ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Kimyo (Umumiy kimyo)

Molyar konsentratsiya

Darslar 18 · 1 ta dars · S. Masharipov, A. Mutalibov, E. Murodov, H. Islomova. Umumiy kimyo 11-sinf, 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
18

Molyar konsentratsiya

Darslik: 85–88-betlar
MaqsadMolyar konsentratsiyani (CM = n/V) tushuntirish va u bo‘yicha erigan modda miqdori, massasi, eritma hajmi hamda suyultirish masalalarini yechish.
Yangi so‘zlar
molyar konsentratsiya · molar concentrationmol/l (M) · mol/L (M)o‘lchov kolbasi · volumetric flasksuyultirish · dilution
Tushuntirish

1 l eritmada erigan moddaning mol soniga eritmaning molyar konsentratsiyasi deyiladi: CM = n/V, bunda n — erigan modda miqdori (mol), V — eritma hajmi (l). Birligi mol/l yoki M («molyar»); masalan, 0,1 M HCl — 1 l eritmada 0,1 mol HCl. Formuladan n = CM·V va V = n/C_M kelib chiqadi; massa bilan bog‘lash uchun n = m/M ishlatiladi: m = CM·V·M. Hajm ml da berilsa, litrga o‘tkaziladi (1 l = 1000 ml). Eritmani suv bilan suyultirganda erigan moddaning miqdori o‘zgarmaydi, shuning uchun C₁·V₁ = C₂·V₂. Aniq molyar konsentratsiyali eritmani tayyorlash uchun modda tarozida o‘lchanib, o‘lchov kolbasida belgigacha suv bilan to‘ldiriladi; ishqorlar va kislotalar bilan faqat o‘qituvchi nazoratida, ko‘zoynak va qo‘lqopda ishlanadi.

ƒFormula
CM = n : V
n — mol, V — litr; birligi mol/l (M)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Qon tahlilida glyukoza miqdori mmol/l da beriladi, normada taxminan 5 mmol/l. Glyukozaning M = 180 g/mol bo‘lgani uchun bu 0,005 · 180 = 0,9 g/l, ya’ni 1 litr qonda taxminan 0,9 g glyukoza. Molyar konsentratsiya moddaning zarralar sonini ko‘rsatadi, shuning uchun turli moddalarni miqdori bo‘yicha solishtirish qulay.

Kim ishlatadi

Laboratoriya shifokorlari qon va siydik tahlillarini mol/l da baholaydi, farmatsevtlar eritma konsentratsiyasini mol bo‘yicha tayyorlaydi, suv sifati tahlilchilari ionlar miqdorini mol/l da beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Ichimlik yorlig‘ida 100 ml dagi shakar miqdorini (g) toping, uni 10 ga ko‘paytirib litrdagi massaga o‘tkazing va saxarozaning M = 342 g/mol ga bo‘lib mol/l da molyar konsentratsiyani toping.

Namunalar
1,2 mol KNO₃ 400 ml eritmada eritilgan. V = 0,4 l; CM = 1,2/0,4 = 3 mol/l.
ƒFormula
n = CM · V, m = n · M
0,2 M NaOH eritmasining 500 ml ini tayyorlash uchun NaOH massasi: n = 0,2·0,5 = 0,1 mol; m = 0,1·40 = 4 g.
Sinfda faoliyat

Hisoblash vazifasi: sinfdagi har bir guruh turli moddaning 0,1 M eritmasidan 250 ml tayyorlash uchun kerakli massani hisoblaydi (tayyorlash tajribasi faqat o‘qituvchi tomonidan o‘tkaziladi).

Mashq
1
49 g H₂SO₄ (M = 98 g/mol) 500 ml eritmada eritilgan. Molyar konsentratsiyani toping (mol/l).
2
0,5 M eritmaning necha litrida 2 mol modda bor?
3
0,8 M NaOH eritmasining 250 ml ida necha gramm NaOH bor (M = 40 g/mol)?
4
6 M eritmaning 100 ml i suv bilan 600 ml gacha suyultirildi. Yangi konsentratsiya necha mol/l?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliAzizning bahorgi to‘garaklariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →