Biogeotsenozlarning barqarorligi
Ekotizim barqarorligi – o‘zgargan omillar ta’sirida ham o‘z tuzilishi va funksiyasini saqlay olish qobiliyati; u moddalar aylanishi, quyosh energiyasi oqimi, turlar xilma-xilligi va murakkab oziq aloqalari bilan ta’minlanadi. Turlar qancha ko‘p va populatsiyalar genetik jihatdan qancha xilma-xil bo‘lsa, muhit o‘zgarganda biror tur yo‘qolsa ham, boshqalari uning vazifasini bajaradi. Gomeostaz – ekotizimning o‘z-o‘zini boshqarib, dinamik muvozanatni saqlashi; inson oziq zanjirini buzsa, gomeostaz yo‘qoladi. Suksessiya – jamoalarning izchil almashinuvi. Birlamchi suksessiya tuproq va o‘simlik yo‘q joyda (vulqon lavasi, yangi qum tepa, yalang‘och qoya) boshlanadi: lishaynik va yo‘sinlar → o‘tlar → butalar → daraxtlar; tuproq asta hosil bo‘ladi, yuzlab yil ketadi. Ikkilamchi suksessiya yong‘in, kesish, tashlandiq dala kabi buzilishdan keyin tuproqda urug‘ va ildizlar saqlanganda ro‘y beradi va tezroq kechadi. Natijada klimaks – muvozanatli, barqaror jamoa (tayga, dasht) shakllanadi; unda hosil bo‘lgan biomassa taxminan sarflanadigan biomassaga teng. Biologik xilma-xillik qanchalik yuqori bo‘lsa, ekotizim stressdan (qurg‘oqchilik, yong‘in) tezroq tiklanadi.
Guruhda «Suksessiya zinapoyasi» chizing: bir bo‘sh qum tepa uchun 6 bosqichni (vaqt, o‘simlik, tuproq, hayvon) ketma-ket yozing va qaysi bosqichdan klimaks boshlanishini taxmin qiling. Qum va tuproq ishlarida changdan niqob taqing; yong‘in qoldirilgan joylarga bormang.