ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Ombor yaratish va import

Darslar 24–25 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 10-sinf, 1-nashr. «Extremum-Press», Toshkent, 2017
25

MS Access 2010 da ma’lumotlar omborini tashkil etish

Darslik: 52–55-betlar
MaqsadJadvalni Design View da yaratadi, maydon turlari va xossalarini o‘rnatadi, birlamchi kalit belgilaydi va ma’lumot kiritadi.
Yangi so‘zlar
Design View · Design View: the view for describing the table structureDatasheet View · Datasheet View: the grid view for entering and reading recordstekshirish qoidasi · validation rule: a condition that a value must meet to be acceptedmajburiy maydon · required field: a field that cannot be left empty
Tushuntirish

Jadval yaratishning uch yo‘li bor: to‘g‘ridan-to‘g‘ri Datasheet ko‘rinishida ma’lumot kiritish (Access turlarni o‘zi taxmin qiladi), Create – Table Design orqali tuzilmani qo‘lda yozish va tayyor andozadan foydalanish. Design View da har bir qatorga Field Name, Data Type va (ixtiyoriy) Description yoziladi. Birlamchi kalit Table Tools – Design – Primary Key bilan belgilanadi. Pastdagi maydon xossalarida o‘lcham (Field Size), Default Value (boshlang‘ich qiymat), Required (majburiy) va Validation Rule (tekshirish qoidasi) o‘rnatiladi, masalan ball uchun >=0 And <=100; qoida buzilsa, Validation Text xabari chiqadi. Jadval Ctrl+S bilan nom berib saqlanadi, so‘ng Datasheet View da yozuvlar kiritiladi; tuzilmani keyin yana Design View da o‘zgartirish mumkin. Ombor yaratilgach, uni ishonchli joyda saqlang va nusxasini oling.

Maydon xossasiVazifasi
Field Sizehajm
Default Valueboshlang‘ich qiymat
Requiredmajburiy
Validation Ruletekshirish qoidasi (masalan, >=0 And <=100)
Validation Textqoida buzilganda xabar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sport kuni ro‘yxatga olish shaklida yugurish doiralari soni 1 dan 10 gacha bo‘lishi kerak. Bir kishi tasodifan 100 yozsa, tizim buni qabul qilmaydi va xabar chiqaradi. Shunday qoida noto‘g‘ri yozuvni bazaga tushishidan oldin to‘xtatadi.

Kim ishlatadi

Ilova dasturchilari, bank shakllarini ishlab chiquvchilar va ma’lumot kiritish nazoratchilari noto‘g‘ri qiymatlarni qoidalar bilan to‘sadi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘oz shaklda bitta katak uchun qoida yozing, masalan «olinadigan kitoblar: 1 dan 3 gacha butun son», va do‘stingizdan uni buzib ko‘rishni so‘rang.

Namunalar
MaydonTuriXossa
BookIDAutoNumberkalit
TitleShort TextRequired
AuthorShort Text
YearNumberValidation Rule >=1900 And <=2100
PriceCurrency
AvailableYes/NoDefault Value Yes
Books jadvali: BookID – AutoNumber (kalit); Title – Short Text, Required; Author – Short Text; Year – Number, Validation Rule >=1900 And <=2100; Price – Currency; Available – Yes/No, Default Value Yes. Jami 6 ta maydon. Year ga 1850 kiritilsa, Access xabar chiqaradi va qiymatni qabul qilmaydi.
Score maydoniQiymat
Field SizeByte
Validation RuleBetween 0 And 100
85qabul qilinadi
120rad etiladi
Ball maydoni: Score – Number, Field Size = Byte, Validation Rule = Between 0 And 100. 85 qabul qilinadi, 120 rad etiladi. Shuningdek Default Value = 0 qo‘ysangiz, yangi yozuvda ball boshida 0 bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

«Qoida buzuvchi»: juftlik jadvalga tekshirish qoidasi o‘rnatadi, ikkinchi juftlik shu qoidani buzadigan qiymat kiritib, Access xabarini o‘qiydi va qoidani tushuntiradi.

Mashq
1
Maydon turini keyin o‘zgartirish uchun jadval qaysi ko‘rinishda ochiladi?
2
0 dan 100 gacha ball uchun tekshirish qoidasini yozing.
3
Books jadvalida nechta maydon bor (BookID, Title, Author, Year, Price, Available)?
4
Nima uchun Title maydoni Required qilinadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliOg‘ir kitoblar tepaga qo‘yilsinmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →