☰ Mundarija · Kimyo (Umumiy kimyo)

Normal konsentratsiya

Darslar 19 · 1 ta dars · S. Masharipov, A. Mutalibov, E. Murodov, H. Islomova. Umumiy kimyo 11-sinf, 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
19

Normal konsentratsiya

Darslik: 88–92-betlar
MaqsadEkvivalent miqdor va normal konsentratsiya (C_N) tushunchalarini tushuntirish hamda n_ekv = m/E, C_N = n_ekv/V formulalari bilan masalalar yechish.
Yangi so‘zlar
ekvivalent miqdor · equivalent amountnormal konsentratsiya · normal concentrationg/ekv · g/equivneytrallanish · neutralisation
Tushuntirish

Erigan moddaning ekvivalent miqdori n_ekv uning massasi m ni ekvivalent massasi E ga bo‘lib topiladi: n_ekv = m/E (kitobda g/ekv). 1 l eritmada erigan moddaning ekvivalentlar soni eritmaning normal konsentratsiyasi C_N deyiladi: C_N = n_ekv/V, birligi N («normal»); undan n_ekv = C_N·V va V = n_ekv/C_N. Normal konsentratsiya moddaning ekvivalent massasiga, ya’ni reaksiyaning turiga bog‘liq: 1 M H₂SO₄ — 2 N (E = 98/2 = 49), 1 M HCl — 1 N, 1 M H₃PO₄ — to‘liq neytrallanishda 3 N. Ekvivalentlar qonuniga ko‘ra moddalar teng miqdordagi ekvivalentlarda reaksiyaga kirishadi, shuning uchun neytrallanishda C_N₁·V₁ = C_N₂·V₂; suyultirishda ham C₁V₁ = C₂V₂. Eslatma: bugungi xalqaro amaliyotda «normallik» tavsiya etilmaydi, ammo maktab va test topshiriqlarida u qo‘llanadi.

Namunalar
250 ml eritmada 20 g NaOH (E = 40) bor. n_ekv = 20/40 = 0,5; C_N = 0,5/0,25 = 2 N.
2 N H₂SO₄ ning molyar konsentratsiyasi: z = 2, C_M = C_N/z = 2/2 = 1 M. Aksincha, 0,3 M Al₂(SO₄)₃ da z = 6 (2 Al³⁺ · 3), C_N = 0,3·6 = 1,8 N.
Sinfda faoliyat

Jadval: guruhlar HCl, H₂SO₄, Ca(OH)₂ va Al₂(SO₄)₃ uchun 1 M eritmaning normal konsentratsiyasini hisoblab, doskadagi umumiy jadvalga yozadi.

Mashq
1
98 g H₂SO₄ (E = 49) necha ekvivalent?
2
3 l eritmada 6 ekvivalent modda bor. C_N necha N?
3
2 l 0,5 N KOH eritmasida necha gramm KOH bor (E = 56)?
4
0,4 N HCl ning necha ml i 20 ml 0,5 N NaOH ni neytrallaydi?