🎯 Missiya: Malika va Anvar universitetning ochiq eshiklar kunida qaysi seanslarga borishadi va nega?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbariJuma kuni universitetning ochiq eshiklar kuni (misol: «X universiteti»). Dasturi saytida bor: har soat bir nechta parallel seans. Rejalang.
M
MalikaDastur (saytga ko‘ra, misol): 10:00 — 3 ta seans (optika namoyishi, sayyoralar ma’ruzasi, moliya va huquq); 11:30 — 4 ta (biomassa laboratoriyasi, kimyo laboratoriyasi, veb-shakllar, mahsulot tannarxi); 13:30 — 3 ta (qabul va stipendiya, klublar, tarix va madaniyat).
A
AnvarKo‘paytirish qoidasi: har bir soatdan bittadan tanlasak, 3 · 4 · 3 = 36 xil reja. Ikkalamiz bir xil seansga kirmasak, birinchi soat uchun 3 · 2 = 6, ikkinchi uchun 4 · 3 = 12 usul: 6 · 12 = 72 (o‘rinlashtirish).
Z
ZarinaQo‘shish qoidasi: tushlik uchun 2 ta kafe yoki 3 ta oshxona bo‘lsa, 2 + 3 = 5 tanlov.
Matematika
🔒Qulf 1: Dastur va hisoblash
Topshiriq: 1-soat: 3, 2-soat: 4, 3-soat: 3 seans. Bir kishi uchun reja soni?
🔑 Kalit: Bir kishi uchun 3 · 4 · 3 = 36 reja; ikki kishi turli seanslarga (1- va 2-soat) kirsa, 6 · 12 = 72 usul.
A
AnvarSeanslardan yozuvlarni bitta veb-shaklga yig‘amiz: <form> ichida <input> maydonlari, <label> yozuvlari va <button>. Maydon turi type bilan beriladi: text, number, email, date.
Z
ZarinaHar maydonning name atributi — ma’lumot yuboriladigan kalit. JavaScript kiritilgan matnlardan natijani yig‘adi: «Seans: …, Savol: …, Javob: …».
M
MalikaShaxsiy ma’lumotlarni yig‘ish qoidasi: faqat zarur narsani so‘raymiz. Bizning shaklda ism, telefon, parol kerak emas — faqat seans, savol va javob.
Informatika
🔒Qulf 2: Umumiy yozuv shakli
Topshiriq: Shaklda qaysi maydon kerak emas?
🔑 Kalit: Yozuv shaklida faqat seans, savol va javob maydonlari: shaxsiy ma’lumot so‘ralmaydi.
Seshanba
A
AnvarFizikadan qutblanish: tabiiy yorug‘likda E vektor tebranish yo‘nalishi tasodifiy; polyarizator ma’lum yo‘nalishdagi tashkil etuvchini o‘tkazadi. Ikkinchi plastinka — analizator. Malyus qonuni: I = I₀ cos²α.
Z
Zarinaα = 60° bo‘lsa, cos 60° = 0,5, I = I₀ · 0,25 — to‘rt marta kam. Qutblanish yorug‘lik to‘lqinlari ko‘ndalang ekanini isbotlaydi.
J
JasurInfraqizil nur: λ ≈ 760 nm–1 mm, issiqlik sifatida sezamiz (pult, tungi ko‘rish). Ultrabinafsha: λ ≈ 10–400 nm, asosiy manba — Quyosh. Rentgen nurlari ham bor; ularning xavfsizlik jihatlari haqida so‘ramoqchimiz.
Fizika
🔒Qulf 3: Optika namoyishi uchun savollar
Topshiriq: α = 60°, I = I₀ cos²α. I?
M
MalikaSayyoralar ma’ruzasi uchun astronomiya takrori. Yer: radiusi ≈ 6371 km, atmosferada ≈ 78 % azot, 21 % kislorod, sirtining ≈ 71 % — okean. Oy: radiusi 1737 km, tortishish ≈ 1,6 m/s² (Yernikining ≈ 1/6).
A
Anvar60 kg odam: Yerda og‘irlik 60 · 9,8 = 588 N, Oyda 60 · 1,6 = 96 N; 96 / 588 ≈ 0,16 — taxminan 1/6.
J
JasurYupiter: massasi Yernikidan ≈ 318 marta ko‘p, aylanishi 9 soat 50 daqiqa. To‘rtta yo‘ldoshini (Io, Yevropa, Ganimed, Kallisto) 1610-yilda kashf etishgan; Ganimed — Quyosh sistemasidagi eng katta yo‘ldosh.
Astronomiya
🔒Qulf 4: Sayyoralar ma’ruzasi
Topshiriq: Oyda tortishish Yernikining qancha qismi?
M
MalikaBiologiyadan biomassa: biosferada ≈ 550 mlrd tonna uglerod, bu ≈ 1100 mlrd tonna quruq modda (uglerod quruq massaning yarmi). Tirik massaning 80–99 % qismi quruqlikdagi o‘simliklar.
Z
ZarinaQutbdan ekvatorga biomassa va turlar soni ortadi: tundrada ≈ 500 tur, nam tropik o‘rmonda eng ko‘p. Biomassa laboratoriyasida shu raqamlarning qanday o‘lchanishini so‘raymiz.
A
AnvarKimyo laboratoriyasi uchun: CN = C% · ρ · 10 / E. H₂SO₄ uchun C% = 98, ρ = 1,84 g/ml, E = 49: CN = 98 · 1,84 · 10 / 49 = 36,8 N.
M
MalikaCN = z · CM, z = 2: CM = 36,8 / 2 = 18,4 M. Moddalar bilan ishlash faqat o‘qituvchi nazoratida bo‘ladi.
BiologiyaKimyo (Umumiy kimyo)
🔒Qulf 5: Laboratoriya seanslari
Topshiriq: CN = z · CM, CN = 36,8, z = 2. CM?
🔑 Kalit: Biomassa laboratoriyasi Malikaning tanlovi: 550 mlrd t uglerod ≈ 1100 mlrd t quruq modda, 80–99 % — quruqlikdagi o‘simliklar (o‘lchash usullarini so‘raymiz).
Chorshanba
A
AnvarDavlat va huquq darsidan: moliya huquqi davlat pul fondlarini yig‘ish, taqsimlash va sarflash munosabatlarini tartibga soladi. Asosiy manba — Konstitutsiya, keyin Byudjet kodeksi va Soliq kodeksi.
M
MalikaMoliya tizimi bo‘g‘inlari: davlat byudjeti (respublika, Qoraqalpog‘iston, mahalliy), maxsus fondlar, korxonalar moliyasi, kredit va sug‘urta. «Moliya va huquq» seansida shuni ko‘rishni istayman.
Z
ZarinaTadbirkorlik darsidan tannarx: ishlab chiqarish tannarxi + sotish xarajatlari = to‘liq tannarx. Daftar: xom ashyo 3000 + ish haqi 1500 + energiya 500 = 5000; qadoq va yetkazish 1000 — to‘liq tannarx 6000. Narx 8000 bo‘lsa, foyda 2000 (misol).
J
JasurO‘qish ham xarajat: o‘qish haqi, kitob, yo‘l. «To‘liq xarajat»ni hisoblash uchun hammasini yig‘ish kerak, bitta raqamga qarab emas.
Davlat va huquq asoslariTadbirkorlik asoslari
🔒Qulf 6: Moliya va tannarx
Topshiriq: Ishlab chiqarish tannarxi 5000, sotish xarajatlari 1000. To‘liq tannarx?
🔑 Kalit: Malika «Moliya va huquq» seansiga boradi: o‘qishning to‘liq xarajati (to‘lov, kitob, yo‘l) hisoblanadi, bitta raqamga qarab emas.
M
MalikaDin tarixi darsidan: ISESCO (2020-yildan ICESCO) — ta’lim, fan va madaniyat xalqaro tashkiloti. 2005-yildan har yili a’zo davlatlarning bir necha shahrini «Islom madaniyati poytaxti» deb e’lon qiladi; birinchisi Makka, Toshkent esa 2007-yilda.
