O‘zbekiston Respublikasidagi saylov tizimi
Saylov tizimi – vakillik organlari va davlat rahbarini ovoz berish yo‘li bilan shakllantirish tartibi. Saylov huquqining tamoyillari: umumiy (18 yoshga to‘lgan fuqarolar ishtirok etadi; sud muomalaga layoqatsiz deb topgan shaxslar hamda og‘ir va o‘ta og‘ir jinoyatlar uchun sud hukmi bilan ozodlikdan mahrum etish joylarida saqlanayotganlar bundan mustasno), teng (har kimning bitta ovozi bor), to‘g‘ridan to‘g‘ri va yashirin ovoz berish. Ovoz berish ixtiyoriy: hech kim fuqarani ishtirok etishga majburlay olmaydi. Saylovni tashkil etish va o‘tkazishni saylov komissiyalari amalga oshiradi; Markaziy saylov komissiyasi ularning tizimini boshqaradi. Saylovchilar ro‘yxati oldindan e’lon qilinadi, nomzodlar ko‘rsatiladi, targ‘ibot o‘tkaziladi, so‘ng ovoz berish va natijalar hisoblanadi. Prezident saylovida birinchi turda nomzodlardan hech biri ovozlarning yarmidan ko‘pini olmasa, ikkinchi tur o‘tkaziladi. Kuzatuvchilar jarayonning ochiqligini ta’minlaydi. Darslik (2019) Qonunchilik palatasi saylovida faqat ko‘pchilik (majoritar) tizimni tasvirlaydi. 2023-yildan esa aralash tizim qo‘llanadi: 150 deputatdan 75 nafari bir mandatli saylov okruglaridan (majoritar), 75 nafari siyosiy partiyalar ro‘yxati bo‘yicha yagona saylov okrugidan (proporsional) saylanadi; bu tartib birinchi marta 2024-yil oktabrdagi saylovda qo‘llandi.
«Sinf saylovi»: har kim qog‘ozga yashirin tarzda nomzod nomini yozib, yopiq qutiga tashlaydi. Keyin ikki o‘quvchi kuzatuvchi sifatida ovozlarni sanaydi.