ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Konstitutsiyaviy huquq asoslari

Siyosiy partiyalar faoliyati

Darslar 14 · 1 ta dars · G. M. Tansikbayeva, V. A. Kostetskiy. Konstitutsiyaviy huquq asoslari, 9-sinf (A. X. Saidov umumiy tahririda), tuzatilgan va to‘ldirilgan 8-nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2019
14

Siyosiy partiyalar faoliyati

Darslik: 89–93-betlar
MaqsadSiyosiy partiyaning mohiyatini, ko‘ppartiyaviylik tizimining ahamiyatini va partiyalar faoliyatiga qo‘yiladigan talablarni tushuntirish.
Yangi so‘zlar
siyosiy partiya · political partyko‘ppartiyaviylik · multi-party systemdastur · programmesaylovchi · voter
Tushuntirish

Siyosiy partiya – fuqarolarning qarash va maqsadlari umumiyligi asosida tuzilgan ixtiyoriy birlashma bo‘lib, saylangan vakillari orqali davlat va jamiyat ishlarini boshqarishda ishtirok etishga intiladi. Partiya dasturida o‘z maqsadlari va jamiyat muammolarini hal etish yo‘llarini bayon qiladi, saylovda nomzodlarni ko‘rsatadi va saylovchilar ovozini qozonishga harakat qiladi. Ko‘ppartiyaviylik fuqaroga turli dasturlar va nomzodlar orasidan tanlash imkonini beradi hamda hokimiyatning bir guruh qo‘lida to‘planib qolishiga to‘sqinlik qiladi. Partiyalar «Siyosiy partiyalar to‘g‘risida»gi qonun va ustav asosida ishlaydi; konstitutsiyaviy tuzumni zo‘rlik bilan o‘zgartirishni, urush yoki adovatni targ‘ib qilishni maqsad qilgan hamda milliy yoki diniy asosdagi partiyalar taqiqlanadi. Sudyalar, prokurorlar, ichki ishlar va xavfsizlik xizmati xodimlari, harbiy xizmatchilar hamda xorijiy fuqarolar partiya a’zosi bo‘la olmaydi. Hozir O‘zbekistonda beshta siyosiy partiya ro‘yxatdan o‘tgan: O‘zbekiston Liberal-demokratik partiyasi, «Milliy tiklanish» demokratik partiyasi, O‘zbekiston Xalq demokratik partiyasi, «Adolat» sotsial-demokratik partiyasi va O‘zbekiston Ekologik partiyasi; 2024-yilgi saylovdan keyin ularning barchasi Qonunchilik palatasida o‘z fraksiyasiga ega.

O‘zbekistonLiberal-demokratikpartiyasi«Milliytiklanish»demokratikpartiyasiO‘zbekiston Xalqdemokratikpartiyasi«Adolat»sotsial-demokratikpartiyasiO‘zbekistonEkologikpartiyasiRo‘yxatdano‘tgan siyosiypartiyalar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfdagi ikki guruh gulzorga turlicha reja taklif qiladi: biri gullar, ikkinchisi sabzavot. Har biri o‘z rejasini tushuntiradi va sinf tanlaydi. Ko‘p partiyaviylik ham saylovchiga turli dasturlar orasidan tanlash imkonini beradi (bu taqqoslash; haqiqiy partiyalar qonun asosida tuziladi).

Kim ishlatadi

Munozara murabbiyi dasturlarni baholashni o‘rgatadi, tahlilchi dasturlarni amalga oshirish yo‘llarini solishtiradi, saylovchilarni xabardor qiluvchi ko‘ngilli bir necha manbani taqqoslaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Ikki sinfdoshingizning kichik masala bo‘yicha g‘oyasini tinglab, har birining bitta kuchli va bitta zaif tomonini yozing: dasturni gapiruvchiga emas, mazmuniga qarab baholash mashqi.

Namunalar
Ikki partiya yoshlar uchun ta’lim dasturini turlicha taklif qilishi mumkin; saylovchi qaysi dastur ma’qul ekanini o‘zi tanlaydi – ko‘ppartiyaviylikning mohiyati shunda.
Sudyalar,prokurorlarIchki ishlar vaxavfsizlikxizmatixodimlariHarbiyxizmatchilar,xorijiyfuqarolarPartiya a’zosibo‘la olmaydi
Sudya bo‘lib ishlayotgan kishi partiya a’zosi bo‘la olmaydi, chunki sudya hamma uchun xolis va faqat qonunga bo‘ysunishi kerak.
Sinfda faoliyat

«Dastur himoyasi»: guruhlar xayoliy partiya nomi va maktab hayotini yaxshilash bo‘yicha uchta bandli dastur tayyorlaydi, sinf ovoz beradi. Muhokamada nomzod o‘rniga dasturning mazmuni baholanadi.

Mashq
1
Siyosiy partiya nima?
2
Ko‘ppartiyaviylikning ikki foydasini ayting.
3
Qaysi partiyalar tuzilishi taqiqlanadi?
4
Nima uchun prokurorlar va sudyalar partiya a’zosi bo‘la olmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSifat tekshiruvi va xavfsizlik yorlig‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →