Dissotsiatsiyalanish darajasi. Qisqa va to‘liq ionli tenglamalar
Dissotsiatsiyalanish darajasi α — ionlarga ajralgan molekulalar sonining eritmadagi umumiy molekulalar soniga nisbati: α = n/N; foizda α % = α·100 %. Kitobda shartli ravishda α % < 3 % bo‘lsa kuchsiz, 3–30 % o‘rtacha va 30 % dan katta bo‘lsa kuchli elektrolit hisoblanadi. U moddaning tabiatiga, erituvchiga, konsentratsiyaga (suyultirganda ortadi) va haroratga bog‘liq. Elektrolit eritmalari orasidagi reaksiyalar ionlarning almashinishidir va ular faqat cho‘kma, gaz yoki kam dissotsiatsiyalanadigan modda (masalan, suv) hosil bo‘lganda oxirigacha boradi. Ionli tenglamada kuchli elektrolitlar ionlar shaklida, cho‘kma, gaz va kuchsiz elektrolitlar esa molekulyar formula bilan yoziladi. Avval molekulyar tenglama tuziladi, so‘ng to‘liq ionli tenglama yoziladi, ikkala tomonda o‘zgarmay qolgan (tomoshabin) ionlar qisqartirilib qisqa ionli tenglama olinadi. Ionli tenglamada atomlar soni ham, zaryadlar yig‘indisi ham ikki tomonda teng bo‘lishi shart.
Juft bo‘lib «ionli shaxmat»: bir o‘quvchi ikkita elektrolit eritmasini nomlaydi, ikkinchisi reaksiya boradimi-yo‘qmi (cho‘kma, gaz yoki suv hosil bo‘ladimi) aytib, qisqa ionli tenglamani doskada yozadi.