🎯 Missiya: 11-B maktabga sovg‘a qilinadigan mozaika globusning radiusini qanday tanlaydi: 0,4, 0,5 yoki 0,6 m?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbari11-B, maktabga xayrlashuv sovg‘asi haqida o‘ylash vaqti. Hovli uchun nimadir qoldiramiz. G‘oyalar bormi?
Z
ZarinaKeramik plitkali mozaika globus: shar shaklida haykal. Uning sirtini qoplash uchun yuzi kerak: S = 4πR², ya’ni to‘rtta katta doira yuzi.
A
AnvarR = 0,5 m bo‘lsa S = 4π · 0,25 ≈ 3,14 m². R = 0,4 m: 4π · 0,16 ≈ 2,01 m²; R = 0,6 m: 4π · 0,36 ≈ 4,52 m². Radius 3 marta ortsa, sirt 9 marta, hajm 27 marta ortadi.
M
MalikaGlobus 1 m qirrali kubik taglikda turadi. Darvozadan yaxshi ko‘rinishi uchun diametri kamida 1 m bo‘lsin, deb kelishdik. Arximed munosabati: shar hajmi tashqi chizilgan silindr hajmining 2/3 qismi.
Matematika
🔒Qulf 1: Sfera sirti: sovg‘a globus
Topshiriq: R = 0,5 m bo‘lgan sfera sirti taxminan?
🔑 Kalit: Sfera sirti S = 4πR²: R = 0,4 m — 2,01; 0,5 m — 3,14; 0,6 m — 4,52 m².
J
JasurHisob: plitka 1 m² — 50 000 so‘m, kesishdagi chiqindi uchun +10 %, taglik va ustaning ishi 60 000 so‘m, byudjet 250 000 (misol). R = 0,5 m: 3,14 · 1,1 ≈ 3,46 m²; 3,46 · 50 000 ≈ 172 800; jami ≈ 232 800 so‘m.
A
AnvarTadbirkorlikdan: — mehnatga qodir aholi qismi; yosh va sharoit qonunda belgilangan, 2023-yil 30-apreldan amaldagi Mehnat kodeksida. O‘smirlarga alohida himoya: qisqa ish vaqti, og‘ir va xavfli ishga jalb qilish taqiqlanadi.
Z
ZarinaShuning uchun sement aralashtirish va og‘ir ishni usta bajaradi; biz plitkani katta kishi nazoratida, qisqa smenada yopishtiramiz. Ishga olinganda tuziladi: ish haqi, vaqt, dam olish, sharoit.
J
JasurIsh haqi: — olingan pul, — shu pulga olinadigan tovar: Vr = Vn / P. Nominal 480 000, narxlar 20 % oshsa (P = 1,2): real 480 000 / 1,2 = 400 000. Pul o‘zgarmasa ham real ish haqi kamayadi.
Tadbirkorlik asoslari
🔒Qulf 2: Mehnat resurslari va narx
Topshiriq: Narxlar oshsa, nominal ish haqi o‘zgarmasa, real ish haqi?
🔑 Kalit: Plitka 50 000 so‘m/m² + 10 % chiqindi, taglik va usta 60 000, byudjet 250 000 (misol); og‘ir ishni usta bajaradi.
AnvarTo‘g‘ri. — qurilmaga zarar yetkazish yoki ma’lumot o‘g‘irlash uchun dastur. Virus fayllarga yopishib tarqaladi; tarmoq orqali o‘zi; foydali dastur qiyofasida; josuslik dasturi parollarni kuzatadi; fayllarni shifrlab pul talab qiladi; reklama dasturi keraksiz reklama ko‘rsatadi.
Z
ZarinaTarqalish yo‘llari: xat biriktirmalari va havolalar, zararlangan fleshka. Himoya: yangilanishlar, antivirus, har kishiga alohida hisob, zaxira nusxa. «Dizayn» rasm bo‘lishi kerak, .exe emas.
M
MalikaTarix: 1971 — tajriba dasturi «Creeper», 1982 — «Elk Cloner» (birinchi keng tarqalgan shaxsiy kompyuter virusi), 1986 — «Brain». Biz rahbarga ko‘rsatamiz va faylni o‘chiramiz.
Informatika
🔒Qulf 3: Shubhali fayl
Topshiriq: Foydali dastur qiyofasidagi zararli dastur qaysi?
🔑 Kalit: Notanish .exe fayl ochilmaydi (troyan bo‘lishi mumkin): rahbarga ko‘rsatiladi, o‘chiriladi; dizayn faqat rasm sifatida.
M
MalikaIngliz tilida kelajak: Future Perfect — will have + V3: ma’lum vaqtgacha tugagan ish. “By June I will have finished all the units.” “By the time he is twenty-five, he will have become a qualified engineer.”
A
AnvarSalbiy: won’t have + V3; savol: “Will you have finished by Friday?” Future Simple: “I will finish on Friday”; Future Perfect: “I will have finished by Friday”. By — muddat (kechi bilan), until — davomiylik.
Z
ZarinaKasb so‘zlari: qualification, experience, skills, career path, apply for a job, job interview, CV. “By the time we start university, we will have left a gift for our school.”
Ingliz tili
🔒Qulf 4: My dream job
Topshiriq: Tanlang: “By Friday we ___ the globe.”
Chorshanba
J
JasurHuquq haftasi yakuni: — jinoyat ishida qilmish bo‘lgan-bo‘lmaganini aniqlaydigan faktik ma’lumot. Turlari: guvoh, jabrlanuvchi, gumonlanuvchi ko‘rsatmasi, ekspert xulosasi, buyumli dalillar, audio va video yozuvlar, protokollar.
A
AnvarQiynoq, zo‘ravonlik, aldov yoki huquqlarni tushuntirmasdan olingan ma’lumot dalil bo‘la olmaydi: u yaroqsiz. So‘roqda shaxs aniqlanadi va huquqlari tushuntiriladi. — dalillarni to‘plash, tekshirish va baholash.
Z
ZarinaDin tarixidan: O‘rta asrlardan ta’lim muassasasi; ko‘pincha diniy bilim bilan birga matematika, astronomiya, mantiq, adabiyot o‘qitilgan, shuning uchun o‘rta maxsus va oliy ta’lim vazifasini bajargan. Mirzo Ulug‘bek buyrug‘i bilan 1417-yilda Buxoroda madrasa qurilgan.
M
MalikaKitob yana aytadi: Buxoroda Mir Arab madrasasi (1530–1536), Toshkentda Ko‘kaldosh (1569–1570); keyin ning «usuli jadid» maktablari. Globusimiz ham bilim belgisi bo‘lsin.
Davlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixi
🔒Qulf 5: Dalil va qadimiy madrasalar
Topshiriq: Ko‘kaldosh madrasasi kitobga ko‘ra qayerda qurilgan?
Z
ZarinaJahon tarixidan: — hozirgi ehtiyojlarni kelajak avlod imkoniyatini xavf ostiga qo‘ymasdan qondirish (Brundtland hisoboti, 1987). 1992-yilda Rio-de-Janeyroda BMT konferensiyasi bo‘lgan; 2015-yilda BMT a’zolari 2030-yilgacha 17 ta barqaror rivojlanish maqsadini qabul qilgan.
M
MalikaKitobdagi raqamlarni «kitobga ko‘ra» deymiz va yilini aytamiz. Kitobga ko‘ra, majburan ko‘chirilganlar soni 2024-yilda 120 mln dan oshgan.
A
AnvarKitob irqchilikni 1965-yilgi BMT konvensiyasi qoralaganini va migratsiya iqtisodiy sabab, urush va ofatlar tufayli o‘sganini yozadi. Biz sovg‘amizni mahalliy ustaxonadagi keramikadan yasaymiz: mahalliy hunar va kam tashish.
Jahon tarixi
🔒Qulf 6: Barqaror rivojlanish
Topshiriq: 2015-yilda BMT a’zolari nechta maqsad qabul qilgan?
