72
Uzunlik birliklari
Darslik: 3-qism, 72-dars, 13–15-betlar
MaqsadUzunlik birliklari mm, sm, dm, m va ularning munosabati: 1 sm = 10 mm, 1 dm = 10 sm, 1 m = 10 dm = 100 sm = 1 000 mm.
Yangi so‘zlar
millimetr (mm) · millimetresantimetr (sm) · centimetredetsimetr (dm) · decimetremetr (m) · metre
Tushuntirish
Kesmaning uzunligi – unga nechta birlik kesma sig‘ishini ko‘rsatuvchi son. Hozir butun dunyoda asosiy birlik – metr. Metrni 10 ta teng bo‘lakka bo‘lsak, detsimetr, detsimetrni 10 ga bo‘lsak, santimetr, santimetrni 10 ga bo‘lsak, millimetr hosil bo‘ladi. Demak 1 m = 100 sm = 1 000 mm. Qadimda barmoq eni (duym), tirsak va tovon (fut) o‘lchov bo‘lgan.
Namunalar
3 dm 6 sm = 30 sm + 6 sm = 36 sm; 5 m = 500 sm.
7 sm 3 mm = 70 mm + 3 mm = 73 mm; 2 dm 5 sm = 250 mm.
Sinfda faoliyat
«Chizg‘ich ovi»: bolalar partaning uzunligini chizg‘ich bilan o‘lchab, natijani sm, dm va mm da yozadi, so‘ng qo‘shnisining natijasi bilan solishtiradi.
Mashq
1
4 m 5 dm = ? dm
45
2
6 sm 8 mm = ? mm
68
3
2 m 3 sm = ? sm
203
4
Xonaning bo‘yi 6 m 40 sm, eni 4 m 20 sm. Xonaning perimetri necha santimetr?
2120
5
Bitta chizg‘ich 30 sm. 5 ta chizg‘ich uchma-uch qo‘yilsa, hosil bo‘lgan uzunlik necha detsimetr?
15