ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Ilova oynasi

Darslar 37–38 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
38

Amaliy mashg‘ulot

Darslik: 89–90-betlar
MaqsadBirinchi ilovani mustaqil yaratadi: o‘lcham, joy, sarlavha va rangni o‘rnatadi, ishga tushirib sinaydi va to‘g‘ri papkada saqlaydi.
Yangi so‘zlar
Save As · Save As: saving under a new name or in a new placeClose All · Close All: closing all files of the projecttekshirish · testing: running the application to see the resultrang nomi · colour name: a constant such as clYellow
Tushuntirish

Amaliy mashg‘ulotda bir necha kichik ilova ketma-ket yaratiladi. Har safar yangi papka oching, File – New – Application bilan boshlang, xossalarni Object Inspector da o‘rnating, F9 bilan sinab ko‘ring va File – Save All bilan saqlang. Birinchi ilova: Width = 500, Height = 350, Caption = 'Ilova 1', Color = clYellow, Left = 200, Top = 100. Ikkinchi ilova ekranning o‘rtasiga yaqin ochiladi: ekran kengligidan oyna kengligi ayirilib, ikkiga bo‘linadi, bu Left qiymatini beradi. Sinashda oynaning o‘lchamini ham, joyini ham ko‘z bilan tekshiring va natijani kutilgan sonlar bilan solishtiring. Ishdan keyin File – Close All bilan hamma narsani yoping.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kichik dastur yozayotgan o‘quvchi har safar faqat bitta xossani o‘zgartirib, ishga tushirib ko‘rdi. Oyna to‘satdan g‘alati bo‘lib qolganda, xatoni oxirgi o‘zgarish keltirib chiqarganini darhol bildi. Hammasini oxirida sinasa, sababni topish ancha qiyin bo‘lardi.

Kim ishlatadi

Dasturchilar, mexaniklar va elektrchilar murakkab ishni kichik bosqichlarga bo‘lib, har birini alohida tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Keyingi ko‘p bosqichli ishingizda, masalan rasm chizishda, har bir bosqichdan keyin to‘xtab tekshirib ko‘ring, oxirida emas.

Namunalar
KattalikEkranOynaBoshlang‘ich nuqta
kenglik1920600Left = (1920–600)/2 = 660
balandlik1080400Top = (1080–400)/2 = 340
Ekran 1920 piksel keng, oyna 600 piksel keng bo‘lsa, gorizontal markazlash uchun Left = (1920-600)/2 = 660. Balandlik 1080 va oyna 400 bo‘lsa, Top = (1080-400)/2 = 340.
Uchinchi ilova: Width = 300, Height = 300 (kvadrat), Caption = 'Kvadrat', Color = clAqua. Oyna kvadrat bo‘lishi uchun Width va Height teng bo‘lishi kerak; yuzasi 300·300 = 90 000 kvadrat piksel.
Sinfda faoliyat

«Markazdagi oyna»: juftlik oynaning o‘lchamini tanlab, Left va Top ni hisoblaydi, ilovani sinaydi va hisob-kitob ekrandagi holatga mos kelishini isbotlaydi.

Mashq
1
Oyna kvadrat bo‘lishi uchun qaysi ikki xossa teng bo‘lishi kerak?
2
Ekran 1600 piksel keng, oyna 400 piksel. Markazlash uchun Left nechaga teng?
3
Ilovadagi barcha fayllarni yopish buyrug‘i qaysi?
4
Nima uchun ilovani sinab ko‘rishdan oldin saqlash foydali?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliChegirma haqiqiymi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →