ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi10-sinf · 15-hafta

Ikki varaq orasiga pufladik

🎯 Missiya: «Ikki osilgan varaq orasiga puflasangiz, ular ajralib ketadi» — videoning da’vosi rostmi?

Dushanba

JasurBir video aylanyapti: «Millionlar bilmaydi: ikki varaq orasiga pufla — ular ajralib ketadi!» Rus tilida izoh: «Кто-то говорит, что не работает? Никто не проверял!»
ZarinaRus tilida lar: «кто-то» — , defis bilan yoziladi; «никто» — , predlog bilan esa alohida: «ни у кого».
AnvarSarlavhadagi «Millionlar» — ko‘plik qo‘shimchasining bo‘rttirish ma’nosi. Aniq son bo‘lsa, -lar qo‘shilmaydi: «yettita daftar», «yettita daftarlar» emas.
MalikaIlmiy uslubda -lar faqat sonni bildiradi. Bu sarlavha ishontirmoqchi — isbot esa yo‘q. Videoning o‘zida ham kesilgan joy bor: puflash lahzasida kadr almashadi.
Birinchi kalit: video aynan natija lahzasini kesib tashlagan. Biz o‘zimiz sinaymiz.
Rus tiliOna tili

Qulf 1: Video sarlavhasi

Topshiriq: Qaysi shakl to‘g‘ri yozilgan?

🔑 Kalit: Videoda puflash lahzasida kadr almashadi, sinov shartlari ko‘rsatilmagan; izohda «никто не проверял» — isbot emas.

ZarinaGeografiyada — oldindan aytilgan ilmiy asoslangan fikr: odatda bir necha variantda bo‘ladi. Biz ham avval yozamiz: «ajraladi» yoki «yaqinlashadi».
JasurMen «ajraladi» ga ovoz beraman: tez havo «itaradi» deb o‘ylayman.
AnvarSinov: ikkita A4 varaq 3 sm oraliqda ipga osilgan; o‘rtasidan somon bilan puflaymiz, o‘n marta.
MalikaNatija: varaqlar bir-biriga yaqinlashdi! Biz kutganning aksi. Bir marta derazadan shamol tegdi — o‘sha urinish noaniq.
Demak, bashoratimiz (ajraladi) rad etildi. Bu — ikkinchi kalit.
Geografiya (Amaliy geografiya)Fizika

Qulf 2: Avval bashorat, keyin sinov

Topshiriq: Prognoz nima?

🔑 Kalit: Sinov: ikki varaq orasiga puflaganda ular ajralmadi, yaqinlashdi.

Seshanba

AnvarOsilgan varaqlar — ikkita parallel tekislik: umumiy nuqtasi yo‘q. Somon ikkalasiga parallel to‘g‘ri chiziq.
ZarinaVideodagi odam kamerani uch oyoqli shtativga qo‘ygan. Uch nuqta, bir to‘g‘ri chiziqda emas — aynan bitta tekislik. Shuning uchun uch oyoqli stol tebranmaydi, to‘rt oyoqlisi tebranishi mumkin.
JasurIkkita to‘g‘ri chiziq ham tekislik beradi. Ammo ikkita chiziq — somon va varaqning tik qirrasi bo‘lsa — hech qanday umumiy tekislikka sig‘maydi.
MalikaGeometriya havo qanday harakatlanishini aytmaydi, lekin sinov qurilmasini aniq tasvirlashga yordam beradi: kim takrorlasa, bir xil sharoitni yaratadi.
Yaxshi usul: sinovni shunday yozamizki, boshqalar takrorlay olsin.
Matematika

Qulf 3: Fazodagi chiziqlar

Topshiriq: Nechta nuqta (bir to‘g‘ri chiziqda emas) bitta tekislikni aniq belgilaydi?

ZarinaBernulli tenglamasi: gorizontal oqimda p + ρυ²/2 = const. Tezlik katta joyda bosim kichik, tezlik kichik joyda bosim katta.
AnvarVaraqlar orasida havo tez harakat qiladi, tashqarida deyarli tinch. Tashqi bosim kattaroq — varaqlarni bir-biriga itaradi.
JasurHisob: havo zichligi ≈ 1,2 kg/m³, tezlik 5 m/s bo‘lsa, ρυ²/2 = 1,2 · 25 / 2 = 15 Pa. Yengil qog‘ozni siljitishga yetadi.
MalikaUzluksizlik tenglamasi: S₁υ₁ = S₂υ₂. 10 sm² quvurda 2 m/s bo‘lsa, 5 sm² torayishda 4 m/s: 10 · 2 = 5 · 4. Tor joyda oqim tezroq.
Bernulli — «ideal» suyuqlik uchun; haqiqiy havoda ishqalanish bor, lekin yo‘nalish to‘g‘ri chiqadi. Uchinchi kalit.
Fizika

Qulf 4: Nega yaqinlashdi?

