☰ Mundarija · Kimyo (Umumiy kimyo)

Molyar konsentratsiya

Darslar 18 · 1 ta dars · S. Masharipov, A. Mutalibov, E. Murodov, H. Islomova. Umumiy kimyo 11-sinf, 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
18

Molyar konsentratsiya

Darslik: 85–88-betlar
MaqsadMolyar konsentratsiyani (C_M = n/V) tushuntirish va u bo‘yicha erigan modda miqdori, massasi, eritma hajmi hamda suyultirish masalalarini yechish.
Yangi so‘zlar
molyar konsentratsiya · molar concentrationmol/l (M) · mol/L (M)o‘lchov kolbasi · volumetric flasksuyultirish · dilution
Tushuntirish

1 l eritmada erigan moddaning mol soniga eritmaning molyar konsentratsiyasi deyiladi: C_M = n/V, bunda n — erigan modda miqdori (mol), V — eritma hajmi (l). Birligi mol/l yoki M («molyar»); masalan, 0,1 M HCl — 1 l eritmada 0,1 mol HCl. Formuladan n = C_M·V va V = n/C_M kelib chiqadi; massa bilan bog‘lash uchun n = m/M ishlatiladi: m = C_M·V·M. Hajm ml da berilsa, litrga o‘tkaziladi (1 l = 1000 ml). Eritmani suv bilan suyultirganda erigan moddaning miqdori o‘zgarmaydi, shuning uchun C₁·V₁ = C₂·V₂. Aniq molyar konsentratsiyali eritmani tayyorlash uchun modda tarozida o‘lchanib, o‘lchov kolbasida belgigacha suv bilan to‘ldiriladi; ishqorlar va kislotalar bilan faqat o‘qituvchi nazoratida, ko‘zoynak va qo‘lqopda ishlanadi.

Namunalar
1,2 mol KNO₃ 400 ml eritmada eritilgan. V = 0,4 l; C_M = 1,2/0,4 = 3 mol/l.
0,2 M NaOH eritmasining 500 ml ini tayyorlash uchun NaOH massasi: n = 0,2·0,5 = 0,1 mol; m = 0,1·40 = 4 g.
Sinfda faoliyat

Hisoblash vazifasi: sinfdagi har bir guruh turli moddaning 0,1 M eritmasidan 250 ml tayyorlash uchun kerakli massani hisoblaydi (tayyorlash tajribasi faqat o‘qituvchi tomonidan o‘tkaziladi).

Mashq
1
49 g H₂SO₄ (M = 98 g/mol) 500 ml eritmada eritilgan. Molyar konsentratsiyani toping (mol/l).
2
0,5 M eritmaning necha litrida 2 mol modda bor?
3
0,8 M NaOH eritmasining 250 ml ida necha gramm NaOH bor (M = 40 g/mol)?
4
6 M eritmaning 100 ml i suv bilan 600 ml gacha suyultirildi. Yangi konsentratsiya necha mol/l?