95
Sonning ulushini topish
Darslik: 3-qism, 95-dars, 81–83-betlar
MaqsadSonning 1/n qismini topish: sonni n ga bo‘lish.
Yangi so‘zlar
sonning ulushi · fraction of a numberteng bo‘lak · equal partqoldi · what is leftbo‘lish · dividing
Tushuntirish
Sonning ulushini topish uchun uni mos sondagi teng bo‘lakka bo‘lamiz. Sonning yarmini topish uchun 2 ga, uchdan birini topish uchun 3 ga, choragini topish uchun 4 ga bo‘lamiz. Umuman, sonning 1/n qismini topish uchun uni n ga bo‘lamiz. Masalan, 24 ning 1/4 qismi – 24 : 4 = 6. Qolgan qismni topish uchun butundan ulushni ayiramiz.
Namunalar
36 ning 1/3 qismi: 36 : 3 = 12. 36 ning 1/9 qismi: 36 : 9 = 4.
Sinfda 28 o‘quvchi bor, ularning 1/4 qismi shaxmat to‘garagiga boradi: 28 : 4 = 7 o‘quvchi. To‘garakka bormaydigan: 28 − 7 = 21 o‘quvchi.
Sinfda faoliyat
«Ulush ustasi»: o‘qituvchi son va ulush aytadi (masalan, «40 ning 1/8»). Bolalar ko‘p donali sanoq buyumlarini (qalamlar, tugmalar) teng guruhlarga bo‘lib, bitta guruhni ko‘rsatadi.
Mashq
1
48 ning 1/6 qismini toping.
8
2
Maktab xorida 36 bola bor, ularning yarmi qizlar. Xorda necha qiz bola bor?
18
3
Uzunligi 1 m 20 sm bo‘lgan tasmaning 1/8 qismi necha santimetr?
15
4
Aziza 6 000 so‘mining 1/5 qismini daftarga sarfladi. Unda necha so‘m qoldi?
4800
5
Yuzi 54 sm² bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchakning 1/6 qismi bo‘yaldi. Bo‘yalgan qismning yuzi necha kvadrat santimetr?
9