Bog‘dagi qora matolar
🔍 Haftaning sirri: Bog‘imizga ikkita qora matoni kim yotqizdi?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba: ikki qora chiziq
1-mart, dushanba. Yakshanba kechasi hovlimizda hali oxirgi yengil qor yotardi. Ertalab derazadan qarasam, bog‘da ikkita uzun qora mato yotibdi, toshlar bilan bosilgan! Etigimni kiyib yugurib chiqdim va chizg‘ich bilan o‘lchadim: ikki mato orasi boshida ham, o‘rtasida ham, oxirida ham 1 m. Demak, ular : kesishmaydi va oralaridagi masofa hamma joyda bir xil. Kimdir diqqat bilan o‘lchagan. Kundaligimga yozdim: «Qora matolarni kim yotqizdi?»
Topshiriq: Parallel chiziqlar uchun qaysi gap to‘g‘ri?
🔍 Iz: Ikki qora mato parallel, orasi hamma joyda 1 m: kimdir ularni aniq o‘lchab yotqizgan.
Seshanba: sonlar kundalikda
Seshanba. Ona tili darsida haqida o‘rgandik: son nechta yoki qancha ekanini bildiradi. Sanaladigan narsalarga Nechta? deymiz: ikkita mato. O‘lchanadigan narsaga Qancha? deymiz: bir metr. Sonlar so‘z bilan ajratib yoziladi: yigirma bir, qirq besh. Ikki, yetti, sakkiz, to‘qqiz so‘zlarida ikkita bir xil undosh bor. Kundaligimda yozdim: «Ikkita qora mato, orasi bir metr». Nodira opa maqtadi: imlo xatosiz!
Topshiriq: Qaysi biri to‘g‘ri yozilgan?
Perpendikular yo‘lak va qoziqlar
Seshanba tushdan keyin. Bog‘da yana yangi narsalar: ikki matoni kesib o‘tadigan tor yo‘lak, uning bo‘ylab ham qoziqlar. Daftar varag‘ini ikki marta buklab, burchagini yo‘lakka tiradim: yo‘lak matolarga , ya’ni to‘g‘ri burchak ostida. Qoziqlarda raqamlar: 0, 4, 8, 12. Bu — kabi: sanoq boshi 0, har bir bo‘linish qiymati 4. 4, 8, 12 — qoziqlar orasi 4 m. Bog‘ning uzunligi 12 m ekan.
Topshiriq: Qoziqlar 0, 4, 8, 12 bo‘lsa, keyingi qoziqda qaysi son bo‘ladi?
🔍 Iz: Qoziqlar 0, 4, 8, 12 raqamli (bo‘linish qiymati 4), yo‘lak matolarni to‘g‘ri burchak ostida kesadi: bog‘ 12 m uzunlikda.
Chorshanba: qora va oq
Chorshanba. Matolar ostidagi qor deyarli erib ketibdi, yer qop-qora va nam, atrofda esa hamon oq qor! Men sinab ko‘rdim: qorga oq va qora qog‘oz qo‘ydim. Ikki soatdan keyin qora qog‘oz qorga botib qolgan, oq qog‘oz esa yuzada. Sababi: oq jism nurni qaytaradi, qora jism ko‘p qismini yutadi va isiydi: yorug‘lik energiyasi issiqlikka . Issiqlik qorni eritdi. Demak, kimdir qora matolar bilan qorni ataylab eritgan.
Topshiriq: Nega qora qog‘oz qorga botdi?
🔍 Iz: Qora matolar ostida qor erib, yer ochilgan: kimdir isitish uchun ataylab yotqizgan.
Kim erta turadi?
Kechqurun buvimdan so‘radim, kim erta turishini. Ingliz tilida mashq qildik: “Does Dad do gymnastics in the morning?” — “No, he doesn’t. He runs in the evening.” “Does Grandpa do gymnastics in the morning?” — “Yes, he does. He does it at six.” “Does Aziz wake up early?” — “No, he doesn’t; he sleeps till seven.” Dadam kechqurun yuguradi, Aziz esa yettigacha uxlaydi. Bobom ertalab oltida allaqachon uyg‘oq. Buvim derazadan bog‘ga qarab: «Bolaligimdagi lolazorni sog‘inaman», — dedi.
Topshiriq: Does Dad do gymnastics in the morning?
🔍 Iz: Dadam kechqurun yuguradi, Aziz yettigacha uxlaydi, bobom ertalab oltida allaqachon turadi. Buvim lolalarni sog‘inadi.
Payshanba: reja varag‘i
Payshanba. Zalning stolida ism yozilmagan reja varag‘ini topdim: bog‘ning kichik xaritasi, ikkita parallel chiziq, ularni kesib o‘tuvchi yo‘lak. Pastida yozuv: «Masshtab: 1 sm = 2 m». Chiziqlar 6 sm. Hisoblaymiz: 6 × 2 = 12 m, aynan bog‘imiz uzunligi! 1 sm = 2 m bo‘lsa, 8 sm — 16 m, 5 sm — 10 m. Chizma juda aniq, kimdir hamma narsani oldindan o‘ylab qo‘ygan. Men varaqni joyiga qo‘ydim: kimniki bo‘lsa, so‘rab bilaman.
