ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Konstitutsiyaviy huquq asoslari

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti

Darslar 20 · 1 ta dars · G. M. Tansikbayeva, V. A. Kostetskiy. Konstitutsiyaviy huquq asoslari, 9-sinf (A. X. Saidov umumiy tahririda), tuzatilgan va to‘ldirilgan 8-nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2019
20

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti

Darslik: 119–124-betlar
MaqsadPrezidentning davlat boshlig‘i sifatidagi o‘rnini, vakolatlarini, saylanish tartibi va muddatini bayon etish.
Yangi so‘zlar
davlat boshlig‘i · head of stateOliy Bosh Qo‘mondon · Commander-in-Chieffarmon · decreedaxlsizlik · immunity (inviolability)
Tushuntirish

Prezident – davlat boshlig‘i; u fuqarolar huquq va erkinliklari, Konstitutsiya va qonunlarga rioya etilishining kafili, davlat organlarining kelishilgan ishlashini ta’minlaydi va mamlakat nomidan ichkarida hamda xalqaro munosabatlarda ish ko‘radi. Prezident lavozimi O‘zbekistonda 1990-yil 24-martda joriy etilgan. Hozirgi Konstitutsiyaga ko‘ra Prezident fuqarolar tomonidan umumiy, teng va to‘g‘ridan to‘g‘ri saylov huquqi asosida yashirin ovoz berish yo‘li bilan yetti yil muddatga saylanadi; bir kishi ikki muddatdan ortiq Prezident bo‘la olmaydi. Nomzod kamida 35 yoshda bo‘lishi, davlat tilini bilishi va saylovgacha kamida 10 yil O‘zbekistonda muqim yashagan fuqaro bo‘lishi kerak. Prezident qonunlarni imzolaydi, farmon va qarorlar chiqaradi, Bosh vazir nomzodini taqdim etadi, muhim mansabdor shaxslarni tayinlaydi (ayrimlarini Senat tasdig‘i bilan), Qurolli Kuchlarning Oliy Bosh Qo‘mondoni, fuqarolik va afv masalalarini hal qiladi, favqulodda holat joriy etadi. Prezident shaxsi daxlsiz va qonun bilan muhofaza etiladi.

O‘zbekiston Prezidenti
SaylanishiUmumiy, teng, to‘g‘ridan to‘g‘ri, yashirin ovoz; 7 yil; ikki muddatdan ortiq emas
NomzodKamida 35 yosh, davlat tilini biladi, 10 yil muqim yashagan
VakolatlariQonunlarni imzolash, farmon va qarorlar; Bosh vazir nomzodini taqdim etish; Oliy Bosh Qo‘mondon; Favqulodda holat joriy etish
QonunchiqaruvchihokimiyatOliy MajlisIjro etuvchihokimiyatPrezident vaHukumatSud hokimiyatiSudlarQonunni imzolab e’lon qilish

Qonunni imzolab e’lon qilish → Prezident va Hukumat

Ijro etuvchi hokimiyat: Vazirlar Mahkamasi, vazirliklar

Hokimiyat tarmoqlari bir-birini cheklab turadi va bir-birining ishiga aralashmaydi

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab kengashi raisi kengash qarorlariga imzo qo‘yadi va maktabni tadbirlarda ifodalaydi, lekin kengash qarorini yolg‘iz o‘zgartira olmaydi. Davlat rahbari ham vakillik qiladi va hujjatlarga imzo qo‘yadi, vakolatlari esa Konstitutsiya bilan chegaralangan (bu taqqoslash).

Kim ishlatadi

Rasmiy tadbirlar protokol xodimi tartibni tayyorlaydi, hujjatlarni imzoga tayyorlovchi xodim matnlarni tekshiradi, fuqarolik o‘qituvchisi vakolatlarni tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinf sardorining vazifalarini uch bandda yozing: nimani yolg‘iz hal qila oladi va nima uchun jamoa kelishuvi kerak.

Namunalar
Prezident farmon bilan biror sohadagi islohot chora-tadbirlarini belgilashi mumkin; farmon – Prezident chiqaradigan, butun mamlakat hududida majburiy bo‘lgan rasmiy hujjat.
Chet davlatdan kelgan elchi o‘z ishonch yorlig‘ini Prezidentga topshiradi: Prezident mamlakat nomidan xalqaro munosabatlarda ishtirok etadi.
Sinfda faoliyat

«Prezident vakolatlari xaritasi»: guruhlar kartochkalarni to‘rt ustunga ajratadi – Oliy Majlis bilan, hukumat bilan, tashqi siyosat va mudofaa bilan, sudlar bilan bog‘liq vakolatlar.

Mashq
1
Prezident qancha muddatga va qanday tartibda saylanadi?
2
Prezidentlikka nomzodga qo‘yiladigan uchta talabni ayting.
3
Prezidentning to‘rtta vakolatini sanang.
4
Nima uchun Prezident muddati va ketma-ket saylanish soni cheklanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliOddiy kelishuv nimani aytishi kerakHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →