94
Doiraning ulushi. Soatlar va minutlar
Darslik: 3-qism, 94-dars, 78–80-betlar
MaqsadSoat siferblati – doira: 1 soat = 60 minut, 1 minut = 1/60 soat; minut, sekund va soat orasidagi bog‘lanish; vaqtni qo‘shish va ayirish.
Yangi so‘zlar
siferblat · clock facesoat mili · hour handminut · minutesekund · second
Tushuntirish
Soat siferblati doira shaklida. Minut mili bir soatda siferblatni bir marta to‘liq aylanadi. 1 soat = 60 minut, shuning uchun 1 minut – soatning 1/60 qismi. Yarim soat – 30 minut (1/2), chorak soat – 15 minut (1/4), soatning uchdan biri – 20 minut, oltidan biri – 10 minut. 1 minut = 60 sekund, 1 soat = 60 × 60 = 3 600 sekund. Sutkada 24 soat, haftada 7 sutka. Vaqtlarni qo‘shganda va ayirganda soat, minut, sekundlar alohida hisoblanadi; 60 ga yetganda keyingi birlikka o‘tiladi.
Namunalar
7 minut = 7 × 60 = 420 sekund. 540 sekund = 540 : 60 = 9 minut. 2 sutka = 2 × 24 = 48 soat.
4 soat 38 minut + 6 soat 47 minut: 4 + 6 = 10 soat, 38 + 47 = 85 minut = 1 soat 25 minut; jami 11 soat 25 minut. Ayirish: 9 soat 15 minut − 2 soat 40 minut = 8 soat 75 minut − 2 soat 40 minut = 6 soat 35 minut.
Sinfda faoliyat
«Jonli soat»: bir bola minut mili, ikkinchisi soat mili bo‘ladi. O‘qituvchi vaqtni aytadi («chorak soat», «yarim soat», «soatning oltidan biri»), bolalar qo‘llarini shunga mos qo‘yadi.
Mashq
1
Minut mili 15 minutda siferblat aylanasining qanday ulushini o‘tadi?
1/4
2
12 minut necha sekund?
720
3
5 400 sekund necha minut?
90
4
Mashg‘ulot 14:15 da boshlanib, 15:50 da tugadi. U necha minut davom etdi?
95
5
1 hafta + 10 soat necha soat?
178