Darslar 24–25 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
25
MS Access 2010 da ma’lumotlar omborini tashkil etish
Darslik: 52–55-betlar
MaqsadJadvalni Design View da yaratadi, maydon turlari va xossalarini o‘rnatadi, birlamchi kalit belgilaydi va ma’lumot kiritadi.
Yangi so‘zlar
Design View · Design View: the view for describing the table structureDatasheet View · Datasheet View: the grid view for entering and reading recordstekshirish qoidasi · validation rule: a condition that a value must meet to be acceptedmajburiy maydon · required field: a field that cannot be left empty
Tushuntirish
Jadval yaratishning uch yo‘li bor: to‘g‘ridan-to‘g‘ri Datasheet ko‘rinishida ma’lumot kiritish (Access turlarni o‘zi taxmin qiladi), Create – Table Design orqali tuzilmani qo‘lda yozish va tayyor andozadan foydalanish. Design View da har bir qatorga Field Name, Data Type va (ixtiyoriy) Description yoziladi. Birlamchi kalit Table Tools – Design – Primary Key bilan belgilanadi. Pastdagi maydon xossalarida o‘lcham (Field Size), Default Value (boshlang‘ich qiymat), Required (majburiy) va Validation Rule (tekshirish qoidasi) o‘rnatiladi, masalan ball uchun >=0 And <=100; qoida buzilsa, Validation Text xabari chiqadi. Jadval Ctrl+S bilan nom berib saqlanadi, so‘ng Datasheet View da yozuvlar kiritiladi; tuzilmani keyin yana Design View da o‘zgartirish mumkin. Ombor yaratilgach, uni ishonchli joyda saqlang va nusxasini oling.
Namunalar
Books jadvali: BookID – AutoNumber (kalit); Title – Short Text, Required; Author – Short Text; Year – Number, Validation Rule >=1900 And <=2100; Price – Currency; Available – Yes/No, Default Value Yes. Jami 6 ta maydon. Year ga 1850 kiritilsa, Access xabar chiqaradi va qiymatni qabul qilmaydi.
Ball maydoni: Score – Number, Field Size = Byte, Validation Rule = Between 0 And 100. 85 qabul qilinadi, 120 rad etiladi. Shuningdek Default Value = 0 qo‘ysangiz, yangi yozuvda ball boshida 0 bo‘ladi.
Sinfda faoliyat
«Qoida buzuvchi»: juftlik jadvalga tekshirish qoidasi o‘rnatadi, ikkinchi juftlik shu qoidani buzadigan qiymat kiritib, Access xabarini o‘qiydi va qoidani tushuntiradi.
Mashq
1
Maydon turini keyin o‘zgartirish uchun jadval qaysi ko‘rinishda ochiladi?
Design View
2
0 dan 100 gacha ball uchun tekshirish qoidasini yozing.
>=0 And <=100
3
Books jadvalida nechta maydon bor (BookID, Title, Author, Year, Price, Available)?
6
4
Nima uchun Title maydoni Required qilinadi?
Sarlavhasiz kitob yozuvi ma’nosiz; Access bo‘sh qoldirishga yo‘l qo‘ymaydi.