Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
J
JasurSinf chatiga shuni tashlashdi: «Мамин совет: тяжёлые книги — наверх! Тогда шкаф никогда не упадёт!!! 😱 Hammaga yuboring!»
M
Malika«Fakt-chek» klubi uchun aynan shu! Avval postning o‘zini o‘qiymiz: kim aytyapti, dalili bormi?
A
AnvarRus tilidan: «мамин» — : «чей?» degan savolga javob beradi, «мама» dan -ин- qo‘shimchasi bilan yasalgan. Demak, «onaning maslahati».
Z
ZarinaUch ta undov belgisi va «никогда» so‘zi — bu . Ilmiy uslubda raqam va o‘lchov bo‘lardi, bunda esa qo‘rqitish bor.
Siz
Demak, postning uslubi — ishonch emas, ogohlik belgisi. Kalit sifatida yozib qo‘yamiz.
Ona tiliRus tili
🔒Qulf 1: Sinf chatidagi post
Topshiriq: «Мамин совет» ifodasidagi «мамин» qanday so‘z?
🔑 Kalit: Post hissiy uslubda yozilgan («никогда», undovlar), raqam va o‘lchov yo‘q — bu hali isbot emas.
A
AnvarPostga rasm ham ilova: «Javonni siljitgan 10 000 000 so‘m jarima to‘laydi». Pastida na imzo, na tashkilot nomi.
Z
ZarinaDavlat-huquq darsida o‘qidik: — ma’muriy jazoning eng ko‘p uchraydigan turi, uning miqdori esa BHM ga nisbatan belgilanadi, to‘g‘ridan-to‘g‘ri so‘mda emas.
J
JasurYana: — eng og‘ir chora, uni faqat sudya tayinlaydi, oddiy kuzatuvchi emas.
M
MalikaDemak, bu «ogohlantirish» na kodeksga, na tashkilotga havola qilmaydi. Soxta ko‘rinadi.
Siz
Bu ham kalit. Ammo soxta ogohlantirish javonning o‘zi haqida hech narsa demaydi.
Davlat va huquq asoslari
🔒Qulf 2: «Rasmiy ogohlantirish»
Topshiriq: Ma’muriy qamoqni kim tayinlay oladi?
🔑 Kalit: Rasmiy ko‘rinishdagi «ogohlantirish»da imzo ham, tashkilot ham, kodeks moddasi ham yo‘q, jarima BHM da emas.
Seshanba
A
AnvarPoyabzal qutisidan «javon» yasadim, ichiga plastilin bo‘lagi yopishtirdim. Avval pastga, keyin tepaga.
Z
ZarinaFizika darsida o‘qidik: jism ga qo‘yilgan kuch bilan hisoblanadi. Markazdan o‘tgan tik chiziq tayanch yuzasidan chiqib ketsa, jism ag‘dariladi.
J
JasurNatija: plastilin pastda bo‘lsa, quti ancha qiya bo‘lgandagina ag‘dariladi. Tepada bo‘lsa — sal egganingdayoq!
M
MalikaDemak, markaz pastroq bo‘lganda yaxshiroq: markaz qancha baland — javob shuncha beqaror.
Siz
Eslatma: bu maket. Haqiqiy javonni bolalar ag‘darib ko‘rmaydi — uni devorga mahkamlashni kattalar hal qiladi.
Fizika
🔒Qulf 3: Maketda sinab ko‘ramiz
Topshiriq: Maketdagi plastilin qayerda bo‘lganda quti eng tez ag‘dariladi?
🔑 Kalit: Maketda: og‘irlik tepada bo‘lsa quti kichik og‘ishda ag‘dariladi, pastda bo‘lsa katta og‘ishda.
M
MalikaJavon — to‘g‘ri to‘rtburchakli . Uning 6 ta yog‘i, 12 ta qirrasi, 8 ta uchi bor: 8 − 12 + 6 = 2.
A
AnvarTayanchi 30 sm eni; yarmi 15 sm. Bo‘sh javonning markazi 60 sm balandlikda: 15 : 60 = 1 : 4.
Z
ZarinaOg‘ir kitoblar tepada bo‘lsa, markaz taxminan 90 sm ga ko‘tariladi: 15 : 90 = 1 : 6. Nisbat kichikroq — ag‘darish uchun kamroq qiyalik yetadi.
J
JasurGeografiyada ham shunday: kuchlar orasida tortishish bor — u javonni ham, tog‘ yonbag‘rini ham pastga tortadi; shuning uchun yog‘indan keyin loy oqimlari tushadi.
Siz
Hisob maketga mos keldi: markaz balandlashsa, turg‘unlik kamayadi.
MatematikaGeografiya (Amaliy geografiya)
🔒Qulf 4: Raqamlar bilan
Topshiriq: Yarim tayanch 15 sm. Markaz qaysi balandlikda bo‘lsa javon kattaroq qiyalikda ham turadi?
🔑 Kalit: Yarim tayanch 15 sm: markaz 60 sm da 15 : 60 = 1 : 4, tepada og‘irlikda 90 sm da 1 : 6 — ya’ni beqarorroq.
Chorshanba
M
MalikaKlub uchun «Fakt-chek» ma’lumotlar omborini Access da yaratamiz: File – New – Blank database, nomi — Fakt_chek.
A
Anvar da maydonlar: ClaimID (asosiy kalit), Claim (majburiy), Verdict va Score.
Z
ZarinaScore ga qo‘yamiz: >=0 And <=100. Kimdir 150 kiritsa, Access rad etadi.
J
JasurBir do‘stim fayl yubordi — ochsam sariq «Security Warning»! Enable Content bosmayman: manbaga ishonmasam, makro zarar qilishi mumkin.
Siz
Yaxshi qoida: ishonchsiz fayl — ochmaymiz; muhim jadvaldan oldin nusxa saqlaymiz.
Informatika
🔒Qulf 5: Da’vo daftari
Topshiriq: Score faqat 0 dan 100 gacha bo‘lishi uchun qaysi qoida yoziladi?
Z
ZarinaKlubning ishlari ko‘p. va ni ajratamiz.
A
AnvarMaktab javoni haqidagi postni tekshirish — important and urgent. You’d better tell the caretaker today, or someone may get hurt.
M
MalikaAnd you ought to start the report early. Learning to check facts will be important in the future.
J
JasurFirst of all, the model test. After that, the numbers. Last but not least, the report!
Ingliz tili
🔒Qulf 6: Avval nima?
Topshiriq: Qaysi jumla kuchli maslahat yoki ogohlantirish: «___ tell the caretaker today»?
A
AnvarDadam aytdi: javon tagiga rezina oyoqcha qo‘ysa, sirpanmaydi. Kimyo o‘qituvchisi esa kauchuk haqida gapirdi.
Z
ZarinaKauchuk dan olinadi: ikkita C=C qo‘shbog‘i bor, umumiy formula CₙH₂ₙ₋₂. Butadiyen — C₄H₆: 2·4 − 2 = 6 ✓.
Rezina sirpanishni kamaytiradi, ammo markaz balandligini o‘zgartirmaydi. Bu javon ag‘darilishining javobi emas.
Kimyo (Organik kimyo)
🔒Qulf 7: Rezina oyoqchalar
Topshiriq: Pentadiyen CₙH₂ₙ₋₂ ga ko‘ra n = 5 bo‘lsa, formulasi qanday?
Payshanba
A
AzizSinfimizda varaqada yozilgan: «Bobur 60 yil yashagan». Rostmi?
Z
ZarinaDarslikda: Zahiriddin Muhammad Bobur 1483-yil 14-fevralda Andijonda tug‘ilgan, 1530-yil 26-dekabrda Agrada vafot etgan. 1530 − 1483 = 47 yosh.
A
AnvarDin tarixi darsidan sana mashqi: Nikeya kengashi 325-yilda, Konstantinopol kengashi 381-yilda. 381 − 325 = 56 yil.
M
MalikaMaqsadimiz — dinlarni emas, sanalarni tekshirish: manba nomi + hisob = ishonch. Darslik kitobi: Yangi Ahdda 27 ta kitob.
Siz
Aziz, varaqadagi «60» xato: 47 bo‘lishi kerak. Biz usulni topdik: sana + hisob + manba.
AdabiyotDunyo dinlari tarixi
🔒Qulf 8: Sanalarni tekshirish mashqi
Topshiriq: Bobur 1483-yilda tug‘ilib, 1530-yilda vafot etgan. Necha yoshda?
J
JasurTarixdan: Yaponiyada 1923-yilda katta zilzila, 1925-yilda erkaklarga umumiy saylov huquqi, 1929–1933-yillarda jahon iqtisodiy inqirozi.
A
AnvarPostning rasmida «tarixiy xronologiya» bor, lekin sanalar aralash. Darslik tartibni to‘g‘rilaydi.
