Eritma konsentratsiyasi va uni ifodalash usullari. Foiz konsentratsiya
Konsentratsiya — ma’lum massa yoki hajmdagi eritmada erigan moddaning miqdorini ifodalovchi kattalik; «konsentrlangan» yoki «suyultirilgan» deyish aniq ma’lumot bermaydi, shuning uchun foiz, molyar va normal (eskirgan, lekin maktabda ishlatiladigan) konsentratsiya qo‘llaniladi. Foiz konsentratsiya (massa ulushi) erigan modda massasining eritma massasiga nisbatiga teng va 100 % ga ko‘paytiriladi: C% = m₁/m₂·100 %, bunda m₁ — erigan modda massasi, m₂ — eritma massasi (erigan modda + erituvchi). Masalan, 12 % li glukoza eritmasining har 100 g ida 12 g glukoza va 88 g suv bor. Undan kerakli kattaliklar topiladi: m₁ = C%·m₂/100 %, m₂ = m₁·100 %/C%, suv massasi m(H₂O) = m₂ – m₁. Agar modda miqdori (mol) berilsa, avval m₁ = n·M topiladi. Eritma massasi va hajmi bir-biriga teng emas; shuning uchun foiz konsentratsiyada eritma massasi olinadi. Suyultirganda erigan modda massasi o‘zgarmaydi, eritma massasi esa qo‘shilgan suv massasiga ortadi.
Amaliy ish (o‘qituvchi bilan, ehtiyot choralari): tarozida 5 g osh tuzi va 45 g suv o‘lchab, eritma tayyorlang va uning foiz konsentratsiyasini hisoblang. Natijani 10 % bilan solishtiring.