A
AnvarBiz bu yerda faqat sana va faktni yozamiz: 2007 − 2005 = 2 yil, dasturning boshlanishidan Toshkentgacha.
Z
ZarinaO‘zbekiston tarixidan: 1991-yil noyabrda davlat yoshlar siyosati asoslari to‘g‘risida qonun, 2016-yilda yangi qonun: 14 yoshdan 30 yoshgacha bo‘lganlar yoshlar hisoblanadi. 30-iyun — Yoshlar kuni.
M
Malika«Tarix va madaniyat» seansiga kirmaymiz, lekin yoshlar klublari stendidan varaqalar olamiz. Qaror — keyinroq.
Dunyo dinlari tarixiO‘zbekiston tarixi
🔒Qulf 7: Madaniyat va yoshlar siyosati
Topshiriq: Qaysi yoshdagilar yoshlar hisoblanadi (2016-yilgi qonun)?
Z
ZarinaAdabiyotdan: «Abulfayzxon» fojiasi 1924-yilda nashr etilgan; voqealar XVIII asrda, Buxoroda Ashtarxoniylar sulolasi tugab, mang‘itlar kelgan davrda. Muallif real va majoziy obrazlarni birga olgan. Voqealarini aytib bermayman.
A
AnvarOna tilidan tasviriy ifoda: paxta o‘rniga «oq oltin», neft o‘rniga «qora oltin», o‘rmon o‘rniga «yer yuzining o‘pkasi». Axborot jihatidan ular oddiy nomdan ortiq narsa bermaydi, faqat his va baho qo‘shadi.
M
MalikaShuning uchun qabul bo‘limiga savol oddiy so‘zlar bilan: «Stipendiya qanday beriladi?» — «ilm yo‘lidagi yorqin qadam» emas. Tasviriy ifoda gazeta maqolasi yoki badiiy asarga mos.
AdabiyotOna tili
🔒Qulf 8: Oddiy so‘zlar bilan savol
Topshiriq: Tasviriy ifoda axborot jihatidan nima beradi?
Payshanba
M
MalikaIngliz tilida frazali fe’llar: find out — bilib olmoq, give up — taslim bo‘lmoq, come across — tasodifan uchratmoq, carry on — davom etmoq, look after — qaramoq.
A
AnvarAjraladigan fe’llarda ot ikki joyda turishi mumkin: turn off the light / turn the light off. Olmosh esa o‘rtada: turn it off. Ajralmaydigan fe’lda zarracha yopishgan: look after the baby.
Z
ZarinaYozuvlarimiz: “We want to find out about scholarships.” “Please carry on with the demo.” “Don’t give up if a session is full — ask for another time.”
Ingliz tili
🔒Qulf 9: Inglizcha yozuvlar
Topshiriq: Qaysi gap to‘g‘ri?
J
JasurOchiq eshiklar kunida xalqaro hamkorlik stendi ham bor. Jahon tarixidan ASEAN: 1967-yilda tashkil topgan; Vyetnam 1995-yilda, Laos va Myanma 1997-yilda, Kambodja 1999-yilda qo‘shilgan.
A
Anvar1995 − 1967 = 28 yil. 1997-yilda Tailandda boshlangan moliyaviy inqiroz valyutalarni larzaga solgan. Biz faqat sanalarni yozamiz.
Z
ZarinaRus tilida takrorlash: grammatik asos — ega va kesim. Savol: «Я спросил, есть ли стипендия.» — «ли» bilan o‘zlashtirma gap. Ko‘chirma: «“Есть ли стипендия?” — спросил я.»
M
MalikaKo‘chirmada savol belgisi qo‘shtirnoq ichida qoladi. Biz seanslarda ruscha savol ham berishimiz mumkin.
Jahon tarixiRus tili
🔒Qulf 10: Xalqaro stend
Topshiriq: Vyetnam ASEAN ga qaysi yili qo‘shilgan?
