Foiz konsentratsiya mavzusiga doir masalalar va ularning yechimi
Agar modda suv bilan reaksiyaga kirishsa (Na, Na₂O, K₂O, SO₃, SO₂ va boshqalar), hosil bo‘lgan eritmaning konsentratsiyasi dastlabki modda bo‘yicha emas, reaksiyada paydo bo‘lgan yangi modda (NaOH, H₂SO₄ …) massasi bo‘yicha hisoblanadi, bunda reaksiya tenglamasidan foydalaniladi. Gaz ajralib chiqsa, eritma massasi m₂ = (dastlabki massalar yig‘indisi) – m(gaz) bo‘ladi: 2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂↑ da vodorod massasi chiqarib tashlanadi. Eritmalar aralashtirilganda erigan moddalar massalari qo‘shiladi va eritmalar massalari ham qo‘shiladi: C% = (m₁′ + m₁″)/(m₂′ + m₂″)·100 %. Suyultirganda erigan modda massasi o‘zgarmaydi: m₂′·C%′ = m₂″·C%″, bunda qo‘shiladigan suv massasi m₂″ – m₂′. Hamma masalalarda: 1) reaksiya tenglamasini yozing, 2) erigan modda massasini toping, 3) eritma massasini (gazni hisobga olib) toping, 4) C% ni hisoblang.
Dehqon 20 % li suyuq o‘g‘it konsentratini 1 qism konsentrat va 9 qism suv bilan suyultiradi. Erigan modda massasi o‘zgarmaydi, eritma massasi 10 marta ortadi, shuning uchun konsentratsiya 20 % dan 2 % ga tushadi. Masalan, 100 g konsentratga 900 g suv qo‘shilsa, 1000 g 2 % li eritma chiqadi.
Agronomlar o‘g‘it eritmalarini ekinga mos konsentratsiyada tayyorlaydi, farmatsevtlar quyuq eritmalardan suyultirilgan eritma tayyorlaydi, ichimlik ishlab chiqaruvchilar konsentratdan sharbat tayyorlaydi.
Agar mahsulot yorlig‘ida «1 qism konsentratga 4 qism suv» kabi suyultirish ko‘rsatmasi bo‘lsa (masalan, sharbat konsentrati), konsentratsiya necha marta kamayishini hisoblab yozing. Hech narsani aralashtirmang; faqat yorliqni o‘qing.
Guruh musobaqasi: har bir guruh o‘ziga berilgan eritma masalasi uchun «reaksiya – tuz massasi – eritma massasi – C%» to‘rt qadamli yechim sxemasini doskada ko‘rsatadi.