ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Konstitutsiyaviy huquq asoslari

Saylov amaliyoti

Darslar 28 · 1 ta dars · G. M. Tansikbayeva, V. A. Kostetskiy. Konstitutsiyaviy huquq asoslari, 9-sinf (A. X. Saidov umumiy tahririda), tuzatilgan va to‘ldirilgan 8-nashr. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2019
28

Amaliyot darsi. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlis deputatlari va senatorlari saylovi

Darslik: 160–162-betlar
MaqsadDeputat va senatorlarni saylash bosqichlarini sanash va maktab kengashi saylovini modellashtirish.
Yangi so‘zlar
saylov okrugi · electoral districtnomzod · candidatetarg‘ibot · campaigningbayonnoma · protocol (record)
Tushuntirish

Saylov jarayoni bosqichlarga bo‘linadi. Avval saylov sanasi belgilanadi, saylov okruglari va uchastkalari tuziladi, saylovchilar ro‘yxati tayyorlanadi. Keyin nomzodlar ko‘rsatiladi: siyosiy partiyalar yoki qonunda belgilangan boshqa tartibda. Komissiya hujjatlarni tekshirib, nomzodlarni ro‘yxatga oladi. Nomzodlar ovoz berishdan oldin saylovchilarga dasturini tushuntiradi – bu targ‘ibot davri; ommaviy axborot vositalari xolis yoritishi lozim. Ovoz berish kuni uchastka komissiyasi saylovchini ro‘yxat bo‘yicha tekshirib, byulleten beradi; ovozlar sanalgach bayonnoma tuziladi va yuqori komissiyaga yuboriladi. Natijalar rasman e’lon qilinadi, e’tiroz bo‘lsa, qonunda belgilangan tartibda ko‘riladi. Saylov kodeksiga ko‘ra Qonunchilik palatasi deputatligiga saylov kuni 25 yoshga to‘lgan va O‘zbekistonda kamida besh yil muqim yashayotgan fuqaro nomzod bo‘la oladi; nomzodlarni siyosiy partiyalar ko‘rsatadi. Senatorlar esa aholi tomonidan emas, Jo‘qorg‘i Kenges, viloyat, tuman va shahar Kengashlari deputatlarining qo‘shma majlislarida saylanadi.

A55%B25%C12%D8%50%

A: ovozlarning yarmidan ko‘pini oldi — birinchi turda saylandi

Ikkinchi turda ikki nomzoddan ko‘p ovoz olgani saylanadi

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab viktorinasi bosqichma-bosqich tashkil etiladi: sana belgilanadi, jamoalar ro‘yxatga olinadi, qoidalar tushuntiriladi, o‘yin o‘tadi, ballar sanaladi va natija e’lon qilinadi. Saylov jarayonida ham bosqichlar tartib bilan bajariladi (bu taqqoslash).

Kim ishlatadi

Turnir tashkilotchisi bosqichlarni tartibga soladi, tadbir rejalovchisi muddatlarni belgilaydi, uchastka komissiyasi a’zosi natijalarni bayonnomaga yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabdagi biror tadbir (masalan, kitob almashinuvi kuni) uchun bosqichlar tartibini yozing va qaysi bosqich o‘tkazib yuborilsa, natijaga ishonch kamayishini belgilang.

Namunalar
Maktab kengashi saylovida nomzodlar o‘z rejalarini bir daqiqada aytadi – bu targ‘ibotning kichik modeli.
Uchastka komissiyasi sanash tugagach natijalarni bayonnomaga yozadi va imzo qo‘yadi – bu hisobning rasmiylashtirilishi.
Sinfda faoliyat

«Maktab kengashi saylovi»: sinf komissiya (3 kishi), nomzodlar (3 kishi), kuzatuvchilar va saylovchilarga bo‘linadi. Nomzodlar targ‘ibot qiladi, yashirin ovoz beriladi, komissiya sanab, bayonnoma yozadi.

Mashq
1
Saylov jarayonining bosqichlarini ketma-ketlikda ayting.
2
Bayonnoma nima uchun tuziladi?
3
Targ‘ibot davrida bir nomzod boshqasi haqida yolg‘on gapirdi. Bu nima uchun noto‘g‘ri?
4
Nima uchun saylov jarayonida har bir bosqich ochiq bo‘lishi kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSifat muammosi va jarayonHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →