☰ Mundarija · Kimyo (Umumiy kimyo)

Foiz, molyar va normal konsentratsiyalar orasidagi bog‘lanish

Darslar 20–21 · 2 ta dars · S. Masharipov, A. Mutalibov, E. Murodov, H. Islomova. Umumiy kimyo 11-sinf, 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
21

Foiz va normal konsentratsiya o‘rtasidagi bog‘lanish

Darslik: 94–97-betlar
MaqsadFoiz va normal konsentratsiya orasidagi o‘tish formulalarini (C_N = C%·ρ·10/E) qo‘llash, shuningdek ekvivalent massani topish.
Yangi so‘zlar
normal konsentratsiya · normal concentrationekvivalent massa · equivalent masso‘tish formulasi · conversion formulazichlik · density
Tushuntirish

Foiz konsentratsiya bilan normal konsentratsiya orasidagi bog‘lanish foiz bilan molyar konsentratsiya orasidagiga o‘xshash, faqat molyar massa M o‘rniga ekvivalent massa E olinadi: C_N = C%·ρ·10/E, teskarisi C% = C_N·E/(ρ·10). Bulardan zichlik ρ = C_N·E/(C%·10) va ekvivalent massa E = C%·10·ρ/C_N chiqadi; E ni topgach noma’lum moddani aniqlash mumkin. Molyar va normal konsentratsiya orasida C_N = z·C_M bog‘lanish bor (z — bir formula birligidagi almashinuvchi H⁺, OH⁻ yoki metall zaryadlari soni). Masalan, 36,5 % li HCl uchun (ρ = 1,2 g/ml, E = 36,5) C_N = 36,5·1,2·10/36,5 = 12 N. Natijani doimo birliklari bo‘yicha tekshiring: zichlik g/ml, E — g/mol.

Namunalar
24,5 % li H₂SO₄ (ρ = 1,2 g/ml, E = 49): C_N = 24,5·1,2·10/49 = 6 N; molyar konsentratsiya 3 M.
20 % li eritma 4 N va ρ = 1,25 g/ml. E = C%·10·ρ/C_N = 20·10·1,25/4 = 62,5 g/mol.
Sinfda faoliyat

Juft ishlash: bitta eritma uchun (masalan, 20 % li HCl, ρ = 1,1) C_M va C_N ni hisoblab, ularning orasidagi C_N = z·C_M bog‘lanishni tekshiring.

Mashq
1
36,5 % li HCl eritmasining (ρ = 1,2 g/ml, E = 36,5) normal konsentratsiyasini toping.
2
24,5 % li H₂SO₄ eritmasining zichligi 1,2 g/ml. C_N necha N (E = 49)?
3
4 N eritmaning zichligi 1,25 g/ml va foiz konsentratsiyasi 20 %. Erigan moddaning ekvivalent massasini toping.
4
2 M H₂SO₄ ning normal konsentratsiyasi qancha va nima uchun?