Payshanba
A
AzizSharsimon globusni ko‘rib, shar sirtidagi nuqtalarni esladim: shar shishsa, nuqtalar bir-biridan uzoqlashadi. Koinot ham shundaymi?
Z
ZarinaTaqqoslash yaxshi. Uzoq galaktikalar spektr chiziqlari qizilga siljigan: z = Δλ / λ, kichik z da v ≈ c · z. : v = H₀ · d, H₀ ≈ 70 km/s/Mpk. d = 100 Mpk bo‘lsa v = 7000 km/s, z = 7000 / 300 000 ≈ 0,023.
A
AnvarGalaktikalar fazoda uchib ketmayapti — fazoning o‘zi kengayadi; tortishish bilan bog‘langan tizimlar (Galaktika, Mahalliy guruh) kengaymaydi. 1 / H₀ ≈ 14 mlrd yil, hozirgi baho ≈ 13,8 mlrd yil. Dalillar: kengayish, 1965-yilda topilgan (≈ 2,725 K), vodorod va geliy nisbati.
M
MalikaGalaktikalar tekis tarqalmagan: Mahalliy guruh (≈ 80), Virgo to‘dasi (≈ 16,5 Mpk), Laniakeya o‘ta to‘dasi; ular orasida deyarli bo‘sh lar: .
Astronomiya
🔒Qulf 7: Kengayayotgan Koinot
Topshiriq: H₀ = 70 km/s/Mpk, d = 100 Mpk. v?
A
AnvarFizikadan: har ning si bor: elektron — pozitron. Uchrashsa : e⁻ + e⁺ → 2γ, har foton 0,511 MeV; impuls saqlanishi uchun kamida ikki foton kerak. Teskarisi — juft hosil bo‘lish: E ≥ 1,022 MeV.
M
Malika: ²³⁵U yadrosi neytron yutib ikki bo‘lakka bo‘linadi, bittasi ≈ 200 MeV beradi. Neytronlar ko‘payish koeffitsiyenti k: k < 1 — so‘nadi, k = 1 — doimiy quvvat (reaktorning normal ishi), k > 1 — tez o‘sadi. va reaksiyani boshqaradi. 1 g ²³⁵U ≈ 8 · 10¹⁰ J.
Z
ZarinaKimyodan: : m = E · I · t / F, F ≈ 96 500 C/mol. Mis (E = 32), I = 2 A, t = 1 soat = 3600 s: m = 32 · 2 · 3600 / 96 500 ≈ 2,39 g. Bunday tajribani o‘qituvchi o‘tkazadi.
FizikaKimyo (Umumiy kimyo)
🔒Qulf 8: Zarralar, bo‘linish va Faradey
Topshiriq: Annigilyatsiyada har fotonning energiyasi?
M
MalikaBiologiyadan: bir hujayralilarda ovqat da hazm bo‘ladi; bo‘shliqichlilarda ichak bitta teshikli; yassi chuvalchanglarda tarmoqlangan berk ichak; dumaloq chuvalchanglardan boshlab bir yo‘nalishli ichak: og‘iz va chiqaruv teshigi.
Z
ZarinaXordalilarda ichak bo‘limlarga bo‘linadi; jigar va o‘t qopi baliqlardan boshlab. Qushlarda tish yo‘q, jig‘ildon va mushakli oshqozon ovqatni maydalaydi.
A
AnvarAyirish: bir hujayralilarda qisqaruvchi vakuola, yassi chuvalchanglarda , halqalilarda , hasharotlarda , ular siydik kislotasini kristall holida chiqarib suvni tejaydi. Umurtqalilarda buyrak qon aylanishi bilan bog‘liq.
Biologiya
🔒Qulf 9: Hazm va ayirish
Topshiriq: Bir yo‘nalishli ichak (og‘iz va chiqaruv teshigi) qaysi hayvonlardan boshlab?
Juma
Z
ZarinaAdabiyotdan: «Choliqushi» (Rashod Nuri Guntekin) romanidan parcha da, ya’ni qahramon tilidan aytilgan. Atamalar: , , . Parchani kitobdan o‘qing, biz mazmunini aytmaymiz.
