☰ Mundarija · Konstitutsiyaviy huquq asoslari

Konstitutsiyaviy sud majlisi

Darslar 26 · 1 ta dars · G. M. Tansikbayeva, V. A. Kostetskiy. Konstitutsiyaviy huquq asoslari, 9-sinf (A. X. Saidov umumiy tahririda), tuzatilgan va to‘ldirilgan 8-nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2019
26

Amaliyot darsi. Konstitutsiyaviy sud majlisi

Darslik: 150–153-betlar
MaqsadKonstitutsiyaviy sudning vakolatlarini va sud majlisi bosqichlarini bilish; xayoliy vaziyatda hujjatning Konstitutsiyaga muvofiqligini asoslash.
Yangi so‘zlar
konstitutsiyaviy nazorat · constitutional controlKonstitutsiyaga muvofiqlik · conformity with the Constitutionma’ruzachi · speaker (rapporteur)qaror · decision
Tushuntirish

Konstitutsiyaviy sud – konstitutsiyaviy nazoratning oliy sud organi. U qonunlar, Oliy Majlis palatalari qarorlari, Prezident farmon va qarorlari, hukumat qarorlari hamda xalqaro shartnomalarning Konstitutsiyaga muvofiqligini aniqlaydi; Konstitutsiya va qonun normalariga izoh beradi. Qonunga muvofiq fuqarolar ham o‘z huquqlari buzilganda Konstitutsiyaviy sudga murojaat qilishi mumkin (tartibi qonunda belgilangan). Konstitutsiyaga zid deb topilgan hujjat kuchini yo‘qotadi. Sud qarorlari qat’iy, ustidan shikoyat qilinmaydi va rasmiy e’lon qilingan kundan kuchga kiradi. Sud majlisi bosqichlari: tayyorgarlik (zalni tashkil etish), majlisni ochish va masalani e’lon qilish, tomonlar va ma’ruzachilar chiqishi, muhokama, qaror qabul qilish (ko‘pchilik ovoz bilan) va yakunlash. Sudyalar qaror chiqarishda Konstitutsiya normalariga tayanadi.

Namunalar
Hokim «tumandan ruxsatsiz chiqish mumkin emas» deb qaror chiqarsa, u ko‘chish erkinligiga zid; Konstitutsiyaviy sud (yoki vakolatli organ) bunday hujjatni Konstitutsiyaga zid deb topishi mumkin.
Maktab o‘quvchilari majlisda guruhlarga bo‘linib, bir tomon qarorni himoya qilsa, ikkinchi tomon uni Konstitutsiyaning aniq normasiga zid deb isbotlasa – bu konstitutsiyaviy muhokama modeli.
Sinfda faoliyat

«Sud majlisi»: sinf besh sudya-guruh, rais va ma’ruzachilarga bo‘linadi. Xayoliy hujjat: «Hokimning tuman chegarasidan chiqishga ruxsat talab qilishi» – guruhlar Konstitutsiya normalariga tayanib ovoz beradi.

Mashq
1
Konstitutsiyaviy sud nimani aniqlaydi?
2
Konstitutsiyaviy sud qarori qanday kuchga ega?
3
Xayoliy vaziyat: hokim fuqarolarga yig‘in o‘tkazishni butunlay taqiqladi. Qaysi huquqqa zid?
4
Nima uchun Konstitutsiyaviy sud majlisida ma’ruzachilarning har tomonlama fikr bildirishi muhim?