Darslar 39–40 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
40
Amaliy mashg‘ulot
Darslik: 92-bet
MaqsadBir necha tugmali ilovalar yaratadi: oyna o‘lchami va joyini tugmalar bilan o‘zgartiradi va natijani oldindan hisoblaydi.
Yangi so‘zlar
tugmalar bloki · button panel: several buttons grouped for related actionsqadam · step: the amount a value changes with one clicksinov · test: running the application and comparing the result with the expected oneizoh · comment: a note to the reader inside the code
Tushuntirish
Bu amaliy mashg‘ulotda to‘rt tugmali «Oyna uchuvchisi» ilovasi yaratiladi: «O‘ngga», «Chapga», «Pastga», «Yuqoriga». Har bir tugma bosilganda oyna 10 piksel siljiydi: o‘ngga – Left ga +10, chapga – Left dan –10, pastga – Top ga +10, yuqoriga – Top dan –10. Har bir tugmaning OnClick protsedurasiga bitta buyruq yoziladi, masalan procedure TForm1.Button3Click(Sender: TObject); ⏎ begin ⏎ Form1.Top := Form1.Top + 10; ⏎ end; Ilovani F9 bilan ishga tushirib, tugmalarni ketma-ket bosing: oyna harakatini o‘zingiz hisoblagan natija bilan solishtiring. Nima uchun ayrim tugmalar ishlamayotganini tushunish uchun avval Object Inspector da tugma nomlarini, so‘ng protsedura nomini (Button1Click, Button2Click …) tekshiring: har bir protsedura o‘z tugmasiga bog‘langan bo‘lishi kerak.
Namunalar
Boshlanish: Left = 200, Top = 100. Bosilgan tugmalar: o‘ngga 3 marta, pastga 2 marta, chapga 1 marta. Left = 200+3·10–1·10 = 220, Top = 100+2·10 = 120.
Qadamni o‘zgartirish: Left + 25 qilinsa, 4 marta bosishda oyna 4·25 = 100 piksel siljiydi. Katta qadam tez harakat beradi, ammo aniq joylashtirish qiyinlashadi.
Sinfda faoliyat
«Uchuvchi marshruti»: juftlik 6 ta tugma bosishdan iborat marshrutni yozadi; ikkinchi juftlik oxirgi Left va Top ni hisoblaydi, ilova bilan tekshiradi.
Mashq
1
Oyna pastga siljishi uchun qaysi xossa o‘zgaradi?
Top
2
Left = 150, «O‘ngga» 5 marta bosildi (qadam 10). Left nechaga teng?
200
3
Top = 300, «Yuqoriga» 4 marta bosildi (qadam 10). Top nechaga teng?
260
4
Nima uchun bir tugma protsedurasi boshqa tugmaga bog‘lanib qolsa, ilova noto‘g‘ri ishlaydi?
Bosilgan tugmaning o‘rniga boshqa tugma buyrug‘i bajariladi, shuning uchun harakat kutilganidek bo‘lmaydi.