ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Edit obyekti

Darslar 47–48 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
48

Amaliy mashg‘ulot

Darslik: 105–106-betlar
MaqsadEdit va Label larni birga ishlatib, matnni tekshiradigan va hisoblaydigan kichik ilovalar yaratadi; Length va UpperCase funksiyalaridan foydalanadi.
Yangi so‘zlar
Length · Length: a function that returns the number of characters in a stringUpperCase · UpperCase: a function that converts a string to capital lettersOnChange · OnChange: the event of the text in an Edit changingbo‘sh satr · empty string: a string with no characters, written as ''
Tushuntirish

Amaliy mashg‘ulotda Edit bilan ishlashning uchta ilovasi yaratiladi. Birinchisi – «Belgilar sanagich»: Edit1 ga so‘z kiritiladi, tugma bosilganda Label1.Caption := 'Belgilar: ' + IntToStr(Length(Edit1.Text)); chiqadi. Length probel va tinish belgilarini ham sanaydi. Ikkinchisi – «Katta harflar»: Edit2.Text := UpperCase(Edit1.Text); matnni bosh harflarga o‘tkazadi (UpperCase Delphi ning SysUtils bo‘limidan, bu bo‘lim yangi ilovada odatda tayyor ulangan bo‘ladi). Uchinchisi – tozalash: Edit1 ning OnChange hodisasiga (Object Inspector – Events yorlig‘ida ikki marta bosing) Label1.Caption := ''; yoziladi, shunda matn o‘zgarishi bilan eskirgan belgilar soni o‘chadi. Har bir ilovada kutilgan natijalarni sinashdan oldin daftarga yozing.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kirish qutisida kod «ab12» deb ham, «AB12» deb ham yozilishi mumkin. Dastur matnni avtomatik bosh harflarga o‘tkazib, ikkalasini bir xil deb qabul qiladi. Shunda foydalanuvchi mayda farq uchun rad etilmaydi.

Kim ishlatadi

Dasturchilar, ma’lumot kiritish xodimlari va qidiruv tizimlari ishlab chiquvchilari matnni bir xil shaklga keltirib solishtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktab plakati uchun uzunligi 30 belgidan oshmaydigan shior o‘ylab toping va bo‘sh joylarni ham hisoblab, belgilarini sanang.

Namunalar
Length('informatika') = 11, Length('Ali Vali') = 8 (probel ham sanaladi). Edit1 da kompyuter bo‘lsa, Label: Belgilar: 9. UpperCase('salom 5a') natijasi SALOM 5A.
Pascal
1procedure TForm1.Edit1Change(Sender: TObject);
2begin
3  Label1.Caption := '';
4end;
OnChange da Label1 ni tozalash – kod yuqorida. «Belgilar: 9» chiqqandan keyin foydalanuvchi Edit1 dagi so‘zga bitta harf qo‘shsa, eski son o‘chadi: endi u noto‘g‘ri bo‘lardi. Tugma qayta bosilganda yangi son chiqadi.
Sinfda faoliyat

«Belgi hisoblagich»: har bir o‘quvchi daftarga 5 ta so‘z yozib, Length ni oldindan hisoblaydi; juft ilovadan foydalanib tekshiradi va farqni topsa sababini yozadi.

Mashq
1
Length('maktab') nechaga teng?
2
Length('10 A sinf') nechaga teng (probel ham sanaladi)?
3
UpperCase('ali') natijasi?
4
Nima uchun OnChange da eski natijani o‘chirish foydalanuvchi uchun qulay?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHar kuni ikki baravar oshadigan ish haqiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →