ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi11-sinf · 22-hafta

Ochiq eshiklar kuni rejasi

🎯 Missiya: Malika va Anvar universitetning ochiq eshiklar kunida qaysi seanslarga borishadi va nega?

Dushanba

Sinf rahbariJuma kuni universitetning ochiq eshiklar kuni (misol: «X universiteti»). Dasturi saytida bor: har soat bir nechta parallel seans. Rejalang.
MalikaDastur (saytga ko‘ra, misol): 10:00 — 3 ta seans (optika namoyishi, sayyoralar ma’ruzasi, moliya va huquq); 11:30 — 4 ta (biomassa laboratoriyasi, kimyo laboratoriyasi, veb-shakllar, mahsulot tannarxi); 13:30 — 3 ta (qabul va stipendiya, klublar, tarix va madaniyat).
AnvarKo‘paytirish qoidasi: har bir soatdan bittadan tanlasak, 3 · 4 · 3 = 36 xil reja. Ikkalamiz bir xil seansga kirmasak, birinchi soat uchun 3 · 2 = 6, ikkinchi uchun 4 · 3 = 12 usul: 6 · 12 = 72 (o‘rinlashtirish).
ZarinaQo‘shish qoidasi: tushlik uchun 2 ta kafe yoki 3 ta oshxona bo‘lsa, 2 + 3 = 5 tanlov.
Matematika

Qulf 1: Dastur va hisoblash

Topshiriq: 1-soat: 3, 2-soat: 4, 3-soat: 3 seans. Bir kishi uchun reja soni?

🔑 Kalit: Bir kishi uchun 3 · 4 · 3 = 36 reja; ikki kishi turli seanslarga (1- va 2-soat) kirsa, 6 · 12 = 72 usul.

AnvarSeanslardan yozuvlarni bitta veb-shaklga yig‘amiz: <form> ichida <input> maydonlari, <label> yozuvlari va <button>. Maydon turi type bilan beriladi: text, number, email, date.
ZarinaHar maydonning name atributi — ma’lumot yuboriladigan kalit. JavaScript kiritilgan matnlardan natijani yig‘adi: «Seans: …, Savol: …, Javob: …».
MalikaShaxsiy ma’lumotlarni yig‘ish qoidasi: faqat zarur narsani so‘raymiz. Bizning shaklda ism, telefon, parol kerak emas — faqat seans, savol va javob.
Informatika

Qulf 2: Umumiy yozuv shakli

Topshiriq: Shaklda qaysi maydon kerak emas?

🔑 Kalit: Yozuv shaklida faqat seans, savol va javob maydonlari: shaxsiy ma’lumot so‘ralmaydi.

Seshanba

AnvarFizikadan qutblanish: tabiiy yorug‘likda E vektor tebranish yo‘nalishi tasodifiy; polyarizator ma’lum yo‘nalishdagi tashkil etuvchini o‘tkazadi. Ikkinchi plastinka — analizator. Malyus qonuni: I = I₀ cos²α.
Zarinaα = 60° bo‘lsa, cos 60° = 0,5, I = I₀ · 0,25 — to‘rt marta kam. Qutblanish yorug‘lik to‘lqinlari ko‘ndalang ekanini isbotlaydi.
JasurInfraqizil nur: λ ≈ 760 nm–1 mm, issiqlik sifatida sezamiz (pult, tungi ko‘rish). Ultrabinafsha: λ ≈ 10–400 nm, asosiy manba — Quyosh. Rentgen nurlari ham bor; ularning xavfsizlik jihatlari haqida so‘ramoqchimiz.
Fizika

Qulf 3: Optika namoyishi uchun savollar

Topshiriq: α = 60°, I = I₀ cos²α. I?

MalikaSayyoralar ma’ruzasi uchun astronomiya takrori. Yer: radiusi ≈ 6371 km, atmosferada ≈ 78 % azot, 21 % kislorod, sirtining ≈ 71 % — okean. Oy: radiusi 1737 km, tortishish ≈ 1,6 m/s² (Yernikining ≈ 1/6).
Anvar60 kg odam: Yerda og‘irlik 60 · 9,8 = 588 N, Oyda 60 · 1,6 = 96 N; 96 / 588 ≈ 0,16 — taxminan 1/6.
JasurYupiter: massasi Yernikidan ≈ 318 marta ko‘p, aylanishi 9 soat 50 daqiqa. To‘rtta yo‘ldoshini (Io, Yevropa, Ganimed, Kallisto) 1610-yilda kashf etishgan; Ganimed — Quyosh sistemasidagi eng katta yo‘ldosh.
Astronomiya

Qulf 4: Sayyoralar ma’ruzasi

Topshiriq: Oyda tortishish Yernikining qancha qismi?

MalikaBiologiyadan biomassa: biosferada ≈ 550 mlrd tonna uglerod, bu ≈ 1100 mlrd tonna quruq modda (uglerod quruq massaning yarmi). Tirik massaning 80–99 % qismi quruqlikdagi o‘simliklar.
ZarinaQutbdan ekvatorga biomassa va turlar soni ortadi: tundrada ≈ 500 tur, nam tropik o‘rmonda eng ko‘p. Biomassa laboratoriyasida shu raqamlarning qanday o‘lchanishini so‘raymiz.
AnvarKimyo laboratoriyasi uchun: CN = C% · ρ · 10 / E. H₂SO₄ uchun C% = 98, ρ = 1,84 g/ml, E = 49: CN = 98 · 1,84 · 10 / 49 = 36,8 N.
MalikaCN = z · CM, z = 2: CM = 36,8 / 2 = 18,4 M. Moddalar bilan ishlash faqat o‘qituvchi nazoratida bo‘ladi.
BiologiyaKimyo (Umumiy kimyo)

Qulf 5: Laboratoriya seanslari

Topshiriq: CN = z · CM, CN = 36,8, z = 2. CM?

🔑 Kalit: Biomassa laboratoriyasi Malikaning tanlovi: 550 mlrd t uglerod ≈ 1100 mlrd t quruq modda, 80–99 % — quruqlikdagi o‘simliklar (o‘lchash usullarini so‘raymiz).

Chorshanba

AnvarDavlat va huquq darsidan: moliya huquqi davlat pul fondlarini yig‘ish, taqsimlash va sarflash munosabatlarini tartibga soladi. Asosiy manba — Konstitutsiya, keyin Byudjet kodeksi va Soliq kodeksi.
MalikaMoliya tizimi bo‘g‘inlari: davlat byudjeti (respublika, Qoraqalpog‘iston, mahalliy), maxsus fondlar, korxonalar moliyasi, kredit va sug‘urta. «Moliya va huquq» seansida shuni ko‘rishni istayman.
ZarinaTadbirkorlik darsidan tannarx: ishlab chiqarish tannarxi + sotish xarajatlari = to‘liq tannarx. Daftar: xom ashyo 3000 + ish haqi 1500 + energiya 500 = 5000; qadoq va yetkazish 1000 — to‘liq tannarx 6000. Narx 8000 bo‘lsa, foyda 2000 (misol).
JasurO‘qish ham xarajat: o‘qish haqi, kitob, yo‘l. «To‘liq xarajat»ni hisoblash uchun hammasini yig‘ish kerak, bitta raqamga qarab emas.
Davlat va huquq asoslariTadbirkorlik asoslari

Qulf 6: Moliya va tannarx

Topshiriq: Ishlab chiqarish tannarxi 5000, sotish xarajatlari 1000. To‘liq tannarx?

🔑 Kalit: Malika «Moliya va huquq» seansiga boradi: o‘qishning to‘liq xarajati (to‘lov, kitob, yo‘l) hisoblanadi, bitta raqamga qarab emas.

MalikaDin tarixi darsidan: ISESCO (2020-yildan ICESCO) — ta’lim, fan va madaniyat xalqaro tashkiloti. 2005-yildan har yili a’zo davlatlarning bir necha shahrini «Islom madaniyati poytaxti» deb e’lon qiladi; birinchisi Makka, Toshkent esa 2007-yilda.
AnvarBiz bu yerda faqat sana va faktni yozamiz: 2007 − 2005 = 2 yil, dasturning boshlanishidan Toshkentgacha.
ZarinaO‘zbekiston tarixidan: 1991-yil noyabrda davlat yoshlar siyosati asoslari to‘g‘risida qonun, 2016-yilda yangi qonun: 14 yoshdan 30 yoshgacha bo‘lganlar yoshlar hisoblanadi. 30-iyun — Yoshlar kuni.
Malika«Tarix va madaniyat» seansiga kirmaymiz, lekin yoshlar klublari stendidan varaqalar olamiz. Qaror — keyinroq.
Dunyo dinlari tarixiO‘zbekiston tarixi

Qulf 7: Madaniyat va yoshlar siyosati

Topshiriq: Qaysi yoshdagilar yoshlar hisoblanadi (2016-yilgi qonun)?

ZarinaAdabiyotdan: «Abulfayzxon» fojiasi 1924-yilda nashr etilgan; voqealar XVIII asrda, Buxoroda Ashtarxoniylar sulolasi tugab, mang‘itlar kelgan davrda. Muallif real va majoziy obrazlarni birga olgan. Voqealarini aytib bermayman.
AnvarOna tilidan tasviriy ifoda: paxta o‘rniga «oq oltin», neft o‘rniga «qora oltin», o‘rmon o‘rniga «yer yuzining o‘pkasi». Axborot jihatidan ular oddiy nomdan ortiq narsa bermaydi, faqat his va baho qo‘shadi.
MalikaShuning uchun qabul bo‘limiga savol oddiy so‘zlar bilan: «Stipendiya qanday beriladi?» — «ilm yo‘lidagi yorqin qadam» emas. Tasviriy ifoda gazeta maqolasi yoki badiiy asarga mos.
AdabiyotOna tili

Qulf 8: Oddiy so‘zlar bilan savol

Topshiriq: Tasviriy ifoda axborot jihatidan nima beradi?

Payshanba

MalikaIngliz tilida frazali fe’llar: find out — bilib olmoq, give up — taslim bo‘lmoq, come across — tasodifan uchratmoq, carry on — davom etmoq, look after — qaramoq.
AnvarAjraladigan fe’llarda ot ikki joyda turishi mumkin: turn off the light / turn the light off. Olmosh esa o‘rtada: turn it off. Ajralmaydigan fe’lda zarracha yopishgan: look after the baby.
ZarinaYozuvlarimiz: “We want to find out about scholarships.” “Please carry on with the demo.” “Don’t give up if a session is full — ask for another time.”
Ingliz tili

Qulf 9: Inglizcha yozuvlar

Topshiriq: Qaysi gap to‘g‘ri?

JasurOchiq eshiklar kunida xalqaro hamkorlik stendi ham bor. Jahon tarixidan ASEAN: 1967-yilda tashkil topgan; Vyetnam 1995-yilda, Laos va Myanma 1997-yilda, Kambodja 1999-yilda qo‘shilgan.
Anvar1995 − 1967 = 28 yil. 1997-yilda Tailandda boshlangan moliyaviy inqiroz valyutalarni larzaga solgan. Biz faqat sanalarni yozamiz.
ZarinaRus tilida takrorlash: grammatik asos — ega va kesim. Savol: «Я спросил, есть ли стипендия.» — «ли» bilan o‘zlashtirma gap. Ko‘chirma: «“Есть ли стипендия?” — спросил я.»
MalikaKo‘chirmada savol belgisi qo‘shtirnoq ichida qoladi. Biz seanslarda ruscha savol ham berishimiz mumkin.
Jahon tarixiRus tili

Qulf 10: Xalqaro stend

Topshiriq: Vyetnam ASEAN ga qaysi yili qo‘shilgan?