Topshiriq: Masshtab 1 sm = 2 m bo‘lsa, 8 sm necha metr?
🔍 Iz: Reja varag‘ida masshtab 1 sm = 2 m, chiziqlar 6 sm = 12 m: bu aynan bog‘imizning uzunligi.
Keksalarga hurmat
Oqish darsida keksalar haqida gaplashdik. Darslikda Miltiqboy Xonnazarovning «Keksalarni hurmat qil» she’ri bor; men uni qayta aytmayman. Keksa, qari, mo‘ysafid, chol, kampir — ma’nosi yaqin so‘zlar; ularni hurmat bilan ishlatamiz. Keyin «Oila baxti» arman xalq ertagini tingladik; uni ham takrorlamayman. Muhokamada «Menimcha ..., chunki ...» deb gapirdik. Men qaror qildim: kim bo‘lsa ham, uni jahl bilan emas, hurmat bilan so‘rayman.
Topshiriq: Qaysi so‘z «keksa» bilan ma’nodosh?
Quyosh tizimi maketi va kun tartibi
Texnologiya darsidan «Quyosh tizimi» maketini yasayapman. Sakkiz sayyora Quyoshdan boshlab shu tartibda: Merkuriy, Venera, Yer, Mars, Yupiter, Saturn, Uran, Neptun. Eng kattasi — Yupiter, eng kichigi — Merkuriy. Saturnning halqasi bor. Tarbiya darsida o‘rgangan ni tuzdim: 6:30 — turish va badantarbiya, 15:00 — dars, 17:00 — maket, 21:00 — uyqu. Vaqt qaytmaydi, shuning uchun maketni oxirigacha bitiraman. Ishlayotib o‘yladim: reja varag‘ini kim chizgan bo‘lishi mumkin?
Topshiriq: Quyoshdan boshlab uchinchi sayyora qaysi?
Juma: sir ochildi
Juma kechqurun hamma dasturxon atrofida o‘tirganda yozganlarimni o‘qib chiqdim. Matolar parallel, orasi 1 m, yo‘lak to‘g‘ri burchak ostida, qoziqlar 0, 4, 8, 12, reja masshtabi 1 sm = 2 m: kimdir hisoblab, o‘lchab ishlagan. Qora mato qorni eritadi: yer isishi kerak. Dadam kechqurun yuguradi, Aziz yettigacha uxlaydi, lekin bobom oltida turadi. Menimcha, bu bobom: u oltida turadi, bog‘ni biladi, buvim esa lolalarni sog‘inadi. Bobom jilmaydi: «To‘g‘ri topding, va hurmat bilan so‘rading! Kuzda lola piyozlarini ekkan edim; qora mato yerni isitadi, lolalar Navro‘zgacha ochilsin. Buvingga sovg‘a bo‘ladi!»
Topshiriq: Qaysi iz bobomni ko‘rsatdi?
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 7 ta fanni birlashtirdi.
0 / 12 yulduz
Topilgan izlar
- Ikki qora mato parallel, orasi hamma joyda 1 m: kimdir ularni aniq o‘lchab yotqizgan.
- Qoziqlar 0, 4, 8, 12 raqamli (bo‘linish qiymati 4), yo‘lak matolarni to‘g‘ri burchak ostida kesadi: bog‘ 12 m uzunlikda.
- Qora matolar ostida qor erib, yer ochilgan: kimdir isitish uchun ataylab yotqizgan.
- Dadam kechqurun yuguradi, Aziz yettigacha uxlaydi, bobom ertalab oltida allaqachon turadi. Buvim lolalarni sog‘inadi.
- Reja varag‘ida masshtab 1 sm = 2 m, chiziqlar 6 sm = 12 m: bu aynan bog‘imizning uzunligi.
Yulduzli savollar
Masshtab 1 sm = 2 m bo‘lsa, 6 sm necha metr?
Nega qora mato qorni tezroq eritadi?
O‘ylab ko‘r: nega Malika bobosidan jahl bilan emas, hurmat bilan so‘radi?
Hikoyadagi darslar
- MatematikaYakuniy dars
- MatematikaParallel to‘g‘ri chiziqlar
- MatematikaPerpendikular to‘g‘ri chiziqlar
- MatematikaKoordinata nuri
- MatematikaKoordinata nuri yordamida taqqoslash
- Ona tili3-chorakda o‘tilganlarni takrorlash
- Ona tiliSon haqida ma’lumot
- Ona tiliSon
- O‘qish savodxonligiKeksalarni hurmat qil
- O‘qish savodxonligiOila baxti
- Ingliz tiliShe does karate on Sundays
- Ingliz tiliDoes she do gymnastics in the evening?
- Tabiiy fanlarEnergiya o‘zgarishlari
- Tabiiy fanlarYorug‘lik nima?
- TarbiyaO‘zimni boshqaraman (1)
- Texnologiya«Quyosh tizimi» loyihasi