☰ Mundarija · Informatika

Matnli va mantiqiy funksiyalar

Darslar 9–10 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
10

Mantiqiy funksiyalar

Darslik: 26–28-betlar
MaqsadIF, AND, OR funksiyalari yordamida shartga bog‘liq hisoblashlarni bajaradi va ichma-ich IF yozadi.
Yangi so‘zlar
IF funksiyasi · IF: gives one value if the condition is true and another if it is falseAND funksiyasi · AND: true only when all its conditions are trueOR funksiyasi · OR: true when at least one condition is trueichma-ich IF · nested IF: an IF placed in the true or false part of another IF
Tushuntirish

Ba’zi hisoblashlar shartga bog‘liq: shart bajarilsa bir natija, bajarilmasa boshqasi chiqishi kerak. Buning uchun IF(shart, rost_bo‘lsa, yolg‘on_bo‘lsa) ishlatiladi. Shart taqqoslash belgilari bilan yoziladi: =, <>, <, >, <=, >=. Bir nechta shartni birlashtirish uchun AND(sh1, sh2, …) hamma shart rost bo‘lganda, OR(sh1, sh2, …) esa kamida bittasi rost bo‘lganda TRUE beradi; NOT(sh) shartni teskarisiga o‘zgartiradi. Ikkitadan ortiq variant bo‘lsa, IF ichiga yana IF yoziladi: shartlar eng qattig‘idan boshlab tekshiriladi. Yangi Excelda bunday zanjirni IFS funksiyasi qisqartiradi, lekin ichma-ich IF har bir versiyada ishlaydi. Matn natijalar tirnoq ichida yoziladi.

Namunalar
Baho shkalasi: =IF(B2>=90,5,IF(B2>=75,4,IF(B2>=60,3,2))). B2 = 82 bo‘lsa, birinchi shart yolg‘on, ikkinchisi (82 ≥ 75) rost, natija 4. B2 = 90 da natija 5, B2 = 59 da 2.
Ikki imtihon: =IF(AND(B2>=60,C2>=60),"qabul","rad"). B2 = 72, C2 = 58 bo‘lsa, ikkinchi shart yolg‘on, AND yolg‘on, natija «rad». OR bilan =IF(OR(B2>=60,C2>=60),"qabul","rad") esa «qabul» beradi.
Sinfda faoliyat

«Shart bo‘yicha saf»: o‘quvchilar kartochkada yozilgan shartga (masalan, «bo‘yi 165 dan baland VA ismi A bilan boshlanadi») javob bersa, o‘rnidan turadi; sinf AND va OR farqini jonli ko‘radi.

Mashq
1
=IF(AND(7>3,2>4),"A","B") qanday natija beradi?
2
Yuqoridagi baho shkalasida B2 = 82 uchun natija qanday?
3
Sotuvchi sotuvi 5 000 000 so‘mdan kam bo‘lmasa 7%, aks holda 3% mukofot oladi. 8 000 000 so‘m sotuvga mukofot necha so‘m?
4
Ichma-ich IF da shartlar nima uchun eng qattig‘idan boshlab yoziladi?