90
Aylana yasash
Darslik: 3-qism, 90-dars, 67–69-betlar
MaqsadSirkul yordamida berilgan radiusli aylana yasash; umumiy markazli aylanalar.
Yangi so‘zlar
sirkul · compassmarkaz · centreradius · radiusignali uch · needle point
Tushuntirish
Aylana sirkul bilan yasaladi. 1) Markaz nuqtasini belgilaymiz. 2) Sirkulning ignali va qalamli uchlari orasidagi masofani radiusga teng qilib ochamiz. 3) Sirkul ochilishini o‘zgartirmasdan ignani markazga qo‘yamiz va qalamli uchi bilan aylanani chizamiz. Diametri berilgan bo‘lsa, sirkulni diametrning yarmiga ochamiz.
Namunalar
Radiusi 4 sm aylana uchun sirkul 4 sm ochiladi; diametri 8 sm.
Umumiy markazli aylanalar radiuslari 5 sm va 3 sm: halqa kengligi 5 − 3 = 2 sm = 20 mm.
Sinfda faoliyat
«Nishon»: bolalar bir markazdan 5 ta aylana chizadi (radiuslar 1, 2, 3, 4, 5 sm), halqalarni turli rangga bo‘yaydi va har bir halqa kengligini o‘lchaydi.
Mashq
1
Diametri 10 sm bo‘lgan aylana chizish uchun sirkulni necha santimetrga ochish kerak?
5
2
Radiusi 4 sm aylananing diametri necha millimetr?
80
3
Umumiy markazli aylanalarning radiuslari 7 sm va 4 sm. Ular orasidagi halqaning kengligi necha millimetr?
30
4
Sirkul 6 sm ochilgan. Chizilgan aylananing diametri necha santimetr?
12
5
Doiraning markazidan 3 ta radius o‘tkazilsa, doira nechta sektorga bo‘linadi?
3