Z
ZarinaO‘zbekiston tarixidan: darslikda «rasman 1932-yilgacha xo‘jaliklarning 75 foizi kolxoz va sovxozlarga birlashtirilgan» deyilgan.
M
Malika«Rasman» so‘zi kim sanagani va qanday sanagani bilan bog‘liq. Bizning postda na manba, na usul bor.
Siz
Qoida: ishonchli da’vo manba va usulni nomlaydi.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi
🔒Qulf 9: Kim aytyapti?
Topshiriq: Qaysi hodisa eng avval bo‘lgan?
🔑 Kalit: Ishonchli da’vo kim sanaganini va qanday sanaganini aytadi; postda manba ham, usul ham yo‘q.
Juma
Z
ZarinaBoshqa post: «Rangni ajrata olmaydigan otaning o‘g‘illari ham albatta shunday bo‘ladi». Biologiya darsida o‘qiganimizcha — yo‘q!
A
AnvarDaltonizm — X xromosomaga birikkan retsessiv belgi. O‘g‘il X ni onasidan, Y ni otasidan oladi. Ona sog‘lom va tashuvchi emas bo‘lsa, o‘g‘illar sog‘lom.
J
JasurGenlar o‘zaro ham ta’sir etadi: — qizil × oq gulli namozshomgul pushti gul beradi, F₂ da 1 : 2 : 1. 3 : 1 har doim emas.
M
MalikaBu bizga usulni o‘rgatadi: «har doim»/«albatta» so‘zlari odatda xavfli: istisnolarni qidiramiz.
Siz
Postimizdagi «никогда» ham shunday. Endi hukm chiqaramiz.
Biologiya
🔒Qulf 10: Genetika «da’vo»si
Topshiriq: Ota daltonik, ona tashuvchi emas. O‘g‘illari daltonik bo‘ladimi?
AnvarUslub va soxta ogohlantirish — shubha uyg‘otadi, ammo da’voni rad etmaydi. Rad etadigani — o‘lchov va sinov.
Z
ZarinaMaket sinovi va hisob bir xil: markaz baland bo‘lsa — javon beqarorroq. Da’vo teskarisini aytadi.
J
JasurHukm: FALSE. To‘g‘ri maslahat: og‘ir kitoblar pastki javonda, baland javon esa kattalar yordamida devorga mahkamlanadi.
Siz
Rozimiz. Hisobotni yozamiz!
FizikaMatematika
🔒Qulf 11: Hukm
Topshiriq: Hukmni qaysi ikkita kalit hal qildi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 14 ta fanni birlashtirdi.
MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaGeografiya (Amaliy geografiya)Jahon tarixiKimyo (Organik kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tili
0 / 14 yulduz
Jamoa hisoboti
Og‘ir kitoblar tepada — FALSE
Da’vo: «Og‘ir kitoblar tepa javonda bo‘lsa, javon turg‘un». Hukm: FALSE. Maketda og‘irlik tepada bo‘lsa, quti kichik og‘ishda ag‘dariladi; hisob ham tasdiqladi: markaz 60 sm da nisbat 1 : 4, 90 sm da 1 : 6. Postda manba yo‘q, «ogohlantirish» soxta. Nima qilish kerak: og‘ir narsalarni pastga qo‘ying, baland javonni kattalar bilan devorga mahkamlang.
— 10-B jamoa
Topilgan kalitlar
Post hissiy uslubda yozilgan («никогда», undovlar), raqam va o‘lchov yo‘q — bu hali isbot emas.
Rasmiy ko‘rinishdagi «ogohlantirish»da imzo ham, tashkilot ham, kodeks moddasi ham yo‘q, jarima BHM da emas.
Maketda: og‘irlik tepada bo‘lsa quti kichik og‘ishda ag‘dariladi, pastda bo‘lsa katta og‘ishda.
Yarim tayanch 15 sm: markaz 60 sm da 15 : 60 = 1 : 4, tepada og‘irlikda 90 sm da 1 : 6 — ya’ni beqarorroq.
Ishonchli da’vo kim sanaganini va qanday sanaganini aytadi; postda manba ham, usul ham yo‘q.
Yulduzli savollar
Hukmni tekshirishda qaysi usul eng ishonchli edi?
Qaysi gap to‘g‘ri?
O‘ylab ko‘r: javonning tayanchi 30 sm o‘rniga 50 sm bo‘lsa, yarim tayanch 25 sm bo‘ladi. Bu turg‘unlikka qanday ta’sir qiladi?