☰ Mundarija · Informatika

Varaqlararo murojaat va funksiyalar

Darslar 5–6 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
6

MS Excelning funksiyalar kutubxonasi

Darslik: 18–20-betlar
MaqsadFormulalar yorlig‘idagi funksiyalar kutubxonasi guruhlarini biladi va FACT, GCD, LCM, SIGN, SQRT, SUMPRODUCT, ROUND funksiyalarini ishlatadi.
Yangi so‘zlar
funksiya argumenti · function argument: a value, cell or range that the function works onEKUB (GCD) · GCD: the greatest common divisor of two or more whole numbersEKUK (LCM) · LCM: the least common multiple of two or more whole numbersyaxlitlash (ROUND) · ROUND: rounds a number to a chosen number of decimal places
Tushuntirish

Funksiya – oldindan tayyorlangan formula; u nomi va qavs ichidagi argumentlar bilan yoziladi: =NOM(arg1, arg2). Funksiyalar Formulas yorlig‘idagi Function Library guruhida turlar bo‘yicha joylashgan: Financial, Logical, Text, Date & Time, Lookup & Reference, Math & Trig va More Functions (statistik va boshqalar). Matematik funksiyalardan: FACT(n) – n! ; EXP(x) – e ning x-darajasi; SIN, COS, TAN – radiandagi burchak uchun; GCD(a, b, …) – eng katta umumiy bo‘luvchi; LCM(a, b, …) – eng kichik umumiy karrali; SIGN(x) – manfiy son uchun –1, nol uchun 0, musbat uchun 1; SQRT(x) – kvadrat ildiz; SUMPRODUCT(massiv1, massiv2) – mos elementlar ko‘paytmalari yig‘indisi; ROUND(son, xona) – yaxlitlash. Argumentlar orasidagi ajratuvchi inglizcha sozlamada vergul, o‘zbek va rus mintaqaviy sozlamalarida esa nuqtali vergul bo‘ladi (o‘nli kasrda ham vergul). Rus tilidagi interfeysda nomlar boshqacha: masalan, GCD – NOD, ROUND – OKRUGL, SUMPRODUCT – SUMMPROIZV.

Namunalar
=GCD(18,24,42) natijasi 6; =LCM(8,12,18) natijasi 72, chunki 72 – 8, 12 va 18 ga qoldiqsiz bo‘linadigan eng kichik son. =SQRT(144) = 12, =SIGN(–8) = –1.
A1:A3 da 4, 7, 9; B1:B3 da 3, 2, 5. =SUMPRODUCT(A1:A3,B1:B3) = 4·3 + 7·2 + 9·5 = 12 + 14 + 45 = 71. =ROUND(7.846,2) esa 7,85 ni beradi.
Sinfda faoliyat

«Funksiya sehrgari»: bir o‘quvchi argumentlarni aytadi, ikkinchisi funksiya nomini topadi (masalan, «18, 24 va 42 ning eng katta umumiy bo‘luvchisi»), uchinchisi natijani oldindan hisoblaydi; so‘ng Excel bilan tekshiriladi.

Mashq
1
GCD(24, 36) natijasi nimaga teng?
2
A1:A2 da 2 va 3, B1:B2 da 4 va 5 turibdi. =SUMPRODUCT(A1:A2,B1:B2) nechaga teng?
3
=FACT(5) qanday natija beradi?
4
Nima uchun =ROUND(7.846,2) ning natijasi 7,85, 7,84 emas?