ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Kimyo (Umumiy kimyo)

Normal konsentratsiya

Darslar 19 · 1 ta dars · S. Masharipov, A. Mutalibov, E. Murodov, H. Islomova. Umumiy kimyo 11-sinf, 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
19

Normal konsentratsiya

Darslik: 88–92-betlar
MaqsadEkvivalent miqdor va normal konsentratsiya (CN) tushunchalarini tushuntirish hamda nekv = m/E, CN = nekv/V formulalari bilan masalalar yechish.
Yangi so‘zlar
ekvivalent miqdor · equivalent amountnormal konsentratsiya · normal concentrationg/ekv · g/equivneytrallanish · neutralisation
Tushuntirish

Erigan moddaning ekvivalent miqdori nekv uning massasi m ni ekvivalent massasi E ga bo‘lib topiladi: nekv = m/E (kitobda g/ekv). 1 l eritmada erigan moddaning ekvivalentlar soni eritmaning normal konsentratsiyasi CN deyiladi: CN = nekv/V, birligi N («normal»); undan nekv = CN·V va V = nekv/C_N. Normal konsentratsiya moddaning ekvivalent massasiga, ya’ni reaksiyaning turiga bog‘liq: 1 M H₂SO₄ — 2 N (E = 98/2 = 49), 1 M HCl — 1 N, 1 M H₃PO₄ — to‘liq neytrallanishda 3 N. Ekvivalentlar qonuniga ko‘ra moddalar teng miqdordagi ekvivalentlarda reaksiyaga kirishadi, shuning uchun neytrallanishda CN₁·V₁ = CN₂·V₂; suyultirishda ham C₁V₁ = C₂V₂. Eslatma: bugungi xalqaro amaliyotda «normallik» tavsiya etilmaydi, ammo maktab va test topshiriqlarida u qo‘llanadi.

ƒFormula
CN = nekv : V = CM · z
z — ekvivalentlik soni (H₂SO₄: 2, HCl: 1); ekvivalentlar soni = m : E
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Suv qattiqligi shahar suv hisobotlarida mg-ekv/l da beriladi. Faraz qilaylik, 1 l suvda 60 mg Ca²⁺ (E ≈ 20) va 12 mg Mg²⁺ (E ≈ 12) bor: 60/20 + 12/12 = 3 + 1 = 4 mg-ekv/l. Ikki ion bir xil «ekvivalent» birligiga keltirilgani uchun ularni qo‘shish mumkin.

Kim ishlatadi

Suv ta’minoti texnologlari qattiqlikni nazorat qiladi, qozonxona va isitish tizimi muhandislari mineral cho‘kma xavfini baholaydi, yuvish vositalari kimyogarlari qattiq suvga mos tarkib tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Ishonchli manbadan yashash joyingizdagi suv qattiqligini (mg-ekv/l da) toping va u yumshoq, o‘rtacha yoki qattiq suv ekanini topilgan shkala bo‘yicha yozing.

Namunalar
250 ml eritmada 20 g NaOH (E = 40) bor. nekv = 20/40 = 0,5; CN = 0,5/0,25 = 2 N.
Eritmazmolyar → normal
H₂SO₄21 M → 2 N
Al₂(SO₄)₃60,3 M → 1,8 N
2 N H₂SO₄ ning molyar konsentratsiyasi: z = 2, CM = CN/z = 2/2 = 1 M. Aksincha, 0,3 M Al₂(SO₄)₃ da z = 6 (2 Al³⁺ · 3), CN = 0,3·6 = 1,8 N.
Sinfda faoliyat

Jadval: guruhlar HCl, H₂SO₄, Ca(OH)₂ va Al₂(SO₄)₃ uchun 1 M eritmaning normal konsentratsiyasini hisoblab, doskadagi umumiy jadvalga yozadi.

Mashq
1
98 g H₂SO₄ (E = 49) necha ekvivalent?
2
3 l eritmada 6 ekvivalent modda bor. CN necha N?
3
2 l 0,5 N KOH eritmasida necha gramm KOH bor (E = 56)?
4
0,4 N HCl ning necha ml i 20 ml 0,5 N NaOH ni neytrallaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliJasurning birinchi shartnomasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →