O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
Prezident – davlat boshlig‘i; u fuqarolar huquq va erkinliklari, Konstitutsiya va qonunlarga rioya etilishining kafili, davlat organlarining kelishilgan ishlashini ta’minlaydi va mamlakat nomidan ichkarida hamda xalqaro munosabatlarda ish ko‘radi. Prezident lavozimi O‘zbekistonda 1990-yil 24-martda joriy etilgan. Hozirgi Konstitutsiyaga ko‘ra Prezident fuqarolar tomonidan umumiy, teng va to‘g‘ridan to‘g‘ri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish yo‘li bilan yetti yil muddatga saylanadi; bir kishi ikki muddatdan ortiq Prezident bo‘la olmaydi. Nomzod kamida 35 yoshda bo‘lishi, davlat tilini bilishi va saylovgacha kamida 10 yil O‘zbekistonda muqim yashagan fuqaro bo‘lishi kerak. Prezident qonunlarni imzolaydi, farmon va qarorlar chiqaradi, Bosh vazir nomzodini taqdim etadi, muhim mansabdor shaxslarni tayinlaydi (ayrimlarini Senat tasdig‘i bilan), Qurolli Kuchlarning Oliy Bosh Qo‘mondoni, fuqarolik va afv masalalarini hal qiladi, favqulodda holat joriy etadi. Prezident shaxsi daxlsiz va qonun bilan muhofaza etiladi.
| Saylanishi | Umumiy, teng, to‘g‘ridan to‘g‘ri, yashirin ovoz; 7 yil; ikki muddatdan ortiq emas |
|---|---|
| Nomzod | Kamida 35 yosh, davlat tilini biladi, 10 yil muqim yashagan |
| Vakolatlari | Qonunlarni imzolash, farmon va qarorlar; Bosh vazir nomzodini taqdim etish; Oliy Bosh Qo‘mondon; Favqulodda holat joriy etish |
Qonunni imzolab e’lon qilish → Prezident va Hukumat
Ijro etuvchi hokimiyat: Vazirlar Mahkamasi, vazirliklar
Hokimiyat tarmoqlari bir-birini cheklab turadi va bir-birining ishiga aralashmaydi
Maktab kengashi raisi kengash qarorlariga imzo qo‘yadi va maktabni tadbirlarda ifodalaydi, lekin kengash qarorini yolg‘iz o‘zgartira olmaydi. Davlat rahbari ham vakillik qiladi va hujjatlarga imzo qo‘yadi, vakolatlari esa Konstitutsiya bilan chegaralangan (bu taqqoslash).
Rasmiy tadbirlar protokol xodimi tartibni tayyorlaydi, hujjatlarni imzoga tayyorlovchi xodim matnlarni tekshiradi, fuqarolik o‘qituvchisi vakolatlarni tushuntiradi.
Sinf sardorining vazifalarini uch bandda yozing: nimani yolg‘iz hal qila oladi va nima uchun jamoa kelishuvi kerak.
«Prezident vakolatlari xaritasi»: guruhlar kartochkalarni to‘rt ustunga ajratadi – Oliy Majlis bilan, hukumat bilan, tashqi siyosat va mudofaa bilan, sudlar bilan bog‘liq vakolatlar.