Ayirish va jinsiy organlar, 5-laboratoriya

5-laboratoriyaning maqsadi – umurtqali hayvonlarda evolutsiya yo‘nalishlarini ko‘rib, aromorfoz va idioadaptatsiyalarni farqlash. Ishda baliq, amfibiya ho‘l preparatlari va sudralib yuruvchi, qush, sutemizuvchi mulyajlari yoki rasmlari ishlatiladi. Avval har bir sinfning tuzilishi o‘rganiladi va jadvalga aromorfoz yoziladi: baliqda jabra, suzgich, ikki kamerali yurak; amfibiyada o‘pka, uch kamerali yurak, besh barmoqli oyoq; sudralib yuruvchida quruq muguz teri, ichki urug‘lanish, amniotli tuxum; qushda to‘rt kamerali yurak, pat, havo xaltachalari, issiqqonlilik; sutemizuvchida jun, bachadon, sut bezlari, rivojlangan bosh miya. Keyin har bir sinfdan bitta tur tanlab idioadaptatsiya aniqlanadi: elektr skat elektr organlari bilan o‘ljani falajlaydi, yashil qurbaqa nam teri va uzun orqa oyoqlar bilan suv va quruqlikda yashaydi, Markaziy Osiyo toshbaqasi usti qattiq qobiq bilan himoyalanadi, oq laylak uzun oyoq va tumshug‘i bilan sayoz suvda oziq izlaydi, ko‘k kit yog‘ qatlami va tishlar o‘rniga kit mo‘ylovi (baleen) plastinkalari bilan plankton bilan oziqlanadi. Oxirida xulosa: aromorfozlar sinflarni ajratadi, idioadaptatsiyalar esa turlarni muayyan muhitga moslaydi.