ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Avstriya-Vengriya imperiyasi

Darslar 22–23 · 2 ta dars · M. Lafasov, U. Jo‘rayev, E. Xoliqov, D. Qodirova. Jahon tarixi, 9-sinf, qayta ishlangan va tuzatilgan 3-nashr. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014
23

Avstriya-Vengriya imperiyasining tashqi siyosati

Darslik: 80–81-betlar
MaqsadAvstriya-Vengriya tashqi siyosati, Bolqon urushlari va Birinchi jahon urushi arafasidagi vaziyatni bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Bolqon urushlari · the Balkan Wars of 1912–1913anneksiya · annexationBolqon ittifoqi · Balkan League: Bulgaria, Serbia, Montenegro and Greece (1912)taxt vorisi · heir to the throne
Tushuntirish

Avstriya-Vengriya tashqi siyosatining markazida Bolqon yarimoroli turardi: u bu yerda o‘z ta’sirini mustahkamlab, Rossiya ta’sirini cheklamoqchi edi. Buning uchun 1879-yilda Germaniya bilan ittifoq tuzdi (1882-yildan Italiya bilan birga — Uchlar ittifoqi). 1878-yilgi Berlin kongressi unga Bosniya va Gersegovinani boshqarish huquqini berdi, 1908-yilda esa u bu o‘lkalarni qo‘shib oldi; bu Rossiya va Serbiya bilan munosabatlarni keskinlashtirdi. 1911–1912-yillardagi Italiya–Turkiya urushi Usmoniylarni zaiflashtirdi, 1912-yilda Bolgariya, Serbiya, Chernogoriya va Gretsiya Bolqon ittifoqini tuzib, Birinchi Bolqon urushini boshladi. G‘alabadan keyin hududlarni bo‘lishda kelishmovchilik chiqdi va 1913-yilda Ikkinchi Bolqon urushida Bolgariya mag‘lub bo‘ldi; Serbiya kuchaydi. Avstriya-Vengriya Serbiyani o‘z manfaatiga xavf deb bilib, urushga tayyorgarlik ko‘ra boshladi va tashqi siyosatda Germaniyaga tobora qaram bo‘ldi. 1914-yil 28-iyunda Sarayevoda bosniyalik serb millatchisi taxt vorisi Frans-Ferdinandni o‘ldirdi; bu voqea urushga bahona bo‘ldi.

1908Bosniya qo‘shib olindi1912Birinchi Bolqon urushi1913Ikkinchi Bolqon urushi191428 iyun: Sarayevo
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfdosh bir kun maktabga kelmaganda, o‘quvchilar hamma yig‘ib, qaysi dars qachon o‘tganini jadval qilib berdi. Jadval tufayli kech qolgan bola tez yetib oldi.

Kim ishlatadi

Rejalashtiruvchilar murakkab jarayonlarni bosqichlarga bo‘ladi, tarixchilar bir mintaqadagi voqealar zanjirini yozadi, tashkilotchilar kutilmagan holatlar uchun zaxira reja qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir ish (masalan, kitob o‘qish) uchun «agar kutilmagan holat bo‘lsa» zaxira rejani yozing va ikkita qadam belgilang.

Namunalar
Hozirgi chegaralarSarayevo
Bolqon urushlari tartibi: 1911–1912 Italiya–Turkiya urushi → 1912 Birinchi Bolqon urushi (ittifoq Turkiyaga qarshi) → 1913 Ikkinchi Bolqon urushi (Bolgariyaga qarshi).
Sarayevo suiqasdi voqeani «bahona» deyishning ma’nosi: urushga tayyorgarlik allaqachon bor edi, suiqasd esa uni boshlash uchun fursat berdi.
Sinfda faoliyat

«Bolqon xaritasi»: 1913-yildan keyin Serbiya, Bolgariya, Gretsiya va Chernogoriya hududlari qanday o‘zgarganini xaritada ko‘rsating.

Mashq
1
Avstriya-Vengriya Bosniya va Gersegovinani qaysi yilda qo‘shib oldi?
2
Bolqon ittifoqiga qaysi davlatlar kirdi?
3
Ikkinchi Bolqon urushida kim kimga qarshi kurashdi va kim mag‘lub bo‘ldi?
4
Nega Avstriya-Vengriya Serbiyani o‘z manfaatlariga xavf deb bilgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliDo‘kon uchun rasm va matnHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →