Darslar 94–98 · 5 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 3-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
91
Aylana yordamida naqsh chizish
Darslik: 3-qism, 91-dars, 70–71-betlar
MaqsadSirkul yordamida gul va naqsh chizish: sirkul ochilishi o‘zgarmaydi, yangi markaz aylananing o‘zida turadi.
Yangi so‘zlar
naqsh · patternornament · ornamentkesishish nuqtasi · point of intersectiongulbarg · petal
Tushuntirish
Sirkul bilan gul chizish: 1) aylana chizamiz; 2) sirkul ochilishini o‘zgartirmay, ignani aylananing biror nuqtasiga qo‘yib, yangi aylana chizamiz; 3) yangi aylana birinchisini kesgan nuqtani markaz qilib keyingi aylanani chizamiz va hokazo. Aylana atrofida 6 ta shunday aylana sig‘adi va 6 gulbargli gul hosil bo‘ladi. Naqshlarni aylanalar va to‘g‘ri chiziqlardan tuzish mumkin, ularni chiroyli bo‘yash mumkin.
C = 2 · 3,14 · 7 = 43,96 · S = 3,14 · 7² = 153,86
π ≈ 3,14; diametr d = 2r = 14
🌼 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Likopcha yoki gilamdagi dumaloq naqshlar bir nuqta atrofida bir xil kattalikdagi aylanalar chizish bilan hosil qilinadi.
Kim ishlatadi
To‘quvchilar, rassomlar
Bugun sinab ko‘ring
Qog‘ozga stakan tubini chizib, birinchisiga tegib turadigan ikkinchi aylana chizing.
Namunalar
Sirkul 3 sm ochilgan: gul markazidan har bir yangi markazgacha masofa 3 sm = 30 mm.
Bitta gul 6 gulbargli; 5 ta gulda 6 × 5 = 30 ta gulbarg bor.
Sinfda faoliyat
«Ornament ustaxonasi»: bolalar sirkul bilan o‘z gulini chizadi, qoidalar bo‘yicha naqsh tuzadi va qo‘shni bilan almashib, naqshni qanday chizilganini topadi.
Mashq
1
Naqshda 8 ta gul bor, har birida 6 ta gulbarg. Jami nechta gulbarg bor?
48
2
Gul chizishda sirkul 3 sm ochilgan. Ikkinchi aylananing markazi birinchi markazdan necha millimetr uzoqda?
30
3
Ornament lentasida har bir gul 12 sm joy egallaydi. Bir qatorda 25 ta gul bo‘lsa, lentaning uzunligi necha metr?
3
4
Naqsh 4 qator bo‘lib, har qatorda 9 ta gul bor. Har bir gulda 6 tadan gulbarg. Jami nechta gulbarg bor?
216
5
Bitta gulbarg uchun 15 sm² mato kerak. 5 ta 6 gulbargli gul uchun necha sm² mato kerak?