Tebranishlarni grafik ravishda tasvirlash. So‘nuvchi elektromagnit tebranishlar
Sinus yoki kosinus qonuni bo‘yicha o‘zgaruvchi kattaliklarning tebranishi garmonik tebranish deyiladi; kattalikning eng katta moduli amplituda. Konturda boshlang‘ich momentda kondensator qₘ zaryad olgan bo‘lsa, zaryad q = qₘcos2πνt, kuchlanish u = q/C = Uₘcos2πνt, tok kuchi i = −Iₘsin2πνt = Iₘcos(2πνt + π/2) qonun bo‘yicha o‘zgaradi. Zaryad va kuchlanish bir xil fazada tebranadi, tok esa ulardan faza bo‘yicha π/2 ga (davrning choragiga) oldinda: zaryad va kuchlanish eng katta bo‘lganda tok nolga teng va aksincha. Real konturda R ≠ 0, tok o‘tganda Q = I²Rt issiqlik ajraladi, shuning uchun to‘la energiya kamayadi va tebranishlar amplitudasi so‘nadi (so‘nuvchi tebranishlar); R qancha katta bo‘lsa, so‘nish shuncha tez, shuningdek davr biroz ortadi. Real tebranishlar garmonik emas, lekin kichik R da ular garmonikka yaqin bo‘ladi.
Kamerton yoki telefondan chiqayotgan sof ohang 440 Hz bo‘lsa, mikrofondagi kuchlanish u = Uₘ cos(2π·440·t) qonun bilan o‘zgaradi. Davr T = 1/440 ≈ 2,3 ms. Xuddi shunday chastotali konturda tok zaryaddan chorak davr, ya’ni T/4 ≈ 0,57 ms oldin bo‘ladi: zaryad eng katta bo‘lganda tok nolga teng.
Audio muhandislar tovushni sinus ko‘rinishdagi signal sifatida qayta ishlaydi, radio muhandislar signalning amplitudasi va fazasini boshqaradi, seysmologlar tebranish yozuvlarini chastota va amplituda bo‘yicha tahlil qiladi.
Barmoqlaringizni bo‘g‘ingizga qo‘yib, avval past, so‘ng baland ohangda ming‘irlang. Titrash sezilishini va baland ohangda soniyadagi tebranishlar ko‘pligini (davr qisqaligini) ayting.
Qog‘ozga bir xil o‘qlarda q(t), u(t) va i(t) grafiklarini bir davr uchun chizing (t = 0, T/4, T/2, 3T/4, T nuqtalarida qiymatlarini hisoblab). Tok qaysi grafikdan chorak davr oldinda ekanini ko‘rsating.