Siyosiy huquqlar
Siyosiy huquqlar fuqaroga jamiyat va davlat ishlarini boshqarishda ishtirok etish imkonini beradi. Bu bevosita (referendum, qonun loyihalarini muhokama qilish) yoki saylangan vakillar orqali amalga oshadi. Fuqaro 18 yoshdan saylash huquqiga ega; saylanish uchun qonunda yosh va boshqa shartlar belgilangan (masalan, Prezidentlikka nomzod kamida 35 yoshda bo‘lishi kerak). Fuqarolar qonunga muvofiq yig‘ilish, miting va namoyishlar o‘tkazish, siyosiy partiyalar, kasaba uyushmalari va boshqa jamoat birlashmalariga uyushish huquqiga ega. Davlat organlariga ariza (huquqni amalga oshirishda yordam so‘rash), taklif (faoliyatni yaxshilash bo‘yicha tavsiya) va shikoyat (buzilgan huquqni tiklashni talab qilish) bilan murojaat qilish mumkin; murojaat og‘zaki, yozma yoki elektron bo‘lishi mumkin va qonunda belgilangan muddatda ko‘rib chiqiladi. Qonun loyihalari muhokamasi uchun regulation.gov.uz kabi ochiq portal ishlaydi.
Sinfda «takliflar qutisi» bor: o‘quvchilar g‘oyalarini yozib tashlaydi, sinf yig‘ilishi ularni muhokama qiladi. Fuqarolar ham davlat va jamiyat ishlariga fikr va takliflari bilan qatnashadi (bu taqqoslash): g‘oyani ayta olish siyosiy huquqlarning bir qismi.
Maktab kengashi a’zosi sinf takliflarini yig‘adi, yig‘in kotibi fuqarolar takliflarini yozib boradi, jamoat tashabbuskori takliflarni tayyorlashga yordam beradi.
Navbatdagi sinf yoki maktab e’loniga quloq soling: qaysi qismi qaror, qaysi qismi fikr bildirishga taklif ekanini ajrating.
| Murojaat | Ma’nosi |
|---|---|
| Ariza | Huquqni amalga oshirishda yordam so‘rash |
| Taklif | Faoliyatni yaxshilash bo‘yicha tavsiya |
| Shikoyat | Buzilgan huquqni tiklashni talab qilish |
«Murojaat turini aniqlang»: o‘qituvchi matnlarni o‘qiydi; sinf har birini «ariza», «taklif» yoki «shikoyat» deb belgilaydi va bittasi uchun qisqa namuna yozadi.