☰ Mundarija · Kimyo (Umumiy kimyo)

Foiz, molyar va normal konsentratsiyalar orasidagi bog‘lanish

Darslar 20–21 · 2 ta dars · S. Masharipov, A. Mutalibov, E. Murodov, H. Islomova. Umumiy kimyo 11-sinf, 1-nashr. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2018
20

Foiz va molyar konsentratsiya o‘rtasidagi bog‘lanish

Darslik: 92–94-betlar
MaqsadFoiz va molyar konsentratsiya orasidagi o‘tish formulalarini (C_M = C%·ρ·10/M) keltirib chiqarish va ulardan masalalarda foydalanish.
Yangi so‘zlar
o‘tish formulasi · conversion formulaeritma zichligi · density of the solutionmolyar massa · molar massfoiz konsentratsiya · percent concentration
Tushuntirish

1 l eritmaning massasi 1000·ρ gramm (ρ g/ml da), undagi erigan modda massasi 1000·ρ·C%/100 = 10·ρ·C% gramm, mollar soni esa 10·ρ·C%/M. Demak, C_M = C%·ρ·10/M. Teskari o‘tish: C% = C_M·M/(ρ·10). Shu formulalardan zichlik ρ = C_M·M/(C%·10) va erigan moddaning molyar massasi M = C%·10·ρ/C_M ham topiladi; shu tariqa noma’lum moddani aniqlash mumkin. Formulalarda ρ — eritma zichligi g/ml da, M — erigan moddaning molyar massasi (g/mol), C% — foiz (masalan 20 % uchun 20 olinadi). 10 soni foizni va l ni ml ga o‘tkazish natijasi. Natija mantiqan tekshiriladi: konsentrlangan kislota eritmalarida C_M odatda 10 dan katta bo‘lishi mumkin, suyultirilganlarida esa 1 ga yaqin yoki undan kichik.

Namunalar
98 % li H₂SO₄ (ρ = 1,84 g/ml): C_M = 98·1,84·10/98 = 18,4 mol/l.
2 M H₂SO₄ (ρ = 1,12 g/ml): C% = C_M·M/(ρ·10) = 2·98/(1,12·10) = 17,5 %.
Sinfda faoliyat

Formula chiqarish: sinfda 1 l eritma uchun m(eritma), m(modda) va n(modda) ni ketma-ket yozib, C_M = C%·ρ·10/M ni doskada mustaqil keltirib chiqaring.

Mashq
1
49 % li H₂SO₄ eritmasining zichligi 1,4 g/ml. Molyar konsentratsiyasi necha M?
2
5 M NaOH eritmasining zichligi 1,25 g/ml. Foiz konsentratsiyani toping (M = 40 g/mol).
3
12 % li eritmaning zichligi 1,2 g/ml, molyar konsentratsiyasi 2 M. Erigan moddaning molyar massasini toping.
4
Nima uchun C_M = C%·ρ·10/M formulasida 10 ko‘paytuvchisi bor?