A
AnvarRus tilidan: kitobning «Поэты Узбекистана» bo‘limi: Boris Pak, «Я – воин, твой солдат, Узбекистан!..» va Aleksandr Faynberg she’rlari, jumladan «Здесь и просторно, и высоко». So‘zlar: , , , ; , , , .
J
JasurShoirlarning satrlarini globusga yozmaymiz: plitkalarga faqat sinfning nomi va yili yoziladi.
AdabiyotRus tili
🔒Qulf 10: Roman va shoirlar
Topshiriq: «Гостеприимство» nima?
Juma, kechqurun
A
AnvarKalitlar. 🔑1 byudjet 250 000 so‘m. 🔑2 S = 4πR²: 2,01; 3,14; 4,52 m². 🔑3 narx = 1,1 · S · 50 000 + 60 000: R = 0,4 — ≈ 170 600; R = 0,5 — ≈ 232 800; R = 0,6 — ≈ 308 800 so‘m. 🔑4 darvozadan ko‘rinishi uchun diametr kamida 1 m. 🔑5 og‘ir ishni usta bajaradi.
Z
ZarinaR = 0,6 byudjetdan oshadi. R = 0,4 diametri 0,8 m, ko‘rinish talabiga to‘g‘ri kelmaydi. R = 0,5 m: diametr 1 m va 232 800 ≤ 250 000.
J
JasurQaror: R = 0,5 m, kubik taglik 1 m. Dizayn faylini rasm sifatida olamiz, .exe emas. “By Friday we will have chosen the tiles.”
Siz
Hal qiluvchi kalitlar — 1, 3 va 4: 0,6 m byudjetga sig‘maydi, 0,4 m esa ko‘rinish talabiga to‘g‘ri kelmaydi.
MatematikaTadbirkorlik asoslariInformatika
🔒Qulf 11: Qaror: globus radiusi
Topshiriq: Qaysi kalitlar radiusni hal qildi?
🔑 Kalit: Qaror: R = 0,5 m (S ≈ 3,14 m², ≈ 232 800 so‘m ≤ 250 000), taglik 1 m, plitka mahalliy ustaxonadan.
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 13 ta fanni birlashtirdi.
MatematikaIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)Rus tiliTadbirkorlik asoslari
0 / 14 yulduz
Jamoa hisoboti
Bitiruvchi daftari: maktabga sovg‘a
Qaror: 11-B maktabga R = 0,5 m keramik mozaika globus sovg‘a qiladi (misol ma’lumotlar). Dalillar: 1) S = 4π · 0,25 ≈ 3,14 m²; 2) 1,1 · 3,14 · 50 000 + 60 000 ≈ 232 800 ≤ 250 000 so‘m; 3) diametr 1 m, og‘ir ishni usta bajaradi, notanish .exe ochilmaydi. Kelasi yil 11-sinfga maslahat: chiqindi uchun 10 % zaxira qo‘shing.
— 11-B jamoa
Topilgan kalitlar
Sfera sirti S = 4πR²: R = 0,4 m — 2,01; 0,5 m — 3,14; 0,6 m — 4,52 m².
Plitka 50 000 so‘m/m² + 10 % chiqindi, taglik va usta 60 000, byudjet 250 000 (misol); og‘ir ishni usta bajaradi.
Notanish .exe fayl ochilmaydi (troyan bo‘lishi mumkin): rahbarga ko‘rsatiladi, o‘chiriladi; dizayn faqat rasm sifatida.
Qaror: R = 0,5 m (S ≈ 3,14 m², ≈ 232 800 so‘m ≤ 250 000), taglik 1 m, plitka mahalliy ustaxonadan.
Yulduzli savollar
R = 1 sferaning yuzi?
Radius 2 marta ortsa, sirt necha marta ortadi?
O‘ylab ko‘r: R = 0,5 va chiqindi 20 % bo‘lsa, plitka yuzi?