Darslar 13–14 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
14
Ko‘paytmani hisoblashga oid funksiyalar
Darslik: 35–37-betlar
MaqsadKo‘paytmani =A1*B1 yozuvi, PRODUCT va SUMPRODUCT funksiyalari bilan hisoblaydi va ularni farqlaydi.
Yangi so‘zlar
PRODUCT · PRODUCT: multiplies all the numbers given in its arguments or rangeSUMPRODUCT · SUMPRODUCT: multiplies matching elements of ranges and adds the productsdiapazon · range: a block of cells such as A1:A4 used as one argumentfaktorial · factorial n!: the product 1·2·3·…·n
Tushuntirish
Ko‘paytmani hisoblashning ikki yo‘li bor: «*» belgisi bilan (=A1*B1*C1) yoki PRODUCT funksiyasi bilan. PRODUCT(son1, son2, …) argumentlarni yoki diapazondagi hamma sonlarni ko‘paytiradi va diapazondagi bo‘sh hamda matnli kataklarni e’tiborsiz qoldiradi: A1:A4 dagi 1,5; 2; 4; 0,5 uchun =PRODUCT(A1:A4) = 6. Diapazon uzun bo‘lsa, funksiya yozuvni qisqartiradi va yangi qator qo‘shilganda o‘zgartirish oson. SUMPRODUCT(massiv1, massiv2) esa mos kataklarni ko‘paytirib, ko‘paytmalarni qo‘shadi; buyurtma summasini bitta formula bilan hisoblashda foydali. Faktorialni PRODUCT(1, 2, …, n) deb yoki FACT(n) bilan yozish mumkin. Yig‘indi uchun SUM, ko‘paytma uchun PRODUCT ishlatiladi; ularni almashtirib yubormang.
Namunalar
=PRODUCT(2,3,4) = 24. A1:A4 da 1,5; 2; 4; 0,5 bo‘lsa, =PRODUCT(A1:A4) = 6; A5 bo‘sh bo‘lsa ham =PRODUCT(A1:A5) = 6 qoladi, chunki bo‘sh katak hisobga olinmaydi. Qo‘lda: 1,5·2 = 3; 3·4 = 12; 12·0,5 = 6.
Buyurtma: narxlar A2:A4 da 4 200, 7 500 va 1 800 so‘m; miqdorlar B2:B4 da 5, 2 va 10. =SUMPRODUCT(A2:A4,B2:B4) = 4 200·5 + 7 500·2 + 1 800·10 = 21 000 + 15 000 + 18 000 = 54 000 so‘m. Narx avval 10%, so‘ng 20% oshsa: =PRODUCT(100000,1.1,1.2) = 132 000.
Sinfda faoliyat
«Bitta formula»: guruhlar 5 ta mahsulotli buyurtma jadvalini tuzadi; avval har bir qator summasini alohida hisoblab qo‘shadi, so‘ng natijani bitta SUMPRODUCT formulasi bilan tekshiradi.