ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Matematik va ko‘paytma funksiyalari

Darslar 13–14 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
14

Ko‘paytmani hisoblashga oid funksiyalar

Darslik: 35–37-betlar
MaqsadKo‘paytmani =A1*B1 yozuvi, PRODUCT va SUMPRODUCT funksiyalari bilan hisoblaydi va ularni farqlaydi.
Yangi so‘zlar
PRODUCT · PRODUCT: multiplies all the numbers given in its arguments or rangeSUMPRODUCT · SUMPRODUCT: multiplies matching elements of ranges and adds the productsdiapazon · range: a block of cells such as A1:A4 used as one argumentfaktorial · factorial n!: the product 1·2·3·…·n
Tushuntirish

Ko‘paytmani hisoblashning ikki yo‘li bor: «*» belgisi bilan (=A1*B1*C1) yoki PRODUCT funksiyasi bilan. PRODUCT(son1, son2, …) argumentlarni yoki diapazondagi hamma sonlarni ko‘paytiradi va diapazondagi bo‘sh hamda matnli kataklarni e’tiborsiz qoldiradi: A1:A4 dagi 1,5; 2; 4; 0,5 uchun =PRODUCT(A1:A4) = 6. Diapazon uzun bo‘lsa, funksiya yozuvni qisqartiradi va yangi qator qo‘shilganda o‘zgartirish oson. SUMPRODUCT(massiv1, massiv2) esa mos kataklarni ko‘paytirib, ko‘paytmalarni qo‘shadi; buyurtma summasini bitta formula bilan hisoblashda foydali. Faktorialni PRODUCT(1, 2, …, n) deb yoki FACT(n) bilan yozish mumkin. Yig‘indi uchun SUM, ko‘paytma uchun PRODUCT ishlatiladi; ularni almashtirib yubormang.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sport murabbiyi mashqlar uchun ball hisoblaydi: har mashqning bir takrori uchun ball bor, takrorlar soni esa har xil. U har mashq uchun ko‘paytmani topib, hammasini qo‘shish o‘rniga bitta funksiyadan foydalanadi. Umumiy ball bir qadamda chiqadi.

Kim ishlatadi

Ombor xodimlari, hisobchilar va buyurtma yig‘uvchilar narx bilan miqdor ko‘paytmalarining yig‘indisini shunday topadi.

Bugun sinab ko‘ring

O‘zingiz o‘ylab topgan uchta narsa uchun miqdor va bitta donasining og‘irligini yozing, har birini ko‘paytiring va hammasini qo‘shing.

Namunalar
B1fx=PRODUCT(A1:A4)
AB
11,56
22
34
40,5
=PRODUCT(2,3,4) = 24. A1:A4 da 1,5; 2; 4; 0,5 bo‘lsa, =PRODUCT(A1:A4) = 6; A5 bo‘sh bo‘lsa ham =PRODUCT(A1:A5) = 6 qoladi, chunki bo‘sh katak hisobga olinmaydi. Qo‘lda: 1,5·2 = 3; 3·4 = 12; 12·0,5 = 6.
A5fx=SUMPRODUCT(A2:A4,B2:B4)
AB
1NarxSoni
242005
375002
4180010
554 000
Buyurtma: narxlar A2:A4 da 4 200, 7 500 va 1 800 so‘m; miqdorlar B2:B4 da 5, 2 va 10. =SUMPRODUCT(A2:A4,B2:B4) = 4 200·5 + 7 500·2 + 1 800·10 = 21 000 + 15 000 + 18 000 = 54 000 so‘m. Narx avval 10%, so‘ng 20% oshsa: =PRODUCT(100000,1.1,1.2) = 132 000.
Sinfda faoliyat

«Bitta formula»: guruhlar 5 ta mahsulotli buyurtma jadvalini tuzadi; avval har bir qator summasini alohida hisoblab qo‘shadi, so‘ng natijani bitta SUMPRODUCT formulasi bilan tekshiradi.

Mashq
1
=PRODUCT(5,2,3) nechaga teng?
2
A1 = 4, A2 bo‘sh, A3 = 5 bo‘lsa, =PRODUCT(A1:A3) nechaga teng?
3
Narxlar 4 200, 7 500, 1 800; miqdorlar 5, 2, 10. SUMPRODUCT natijasi necha so‘m?
4
Uzun ro‘yxatda A1*A2*…*A20 o‘rniga PRODUCT(A1:A20) yozishning afzalligi nima?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHech qachon tushmaydigan to‘pHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →