91
Aylana yordamida naqsh chizish
Darslik: 3-qism, 91-dars, 70–71-betlar
MaqsadSirkul yordamida gul va naqsh chizish: sirkul ochilishi o‘zgarmaydi, yangi markaz aylananing o‘zida turadi.
Yangi so‘zlar
naqsh · patternornament · ornamentkesishish nuqtasi · point of intersectiongulbarg · petal
Tushuntirish
Sirkul bilan gul chizish: 1) aylana chizamiz; 2) sirkul ochilishini o‘zgartirmay, ignani aylananing biror nuqtasiga qo‘yib, yangi aylana chizamiz; 3) yangi aylana birinchisini kesgan nuqtani markaz qilib keyingi aylanani chizamiz va hokazo. Aylana atrofida 6 ta shunday aylana sig‘adi va 6 gulbargli gul hosil bo‘ladi. Naqshlarni aylanalar va to‘g‘ri chiziqlardan tuzish mumkin, ularni chiroyli bo‘yash mumkin.
Namunalar
Sirkul 3 sm ochilgan: gul markazidan har bir yangi markazgacha masofa 3 sm = 30 mm.
Bitta gul 6 gulbargli; 5 ta gulda 6 × 5 = 30 ta gulbarg bor.
Sinfda faoliyat
«Ornament ustaxonasi»: bolalar sirkul bilan o‘z gulini chizadi, qoidalar bo‘yicha naqsh tuzadi va qo‘shni bilan almashib, naqshni qanday chizilganini topadi.
Mashq
1
Naqshda 8 ta gul bor, har birida 6 ta gulbarg. Jami nechta gulbarg bor?
48
2
Gul chizishda sirkul 3 sm ochilgan. Ikkinchi aylananing markazi birinchi markazdan necha millimetr uzoqda?
30
3
Ornament lentasida har bir gul 12 sm joy egallaydi. Bir qatorda 25 ta gul bo‘lsa, lentaning uzunligi necha metr?
3
4
Naqsh 4 qator bo‘lib, har qatorda 9 ta gul bor. Har bir gulda 6 tadan gulbarg. Jami nechta gulbarg bor?
216
5
Bitta gulbarg uchun 15 sm² mato kerak. 5 ta 6 gulbargli gul uchun necha sm² mato kerak?
450