Yakuniy takrorlash. Konstitutsiya – davlatning Asosiy qonuni
Konstitutsiya – davlatning Asosiy qonuni; boshqa barcha qonunlar unga zid bo‘lmasligi kerak. Konstitutsiyaviy huquq esa davlat tuzilishi, hokimiyat organlari va inson hamda fuqaro huquqlarining asoslarini tartibga soladigan huquq sohasi; shu ma’noda u boshqa sohalar uchun asos. Kursda ko‘rdik: davlat suveren, demokratik, huquqiy, ijtimoiy va dunyoviy; hokimiyat qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud tarmoqlariga bo‘linadi. Prezident davlat boshlig‘i, Oliy Majlis ikki palatadan iborat, Vazirlar Mahkamasi ijroni boshqaradi, sudlar mustaqil, mahalliy boshqaruv va mahalla o‘zini o‘zi boshqarish bor. Huquq va erkinliklar bilan birga burchlar ham mavjud, saylov esa xalq irodasini ifodalaydi. Huquqiy madaniyat – huquqni bilish, hurmat qilish va uni amalda qo‘llash. Konstitutsiya 2023-yilda yangi tahrirda qabul qilingan; amaldagi matnni lex.uz saytidan o‘qib turing.
| Davlat | Suveren, demokratik, huquqiy, ijtimoiy, dunyoviy |
|---|---|
| Qonun chiqaruvchi | Oliy Majlis (ikki palata) |
| Ijro etuvchi | Vazirlar Mahkamasi |
| Sud | Mustaqil sudlar |
| Prezident | Davlat boshlig‘i |
| Joylarda | Mahalliy boshqaruv va mahalla |
| Fuqaro | Huquqlar va burchlar; saylov |
Kursning oxirida foydali ko‘nikma bor: eshitgan gapni tekshirish. «Yangi qoida chiqdi» degan mish-mishni takrorlash o‘rniga, rasmiy matnni topib, uning aniq so‘zlari va sanasini o‘qish kerak.
Faktlarni tekshiruvchi mutaxassis da’voni e’lon qilishdan oldin manbasini topadi, kutubxonachi to‘g‘ri manba topishga yordam beradi, o‘qituvchi dars uchun qonun matnini aniq keltiradi.
Yaqinda eshitgan bitta «qoida» haqidagi gapni yozing va uni qayerda tekshirish mumkinligini (rasmiy matn, sana) belgilang; tekshirmaguncha boshqalarga aytmang.
«Konstitutsiya xaritasi»: yarim varaqda markazga «Konstitutsiya», atrofida huquqlar, burchlar, Prezident, Oliy Majlis, Vazirlar Mahkamasi, sudlar, saylov, mahalla yozing va o‘qlar bilan bog‘lang.