★
Yakuniy dars
Darslik: 3-qism, 84–85-betlar
MaqsadMavzuni takrorlash: paletka, parallelepiped va kub, yoyilma, aylana va doira, ulushlar, kattaliklar.
Yangi so‘zlar
paletka · grid for measuring areayoyilma · netradius · radiusulush · fraction
Tushuntirish
Takrorlaymiz. Paletka bilan yuz: to‘la kataklar + chala kataklarning yarmi. Parallelepipedning 12 ta qirrasi bor: bo‘yi, eni va balandligi to‘rttadan; qirralar yig‘indisi = 4 × (a + b + c). Kubda 12 ta teng qirra: 12 × a. Yoyilmaning yuzi – barcha yoqlar yuzlarining yig‘indisi. Aylanada diametr radiusdan 2 marta uzun. Ulush: sonning 1/n qismi – n ga bo‘lish. Massa, uzunlik, vaqt birliklarini bir xil birlikka keltirib hisoblaymiz.
Namunalar
Parallelepiped: bo‘yi 9 sm, eni 4 sm, balandligi 6 sm. Qirralar yig‘indisi 4 × (9 + 4 + 6) = 4 × 19 = 76 sm.
3 t 5 s = 3 000 kg + 500 kg = 3 500 kg. 3 500 kg − 27 kg = 3 473 kg.
Sinfda faoliyat
«Takrorlash estafetasi»: sinf 4 guruhga bo‘linadi. Doskadagi stansiyalar: qirralar yig‘indisi, yoyilma yuzi, aylana, ulush. Har guruh bitta misolni yechgach, keyingisiga o‘tadi.
Mashq
1
Parallelepipedning bo‘yi 9 sm, eni 4 sm, balandligi 6 sm. Barcha qirralari uzunliklari yig‘indisi necha santimetr?
76
2
Qirrasi 8 sm bo‘lgan kubning barcha qirralari uzunliklari yig‘indisini toping (sm).
96
3
Parallelepipedning o‘lchamlari 5 sm, 3 sm va 2 sm. Yoyilmasining yuzi necha kvadrat santimetr?
62
4
Aylananing diametri 14 sm. Radiusi necha santimetr?
7
5
3 t 5 s − 27 kg necha kilogramm?
3473
6
Paletka bilan o‘lchanganda shaklda 14 ta to‘la va 6 ta chala katak chiqdi. Har bir katak 1 m². Shaklning taxminiy yuzi necha kvadrat metr?
17