Topshiriq: Bernulli bo‘yicha gorizontal oqimda tezlik katta joyda bosim qanday?

🔑 Kalit: Bernulli: tez oqimda bosim kichik. Orada ρυ²/2 = 1,2 · 25 / 2 = 15 Pa farq paydo bo‘ladi: tashqi bosim varaqlarni bir-biriga itaradi.

Chorshanba

AnvarTrials jadvalini Access da yaratdik: TrialID, Result, Note. O‘n yozuv: to‘qqiztasida Result = together, bittasida — unclear.
MalikaQuery Design da Criteria qatoriga «together» yozdik. Run — 9 ta yozuv chiqdi. Filtr esa ma’lumotni o‘chirmaydi, faqat vaqtincha yashiradi.
ZarinaMaktab kutubxonasi jadvali uchun: Loans — . Bitta o‘quvchi ko‘p kitob oladi, bitta kitobni ko‘pchilik o‘qiydi — «ko‘p-ko‘p» aloqa ikkita «bir-ko‘p»ga ajraladi. Like “G*” — G dan boshlanadigan nomlar.
JasurO‘n sinovdan to‘qqizida varaqlar yaqinlashdi, bittasi — noaniq, birontasida ham ajralmadi. Ma’lumotlarni to‘qib chiqarilgan ismlar bilan to‘ldirdik, haqiqiy shaxsiy ma’lumot yo‘q.
To‘rtinchi kalit: jadval hisobi sinovni ishonchliroq qiladi.
Informatika

Qulf 5: O‘n urinish jadvali

Topshiriq: Query Design da «together» qiymatli yozuvlarni qaysi qator filtrlaydi?

🔑 Kalit: Access jadvali: 10 sinovdan 9 tasida varaqlar yaqinlashdi, 1 tasi noaniq (shamol), birontasida ajralmadi.

AnvarSinfda Jasurni «aldanuvchan» deb kulishdi. It was such a convincing video that many people believed it!
ZarinaThe clip was so short that nobody noticed the cut. It is too short to prove anything, and we don’t have enough data yet.
MalikaMazaq qilish — og‘zaki bullying. Xato qilgan odam emas, da’vo tekshiriladi. If it happens, tell a trusted adult. It is never the victim’s fault.
JasurRahmat. Men sinov to‘plamini onlayn buyurtma qilmoqchi edim — 15 yoshdaman. Davlat-huquq darsida: 14–18 yoshda bitimlar ota-ona roziligi bilan, qisman.
Fuqarolik huquqi: oldi-sotdi ham shu yerga kiradi. Buyurtmani ota-onam bilan qilamiz.
Ingliz tiliDavlat va huquq asoslari

Qulf 6: Kimni ayblaymiz?

Topshiriq: “It was ___ a short clip that nobody noticed the cut.” Bo‘sh joyga nima mos?

AzizVideoda yana: «Dolly qo‘yi 1986-yilda tug‘ilgan». Rostmi?
ZarinaBiologiya darsida gen muhandisligi xronologiyasi: 1953 — DNK modeli, 1972 — birinchi rekombinant DNK, 1978 — bakteriyalar yordamida inson insulini, 1996 — Dolly. Demak, 1986 xato.
AnvarYana bir aniqlik: kasallik — tug‘ilishdan bor, ammo har doim emas. So‘zlar muhim: «tug‘ma» ≠ «irsiy».
JasurKimyoda ham: uglevodorodlar — nomi yoqimli, lekin benzol C₆H₆ zaharli va kanserogen: uni faqat mutaxassislar shamollatiladigan joyda ishlatadi. Gomologlar formulasi CₙH₂ₙ₋₆: toluol C₇H₈, chunki 2·7 − 6 = 8.
MalikaNom mazmunni kafolatlamaydi. Videoning sarlavhasi ham xuddi shunday.
Aziz, videodagi sana noto‘g‘ri: Dolly 1996-yilda tug‘ilgan. Bu da’voni ham ishonchli deb bo‘lmaydi.
BiologiyaKimyo (Organik kimyo)

Qulf 7: Nom aldashi mumkin

Topshiriq: Toluolning formulasi CₙH₂ₙ₋₆ bo‘yicha (n = 7) qanday?