M
MalikaKalitlar. 🔑1 36 reja; turli seanslarga kirsak, 6 · 12 = 72 usul — ko‘proq qamrab olamiz. 🔑2 qabul va stipendiya seansiga ikkalamiz kiramiz. 🔑3 yozuv shaklida faqat seans, savol, javob. 🔑4 savollar oddiy so‘zlar bilan. 🔑5 to‘liq xarajat: to‘lov, kitob, yo‘l.
A
AnvarMurosa: 10 seansdan 5 tasini o‘tkazib yuboramiz — sayyoralar, kimyo, tannarx, klublar, tarix va madaniyat. Ularning yozuvlari saytda bo‘lsa, keyin ko‘ramiz.
Z
ZarinaTaqsimot: Malika — «Moliya va huquq» (10:00), «Biomassa» (11:30), «Qabul va stipendiya» (13:30). Anvar — «Optika» (10:00), «Veb-shakllar» (11:30), «Qabul va stipendiya» (13:30).
M
MalikaQaror: shu taqsimot. Savollarning tartibini ham tanlaymiz: 4 ta savol bo‘lsa, 4! = 24 xil tartib — eng muhimidan boshlaymiz. Qabul qoidalarini saytdan o‘zimiz o‘qiymiz.
Siz
Hal qiluvchi kalitlar — 1 va 2: qamrovni ikki baravar oshirish va muhim seansga birga kirish.
MatematikaInformatikaDavlat va huquq asoslari
🔒Qulf 11: Qaror: kim qaysi seansga
Topshiriq: Qaror qaysi ikki kalitga tayandi?
🔑 Kalit: Malika va Anvar ochiq eshiklar kunida turli seanslarga boradi (6 · 12 = 72 usuldan biri) va qabul seansiga birga kiradi; yozuvlar shaklda yig‘iladi.
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 15 ta fanni birlashtirdi.
MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tiliTadbirkorlik asoslari
0 / 14 yulduz
Jamoa hisoboti
Bitiruvchi daftari: ochiq eshiklar kuni
Qaror: Malika va Anvar turli seanslarga boradi (Malika: moliya, biomassa; Anvar: optika, veb-shakllar), ikkalasi qabul va stipendiya seansiga birga kiradi. Dalillar: 1) bir kishi uchun 3 · 4 · 3 = 36 reja, turli seanslar bilan 6 · 12 = 72 usul; 2) yozuv shaklida faqat seans, savol va javob; 3) o‘qishning to‘liq xarajati yig‘iladi. Qabul qoidalari saytdan o‘qiladi (misol dastur). Kelasi yil 11-sinfga maslahat: do‘stingiz bilan bo‘linib borib, yozuvlarni almashing.
— 11-B jamoa
Topilgan kalitlar
Bir kishi uchun 3 · 4 · 3 = 36 reja; ikki kishi turli seanslarga (1- va 2-soat) kirsa, 6 · 12 = 72 usul.
Yozuv shaklida faqat seans, savol va javob maydonlari: shaxsiy ma’lumot so‘ralmaydi.
Biomassa laboratoriyasi Malikaning tanlovi: 550 mlrd t uglerod ≈ 1100 mlrd t quruq modda, 80–99 % — quruqlikdagi o‘simliklar (o‘lchash usullarini so‘raymiz).
Malika «Moliya va huquq» seansiga boradi: o‘qishning to‘liq xarajati (to‘lov, kitob, yo‘l) hisoblanadi, bitta raqamga qarab emas.
Malika va Anvar ochiq eshiklar kunida turli seanslarga boradi (6 · 12 = 72 usuldan biri) va qabul seansiga birga kiradi; yozuvlar shaklda yig‘iladi.
Yulduzli savollar
O‘rinlashtirish: 4 elementdan 2 tasi = 4 · 3. Natija?
Tannarx: ishlab chiqarish 5000 + sotish 1000 = ?
O‘ylab ko‘r: agar dasturda qabul seansi umuman bo‘lmasa, qaysi kalit o‘zgarardi?