MalikaKalitlar. 🔑1 36 reja; turli seanslarga kirsak, 6 · 12 = 72 usul — ko‘proq qamrab olamiz. 🔑2 qabul va stipendiya seansiga ikkalamiz kiramiz. 🔑3 yozuv shaklida faqat seans, savol, javob. 🔑4 savollar oddiy so‘zlar bilan. 🔑5 to‘liq xarajat: to‘lov, kitob, yo‘l.
AnvarMurosa: 10 seansdan 5 tasini o‘tkazib yuboramiz — sayyoralar, kimyo, tannarx, klublar, tarix va madaniyat. Ularning yozuvlari saytda bo‘lsa, keyin ko‘ramiz.
ZarinaTaqsimot: Malika — «Moliya va huquq» (10:00), «Biomassa» (11:30), «Qabul va stipendiya» (13:30). Anvar — «Optika» (10:00), «Veb-shakllar» (11:30), «Qabul va stipendiya» (13:30).
MalikaQaror: shu taqsimot. Savollarning tartibini ham tanlaymiz: 4 ta savol bo‘lsa, 4! = 24 xil tartib — eng muhimidan boshlaymiz. Qabul qoidalarini saytdan o‘zimiz o‘qiymiz.
Hal qiluvchi kalitlar — 1 va 2: qamrovni ikki baravar oshirish va muhim seansga birga kirish.
MatematikaInformatikaDavlat va huquq asoslari

Qulf 11: Qaror: kim qaysi seansga

Topshiriq: Qaror qaysi ikki kalitga tayandi?

🔑 Kalit: Malika va Anvar ochiq eshiklar kunida turli seanslarga boradi (6 · 12 = 72 usuldan biri) va qabul seansiga birga kiradi; yozuvlar shaklda yig‘iladi.

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 15 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tiliTadbirkorlik asoslari

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

Bitiruvchi daftari: ochiq eshiklar kuni

Qaror: Malika va Anvar turli seanslarga boradi (Malika: moliya, biomassa; Anvar: optika, veb-shakllar), ikkalasi qabul va stipendiya seansiga birga kiradi. Dalillar: 1) bir kishi uchun 3 · 4 · 3 = 36 reja, turli seanslar bilan 6 · 12 = 72 usul; 2) yozuv shaklida faqat seans, savol va javob; 3) o‘qishning to‘liq xarajati yig‘iladi. Qabul qoidalari saytdan o‘qiladi (misol dastur). Kelasi yil 11-sinfga maslahat: do‘stingiz bilan bo‘linib borib, yozuvlarni almashing.

— 11-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Bir kishi uchun 3 · 4 · 3 = 36 reja; ikki kishi turli seanslarga (1- va 2-soat) kirsa, 6 · 12 = 72 usul.
  2. Yozuv shaklida faqat seans, savol va javob maydonlari: shaxsiy ma’lumot so‘ralmaydi.
  3. Biomassa laboratoriyasi Malikaning tanlovi: 550 mlrd t uglerod ≈ 1100 mlrd t quruq modda, 80–99 % — quruqlikdagi o‘simliklar (o‘lchash usullarini so‘raymiz).
  4. Malika «Moliya va huquq» seansiga boradi: o‘qishning to‘liq xarajati (to‘lov, kitob, yo‘l) hisoblanadi, bitta raqamga qarab emas.
  5. Malika va Anvar ochiq eshiklar kunida turli seanslarga boradi (6 · 12 = 72 usuldan biri) va qabul seansiga birga kiradi; yozuvlar shaklda yig‘iladi.

Yulduzli savollar

  1. O‘rinlashtirish: 4 elementdan 2 tasi = 4 · 3. Natija?

  2. Tannarx: ishlab chiqarish 5000 + sotish 1000 = ?

  3. O‘ylab ko‘r: agar dasturda qabul seansi umuman bo‘lmasa, qaysi kalit o‘zgarardi?

Hikoyadagi darslar