Darslar 5 · 1 ta dars · G. M. Tansikbayeva, V. A. Kostetskiy. Konstitutsiyaviy huquq asoslari, 9-sinf (A. X. Saidov umumiy tahririda), tuzatilgan va to‘ldirilgan 8-nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2019
5
Amaliyot darsi. O‘zbekiston Respublikasi tashqi siyosati
Darslik: 25–31-betlar
MaqsadDavlatning tashqi siyosatini va O‘zbekiston tashqi siyosatining asosiy tamoyillarini hamda xalqaro aloqalarini bayon etish.
Yangi so‘zlar
tashqi siyosat · foreign policydiplomatiya · diplomacyelchixona · embassyxalqaro tashkilot · international organisation
Tushuntirish
Tashqi siyosat – davlatning boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan munosabatlarini yuritish faoliyati. O‘zbekistonning tashqi siyosati davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yo‘l bilan hal etish, ichki ishlarga aralashmaslik, inson huquqlarini hurmat qilish, o‘zaro manfaatli hamkorlik tamoyillariga asoslanadi. Mamlakat harbiy-siyosiy blok va ittifoqlarga qo‘shilmaslik yo‘lini tutadi. O‘zbekiston 1992-yil 2-martda Birlashgan Millatlar Tashkilotiga a’zo bo‘lgan; u MDH, Shanxay hamkorlik tashkiloti, Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti (YXHT), Turkiy davlatlar tashkiloti kabi tuzilmalar bilan ham hamkorlik qiladi. Xalqaro aloqalarni Tashqi ishlar vazirligi, elchixonalar va konsulliklar yuritadi; konsulliklar chet eldagi fuqarolarimiz huquqlarini himoya qilishga yordam beradi.
Namunalar
Chet elda hujjatlarini yo‘qotib qo‘ygan O‘zbekiston fuqarosi o‘z mamlakatining elchixonasi yoki konsulligiga murojaat qilishi mumkin – bu davlat tashqi siyosiy faoliyatining kundalik ko‘rinishi.
Ikki davlat chegara masalasini kuch ishlatmasdan, muzokaralar yo‘li bilan hal etsa, bu nizolarni tinch yo‘l bilan hal etish tamoyiliga amal qilishdir.
Sinfda faoliyat
«Elchi»: ikki guruh ikki «davlat» vakillari bo‘ladi va tijorat, madaniyat yoki ekologiya bo‘yicha bir masalani muzokara qiladi; kuzatuvchilar tamoyillarga amal qilinganini baholaydi.
Mashq
1
Tashqi siyosat nima?
Davlatning boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan munosabatlarini yuritish faoliyati.
2
O‘zbekiston tashqi siyosati tamoyillaridan uchtasini sanang.
Masalan: davlatlarning suveren tengligi, nizolarni tinch yo‘l bilan hal etish, ichki ishlarga aralashmaslik.
3
O‘zbekiston qachon BMTga a’zo bo‘lgan va bu uni nimaga aylantirdi?
1992-yil 2-martda; u xalqaro munosabatlarning to‘la huquqli subyektiga aylandi.
4
Nima uchun davlatlar nizolarni tinch yo‘l bilan hal etishga intiladi?
Chunki urush odamlar hayoti va iqtisodga zarar yetkazadi; muzokaralar xavfsizlik va barqaror hamkorlikni saqlaydi.