70
Tonna va sentner
Darslik: 3-qism, 70-dars, 7–9-betlar
MaqsadKatta massalarni sentner va tonnada o‘lchash: 1 s = 100 kg, 1 t = 1 000 kg, 1 t = 10 s.
Yangi so‘zlar
tonna (t) · tonnesentner (s) · centner (100 kg)yuk · cargoyuk mashinasi · truck
Tushuntirish
Og‘ir yuklarning massasi katta birliklarda o‘lchanadi: sentner (s) va tonna (t). 1 s = 100 kg, 1 t = 1 000 kg, demak 1 t = 10 s. Darslikda sentner «q» harfi bilan ham yoziladi. Katta birlikdan kichigiga o‘tishda ko‘paytiramiz, kichigidan kattasiga o‘tishda bo‘lamiz.
| 1 s | 100 kg |
|---|---|
| 1 t | 10 s |
| 1 t | 1 000 kg |
4 sentner = 400 kg
1 sentner = 100 kg: katta birlikdan kichikka — ko‘paytiramiz
🚛 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Katta yuk mashinasi qurilish maydoniga qum olib keldi. Yuk tonnada aytiladi, chunki kilogrammda son juda uzun bo‘lib ketadi.
Kim ishlatadi
Yuk haydovchilari, quruvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Qaysi biri tonnada aytilishini ayting: pat, velosiped yoki avtobus.
Namunalar
6 t = 6 000 kg; 8 s = 800 kg; 4 600 kg = 46 s.
4 t 5 s 30 kg = 4 000 kg + 500 kg + 30 kg = 4 530 kg.
Sinfda faoliyat
«Yuk mashinasi»: kartochkalarda 3 t, 40 s, 2 500 kg, 6 s yozilgan. Bolalar ularni massaning o‘sish tartibida saf qilib turadi va kg ga aylantirib tekshiradi.
Mashq
1
7 t = ? kg
7000
2
3 500 kg = ? s
35
3
12 s + 8 s = ? t
2
4
Omborga 6 t va 40 s bug‘doy keltirildi. Jami necha kilogramm?
10000
5
Yuk mashinasi bir reysda 3 t yuk tashiydi. 4 reysda necha sentner yuk tashiydi?
120