Kometalar («dumli yulduzlar»)
Kometa yadrosi – diametri bir necha km li muz, chang va tosh aralashmasi («iflos qor to‘pi»). Quyoshga yaqinlashganda muz bug‘lanib, yadro atrofida koma, so‘ng dumlar hosil bo‘ladi: to‘g‘ri, ko‘kimtir ion dumini Quyosh shamoli, egri, oqish chang dumini nur bosimi shakllantiradi; ikkalasi ham Quyoshdan teskari tomonga yo‘nalgan, hatto kometa Quyoshdan uzoqlashayotganda ham. Qisqa davrli kometalar (T < 200 yil) Kuiper belbog‘idan, uzoq davrli kometalar Oort bulutidan keladi. Galley kometasining davri ≈ 76 yil, perigeliy ≈ 0,59 AB, oxirgi marta 1986-yil 9-fevralda perigeliyda bo‘lgan, keyingisi 2061-yilda kutilmoqda; Edmund Galley uning qaytishini 1705-yilda bashorat qilgan. 1994-yilda Shumaker–Levi-9 kometasi bo‘laklari Yupiterga urilgan. 2014-yilda «Rosetta» 67P kometasi atrofida orbitaga chiqib, «Philae» zondini qo‘ndirgan. Hozirgacha uchta yulduzlararo jism – 1I/ʻOumuamua (2017), 2I/Borisov (2019) va 3I/ATLAS (2025) – qayd etilgan. Kometalarni Quyosh yaqinida durbin yoki teleskop bilan faqat Quyosh butunlay botgandan keyin kuzating.
Ion va chang dumini namoyish qilish: ventilyator (soch quritgichdan foydalanmang) oldida yengil paxta bo‘lagini tutib, «shamol» uni qanday olib ketishini kuzating; paxta – dum, shamol – Quyosh shamoli. Elektr asboblarni kattalar boshqarsin.