Payshanba

ZarinaAdabiyot: Turdi Farog‘iy hayoti haqidagi ma’lumot asosan o‘zining she’rlaridan olinadi. Tug‘ilgan yili noma’lum (XVII asr o‘rtalari), Xo‘jandda 1699/1700-yilda vafot etgan.
Anvar18 ta she’ri ma’lum: 5 muxammas, 12 g‘azal va 1 fard. 5 + 12 + 1 = 18 ✓. Yaxshi manba aniqmas joyini ham «noma’lum» deb aytadi.
MalikaDin tarixi (faqat darslikdagi sanalar): islom VII asr boshida Arabistonda paydo bo‘lgan; Markaziy Osiyoda Qutayba yurishlari 705–715-yillarda Movarounnahrni xalifalikka qo‘shdi: 715 − 705 = 10 yil.
JasurDarslik: IX–X asrlarga kelib, ayniqsa Somoniylar davrida islom mahalliy aholining asosiy dini bo‘lgan; Imom Buxoriy 810–870 yillarda yashagan: 870 − 810 = 60 yil.
Faqat sana va manba: har biri darslikda tekshiriladi. Videoda esa tekshirish mumkin emas.
AdabiyotDunyo dinlari tarixi

Qulf 8: Manbalar va sanalar

Topshiriq: 705-yildan 715-yilgacha necha yil o‘tadi?

JasurJahon tarixi: Turkiyada respublika 1923-yil 29-oktabrda e’lon qilingan, lotin alifbosiga o‘tish — 1928-yilda. 1928 − 1923 = 5 yil. Eronda Tehron universiteti — 1934-yilda.
ZarinaO‘zbekiston tarixi: 1927-yilda iqtisodiyotning 62,6 foizi qishloq xo‘jaligi, 37,4 foizi sanoat: 62,6 + 37,4 = 100 ✓. Birinchi besh yillikda 289 ta yangi va 79 ta qayta qurilgan korxona: 289 + 79 = 368.
AnvarRaqamlar qo‘shilsa va manbasi bo‘lsa — ishonish mumkin. Videoda «o‘n millionlab odam sinab ko‘rgan» deyilgan, manba yo‘q.
MalikaDemak, uning ommaviylik haqidagi gapini isbot deb bo‘lmaydi.
Endi xulosa qilamiz.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi

Qulf 9: Sanalar va raqamlar

Topshiriq: 1927-yilda sanoat 37,4 foiz bo‘lsa, qishloq xo‘jaligi necha foiz (jami 100)?

Juma

MalikaKalitlar: video kesilgan, sinovimizda 9/10 yaqinlashdi, Bernulli buni tushuntiradi, jadval hisobi tasdiqlaydi.
AnvarVideo kesilgani va sarlavha uslubi shubha uyg‘otadi, ammo da’voni rad etgani — sinov va fizika qonuni.
ZarinaVideoda varaqlar «ajraladi» deyilgan, bizda — yaqinlashdi. Da’vo teskarisini aytadi.
JasurHukm: FALSE. Uyda ham xavfsiz sinab ko‘rsa bo‘ladi: ikki varaq, somon, hech qanday kimyo yo‘q.
Rozimiz. Hisobotni yozamiz.
Fizika

Qulf 10: Hukm

Topshiriq: Hukmni qaysi kalitlar hal qildi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 14 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaGeografiya (Amaliy geografiya)Jahon tarixiKimyo (Organik kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 13 yulduz

Jamoa hisoboti

Varaqlar ajralmaydi, yaqinlashadi — FALSE

Da’vo: «Ikki varaq orasiga puflasangiz, ular ajralib ketadi». Hukm: FALSE. 10 sinovdan 9 tasida varaqlar yaqinlashdi, 1 tasi noaniq. Bernulli qonuni buni tushuntiradi: tez havoda bosim past, tashqi bosim varaqlarni bir-biriga itaradi. Videoda esa natija lahzasi kesilgan va manba yo‘q. Nima qilish kerak: oddiy da’voni o‘zingiz sinab ko‘ring va sinovni yozib qo‘ying.

— 10-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Videoda puflash lahzasida kadr almashadi, sinov shartlari ko‘rsatilmagan; izohda «никто не проверял» — isbot emas.
  2. Sinov: ikki varaq orasiga puflaganda ular ajralmadi, yaqinlashdi.
  3. Bernulli: tez oqimda bosim kichik. Orada ρυ²/2 = 1,2 · 25 / 2 = 15 Pa farq paydo bo‘ladi: tashqi bosim varaqlarni bir-biriga itaradi.
  4. Access jadvali: 10 sinovdan 9 tasida varaqlar yaqinlashdi, 1 tasi noaniq (shamol), birontasida ajralmadi.

Yulduzli savollar

  1. Bernulli qonuniga ko‘ra, varaqlar orasidagi havoda nima bo‘ladi?

  2. Prognoz va sinov natijasi mos kelmasa, nima qilamiz?

  3. O‘ylab ko‘r: 20 sm² quvurda 3 m/s oqim 5 sm² torayishga o‘tsa, tezlik necha m/s bo‘ladi?

Hikoyadagi darslar