ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Boshqarish tugmasi

Darslar 39–40 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
40

Amaliy mashg‘ulot

Darslik: 92-bet
MaqsadBir necha tugmali ilovalar yaratadi: oyna o‘lchami va joyini tugmalar bilan o‘zgartiradi va natijani oldindan hisoblaydi.
Yangi so‘zlar
tugmalar bloki · button panel: several buttons grouped for related actionsqadam · step: the amount a value changes with one clicksinov · test: running the application and comparing the result with the expected oneizoh · comment: a note to the reader inside the code
Tushuntirish

Bu amaliy mashg‘ulotda to‘rt tugmali «Oyna uchuvchisi» ilovasi yaratiladi: «O‘ngga», «Chapga», «Pastga», «Yuqoriga». Har bir tugma bosilganda oyna 10 piksel siljiydi: o‘ngga – Left ga +10, chapga – Left dan –10, pastga – Top ga +10, yuqoriga – Top dan –10. Har bir tugmaning OnClick protsedurasiga bitta buyruq yoziladi, masalan (kod pastda). Ilovani F9 bilan ishga tushirib, tugmalarni ketma-ket bosing: oyna harakatini o‘zingiz hisoblagan natija bilan solishtiring. Nima uchun ayrim tugmalar ishlamayotganini tushunish uchun avval Object Inspector da tugma nomlarini, so‘ng protsedura nomini (Button1Click, Button2Click …) tekshiring: har bir protsedura o‘z tugmasiga bog‘langan bo‘lishi kerak.

Pascal
1procedure TForm1.Button3Click(Sender: TObject);
2begin
3  Form1.Top := Form1.Top + 10;
4end;
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘yindagi qahramon strelka tugmalari bilan harakatlanadi va har bosishda bir katak siljiydi. Uch marta o‘ngga, bir marta yuqoriga bosilsa, qahramon qayerda bo‘lishini o‘ynamasdan ham hisoblab aytish mumkin. Dasturchilar shu usulda dastur to‘g‘ri ishlashini oldindan tekshiradi.

Kim ishlatadi

O‘yin dasturchilari, robot-changyutgich va xarita ilovalari ishlab chiquvchilari harakatni qadamlarga bo‘lib hisoblaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Katakli qog‘ozda bir katakni boshlang‘ich qilib belgilang, do‘stingiz «o‘ng, o‘ng, yuqori» kabi buyruqlar aytsin; siz qalamni siljitmay turib, oxirgi katakni oldindan ayting.

Namunalar
TugmaBosishlarO‘zgarish
O‘ng3Left + 30
Pastga2Top + 20
Chap1Left – 10
NatijaLeft = 220, Top = 120
Boshlanish: Left = 200, Top = 100. Bosilgan tugmalar: o‘ngga 3 marta, pastga 2 marta, chapga 1 marta. Left = 200+3·10–1·10 = 220, Top = 100+2·10 = 120.
Qadamni o‘zgartirish: Left + 25 qilinsa, 4 marta bosishda oyna 4·25 = 100 piksel siljiydi. Katta qadam tez harakat beradi, ammo aniq joylashtirish qiyinlashadi.
Sinfda faoliyat

«Uchuvchi marshruti»: juftlik 6 ta tugma bosishdan iborat marshrutni yozadi; ikkinchi juftlik oxirgi Left va Top ni hisoblaydi, ilova bilan tekshiradi.

Mashq
1
Oyna pastga siljishi uchun qaysi xossa o‘zgaradi?
2
Left = 150, «O‘ngga» 5 marta bosildi (qadam 10). Left nechaga teng?
3
Top = 300, «Yuqoriga» 4 marta bosildi (qadam 10). Top nechaga teng?
4
Nima uchun bir tugma protsedurasi boshqa tugmaga bog‘lanib qolsa, ilova noto‘g‘ri ishlaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTuz suvni tezroq qaynatadimi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →