72
Uzunlik birliklari
Darslik: 3-qism, 72-dars, 13–15-betlar
MaqsadUzunlik birliklari mm, sm, dm, m va ularning munosabati: 1 sm = 10 mm, 1 dm = 10 sm, 1 m = 10 dm = 100 sm = 1 000 mm.
Yangi so‘zlar
millimetr (mm) · millimetresantimetr (sm) · centimetredetsimetr (dm) · decimetremetr (m) · metre
Tushuntirish
Kesmaning uzunligi – unga nechta birlik kesma sig‘ishini ko‘rsatuvchi son. Hozir butun dunyoda asosiy birlik – metr. Metrni 10 ta teng bo‘lakka bo‘lsak, detsimetr, detsimetrni 10 ga bo‘lsak, santimetr, santimetrni 10 ga bo‘lsak, millimetr hosil bo‘ladi. Demak 1 m = 100 sm = 1 000 mm. Qadimda barmoq eni (duym), tirsak va tovon (fut) o‘lchov bo‘lgan.
3 mm
Kichik birlikdan kattaga — bo‘lamiz
📐 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Tugma millimetrda, kitob santimetrda, sinf xonasi metrda aytiladi. Biz kattalikka mos birlikni tanlaymiz.
Kim ishlatadi
Tikuvchilar, duradgorlar
Bugun sinab ko‘ring
O‘chirg‘ich, parta va sinf xonasi uchun mm, sm yoki m ni tanlang.
Namunalar
3 dm 6 sm = 30 sm + 6 sm = 36 sm; 5 m = 500 sm.
7 sm 3 mm = 70 mm + 3 mm = 73 mm; 2 dm 5 sm = 250 mm.
Sinfda faoliyat
«Chizg‘ich ovi»: bolalar partaning uzunligini chizg‘ich bilan o‘lchab, natijani sm, dm va mm da yozadi, so‘ng qo‘shnisining natijasi bilan solishtiradi.
Mashq
1
4 m 5 dm = ? dm
45
2
6 sm 8 mm = ? mm
68
3
2 m 3 sm = ? sm
203
4
Xonaning bo‘yi 6 m 40 sm, eni 4 m 20 sm. Xonaning perimetri necha santimetr?
2120
5
Bitta chizg‘ich 30 sm. 5 ta chizg‘ich uchma-uch qo‘yilsa, hosil bo‘lgan uzunlik necha detsimetr?
15