ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Konstitutsiyaviy huquq asoslari

Oila – jamiyat negizi

Darslar 15 · 1 ta dars · G. M. Tansikbayeva, V. A. Kostetskiy. Konstitutsiyaviy huquq asoslari, 9-sinf (A. X. Saidov umumiy tahririda), tuzatilgan va to‘ldirilgan 8-nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2019
15

Oila jamiyatning buguni va kelajagi negizidir

Darslik: 94–99-betlar
MaqsadOilaning konstitutsiyaviy maqomini, nikoh shartlarini, ota-ona va bolalarning huquq va burchlarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
oila · familynikoh · marriagevoyaga yetmagan · minorvasiylik · guardianship
Tushuntirish

Konstitutsiya oilani jamiyatning asosiy bo‘g‘ini deb e’lon qiladi; u jamiyat va davlat muhofazasida. Oilaviy munosabatlar erkak va ayol huquqlarining tengligiga, nikoh erkinligiga va er-xotinning teng huquqliligiga asoslanadi. Nikoh uchun ikki tomonning ixtiyoriy roziligi shart, nikoh yoshi – qizlar va yigitlar uchun 18; majburlab nikohlantirish yoki nikohga to‘sqinlik qilish qonunga zid. Qonun juft bo‘lgan yoki yaqin qarindosh bo‘lgan shaxslar nikohiga va sud muomalaga layoqatsiz deb topgan kishilar nikohiga yo‘l qo‘ymaydi. Ota-onalar farzandini voyaga yetgunicha boqish, tarbiyalash va ta’lim olishini ta’minlashga majbur; yetim va ota-ona qaramog‘isiz qolgan bolalarni davlat va jamiyat boqadi, o‘qitadi. Bola – 18 yoshgacha bo‘lgan inson; uning huquqlari 1989-yildagi BMT Bola huquqlari to‘g‘risidagi konvensiyada va O‘zbekistonning «Bola huquqlari kafolatlari to‘g‘risida»gi qonunida (2008) mustahkamlangan: yashash, rivojlanish, ism va fuqarolik, oilada tarbiyalanish, ta’lim, zo‘ravonliksiz hayot va qadr-qimmatning hurmat qilinishi.

Oila – jamiyatning asosiy bo‘g‘ini
NikohIkki tomonning ixtiyoriy roziligi; Nikoh yoshi – 18
Ota-onalar majburiyatiBoqish, tarbiyalash, ta’limni ta’minlash
Bola huquqlariYashash, rivojlanish, ism va fuqarolik; Oilada tarbiyalanish, ta’lim; Zo‘ravonliksiz hayot, qadr-qimmat
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf sayohatini rejalashtirganda hamma fikr bildiradi va vazifalar adolatli bo‘linadi. Oilada ham teng huquq va o‘zaro hurmat tamoyili amal qiladi; oilalar turlicha, tamoyil esa hamma uchun bir xil (bu taqqoslash).

Kim ishlatadi

Maktab maslahatchisi o‘quvchilarni tinglaydi, o‘qituvchi hurmatli muloqotni o‘rgatadi, ijtimoiy xizmat xodimi oilalarni qo‘llab-quvvatlashga yordam beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bu hafta kimdir siz uchun qilgan bitta yaxshi ishni eslang va unga minnatdorchilik bildiring: o‘zaro hurmatning oddiy ko‘rinishi.

Namunalar
Qiz yoki yigit yosh yetmasdan nikohlansa yoki kimningdir bosimi bilan roziligi olingan bo‘lsa, bu nikoh qonun talablariga javob bermaydi; majburlash esa javobgarlikka olib kelishi mumkin.
Ota-ona bolani maktabga yubormasa, ta’lim olish huquqi buziladi: ota-ona farzandning o‘qishini ta’minlashga majbur, bu esa mahalla va maktab nazoratida bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

«Bola huquqlari gulbargi»: sinf katta gulning har bir bargiga bolaning bitta huquqini yozadi (yashash, ta’lim, ism, oila, himoya) va har biriga bitta hayotiy misol qo‘shadi.

Mashq
1
Konstitutsiyaga ko‘ra oila qanday maqomga ega?
2
Nikoh tuzish uchun qanday shartlar zarur?
3
Bola kim hisoblanadi va uning uchta huquqini ayting.
4
Nima uchun davlat yetim bolalarni alohida himoya qiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYangi yil buyurtmalariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →