Darslar 33–34 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
34
Nazorat ishi
Darslik: 76–77-betlar
MaqsadMa’lumotlar ombori bobi bo‘yicha nazorat variantini bajaradi: jadval, kalit, aloqa, so‘rov, forma va hisoblash.
Yangi so‘zlar
variant · variant: one version of a testtekshirish qoidasi · validation rule: a condition for a value to be acceptedshart · criteria: the condition a record must meetizohlash · interpreting: saying what the result means
Tushuntirish
Nazorat ishida topshiriqlar bobning barcha bosqichlarini qamraydi. Har bir topshiriqda avval nima so‘ralayotganini aniqlang: jadval tuzish, kalit tanlash, aloqa o‘rnatish, shart yozish yoki hisoblash. Javobni yozishda Access ning aniq nomlaridan foydalaning: Design View, Primary Key, Relationships, Criteria, Group By, IIf. Hisoblashlarni oxirida qo‘lda tekshiring, tanlov so‘rovida chiqishi kerak bo‘lgan yozuvlar sonini oldindan taxmin qiling. Ish tugagach, o‘zingiz xato qilgan topshiriqni yozib qo‘ying va shu mavzuni qayta mashq qiling.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Maktab kutubxonachisi bir kunda qaytarilgan kitoblarni ikki usulda sanadi: uchta javon sonlarini qo‘shsa 15 chiqdi, qaytarish qog‘ozchalari ro‘yxatida esa 14 ta edi. Farq xato borligini ko‘rsatdi, ular qayta tekshirib, bitta kitob ikki javonda sanalganini topdi. Ikki usulda sanash xatoni ushladi.
Kim ishlatadi
Inventarizatsiya o‘tkazuvchilar, auditorlar va ma’lumot tahlilchilari kutilgan sonni natija bilan solishtirib, xatoni payqaydi.
Bugun sinab ko‘ring
Sumkangizdagi narsalarni turi bo‘yicha sanang va jamini yozing, keyin hammasini bir yo‘la sanab, ikki natija mos kelishini tekshiring.
Namunalar
Maydon
Turi
FullName
Short Text
Class
Short Text
Mark
Number
Namuna variant: 1) «Students» jadvali uchun FullName, Class va Mark maydonlari turlarini yozing – Short Text, Short Text, Number. 2) StudentID ni birlamchi kalit qiling – Table Tools – Design – Primary Key. 3) Mark uchun qoida: Between 0 And 100.
4) 10A sinfidagi baho 4 va undan yuqori bo‘lganlar uchun so‘rov: Class da "10A", Mark da >=4 bir qatorda. 5) Narx 7500, soni 4: [Price]*[Qty] = 30000; 12% QQS bilan 30000*112/100 = 33600. 6) IIf([Mark]>=3,"Pass","Fail") Mark = 2 da Fail beradi.
Sinfda faoliyat
«Xatolar ustida ish»: har bir o‘quvchi nazoratdan keyin bitta xatosini juftligiga tushuntiradi va to‘g‘ri yechimni birga yozadi.
Mashq
1
Faqat butun sonlar bilan to‘ldiriladigan Mark maydoni uchun qanday tur tanlanadi?
Number
2
Narx 6000, soni 5 bo‘lsa, [Price]*[Qty] nechaga teng?
30000
3
IIf([Mark]>=3,"Pass","Fail") da Mark = 3 bo‘lsa natija nima?
Pass
4
Nima uchun nazoratda shartni yozib bo‘lgach, kutilgan yozuvlar sonini qo‘lda sanash foydali?
Natija taxminga mos kelmasa, shartda xato borligi darrov ko‘rinadi.