95–97-betlar
MaqsadSonlarni koordinata nuri yordamida taqqoslash: kichik koordinatali nuqta chaproqda yotadi; xarita masshtabi.
Yangi so‘zlar
chaproqda · further lefttaqqoslash · comparisonmasshtab · map scaletartib · order
Tushuntirish

Nuqtaning koordinatasi – uning noldan masofasi. Shuning uchun koordinatasi kichik nuqta nurda chaproqda, koordinatasi katta nuqta o‘ngroqda yotadi. Sonlarni taqqoslashning ikkinchi usuli shu. Agar koordinatalar ifoda ko‘rinishida berilgan bo‘lsa, avval ifodalarni hisoblaymiz. Xaritada ham xuddi shunday: 1 sm xaritada ma’lum masofaga mos keladi, masalan, 1 sm = 20 km bo‘lsa, 6 sm = 6 × 20 = 120 km.

012345678910AB
05101520A(12)B(7)

A o‘ngroqda: 12 > 7

Masofa: 5 birlik kesma

O‘ngdagi nuqtaning koordinatasi katta

🚶 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Navbatdagi bolalar raqam oladi. 4-bola 9-boladan oldin turadi: kichik son boshiga yaqinroq.

Kim ishlatadi

Chipta sotuvchilar, o‘qituvchilar

Bugun sinab ko‘ring

Xonangizdagi ikki narsadan qaysi biri chaproqda ekanini ayting.

Namunalar
A(2 705) va B(2 750): 2 705 < 2 750, demak A nuqta B nuqtadan chaproqda yotadi.
0100200300400500600Tosh.Sam.Bux.
Taxminan: Toshkent – 0, Samarqand – 300, Buxoro – 570 (km). Samarqanddan Buxorogacha 570 − 300 = 270 km.
Sinfda faoliyat

«Chapda kim?»: o‘qituvchi ikkita son aytadi, bolalar qo‘llari bilan nurni ko‘rsatib, qaysi son chaproqda ekanini topadi. Qiyinroq daraja: koordinata o‘rniga ifoda (masalan, 60 : 2 va 7 × 4).

Mashq
1
Qaysi nuqta chaproqda yotadi: A(2 750) yoki B(2 705)?
2
Xaritada 1 sm = 30 km. Ikki shahar orasi xaritada 7 sm. Haqiqiy masofa necha kilometr?
30303030303030? km
3
Nurda Toshkent – 0, Samarqand – 300, Buxoro – 570 (km). Samarqanddan Buxorogacha necha kilometr?
4
C(94), A(409), B(490) nuqtalarni nurda chapdan o‘ngga qanday tartibda joylashtirish kerak?
5
A(120 : 4) va B(5 × 7) nuqtalardan qaysi biri chaproqda?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBog‘dagi qora matolarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →